भारद्वाज ऋषींच्या आश्रमात, यज्ञकुंडात सोम रसाचा गोड गंध दरवळत होता. ऋषी, यजमान आणि स्तोत्रगायक सर्वजण एकत्र येऊन, आपल्या कंठातून आणि हृदयातून, अत्यंत भक्तिभावाने इंद्राची स्तुती करत होते. “हे इंद्रदेवा,” ते म्हणाले, “तुम्ही आमच्या या अर्पण केलेल्या सोमात, आमच्या स्तोत्रात, गाण्यात, आणि पठणात सतत गौरवले जाता. दोन सुंदर, तपकिरी घोड्यांनी ओढलेल्या रथावर बसून, हातात वज्र घेऊन, तुम्ही आलात तरी आम्ही तुमचे स्वागत करतो.” ते पुढे म्हणाले, “तुम्ही स्वर्गाच्या सर्वोच्च स्थानी असाल, किंवा वीरांनी भरलेल्या रणांगणात असाल, वा दस्यूंना घाबरवून पळवताना, तुमच्या सामर्थ्याने शत्रू थरथर कापतात. आम्ही तुमच्यासाठी हा सोम रस अर्पण करतो, हे बलवान, रक्षक, भीषण आणि स्तोत्रगायकांचे आधार असलेल्या इंद्रा, आम्हाला वीरतेसाठी जागा द्या, आम्हाला धन द्या, आम्ही तुमची स्तुती करतो.” इंद्र आपल्या दोन तपकिरी घोड्यांसह, हातात वज्र घेऊन, सोमपानासाठी यज्ञस्थळी येतात. ते वीरांना सामर्थ्य देतात, स्तोत्र ऐकतात, आणि स्तुतीच्या गाण्यांनी प्रसन्न होतात. “हे इंद्रा,” ऋषी म्हणतात, “आम्ही जे काही केले, ते सर्व आम्ही तुमच्यासमोर मांडतो. आमच्या या स्तोत्रांनी आणि सोमाच्या अर्पणाने, तुमची कीर्ती अधिक वाढो.” “तुमच्यामुळेच हे स्तोत्र, ही वर्धनाची साधने निर्माण झाली आहेत,” असे ऋषी म्हणतात. “आम्ही विचारपूर्वक तुमची ओळख पटवली आहे. हे सोमपान करणाऱ्या इंद्रा, आम्ही तुम्हाला अर्पणांनी तृप्त करू, तुमचे भांडार यज्ञांनी भरून टाकू.” “आमच्या या अर्पणाचा स्वीकार करा, आमच्या स्मरणात रहा, हे वृषभ-प्रमुख इंद्रा. सोमपान करा, यज्ञाच्या पवित्र कुशावर विराजमान व्हा, आणि आम्ही जे शोधतो त्यासाठी विस्तीर्ण जागा निर्माण करा.” “तुम्ही जसे हवे तसे प्रसन्न व्हा, हे बलवान इंद्रा. आमचे हे अर्पण, ही प्रार्थना, तुम्हांपर्यंत पोहोचू दे. या युक्त आणि योग्य विचारांचे तुम्हीच स्वामी आहात.” “मित्रांनो,” ऋषी म्हणतात, “जशी सोमाची गोड धार वाहते, तशीच आमची स्तुती इंद्राला अर्पण करा. रणांगणात तो आमचा सहाय्यक ठरेल का? कारण इंद्र कधीच मदतीस नकार देत नाही.” भारद्वाजांच्या यज्ञात, इंद्र सोमपान करून अत्यंत आनंदित होतात. तो सर्वांना धन देणारा, स्तोत्रगायकांचा आधार, आणि विद्वानांचा मित्र आहे. इंद्र, वृषभासारखा, स्तुती आणि गाण्यांनी प्रफुल्लित होतो. तो सोमरसात आनंद घेतो, आणि लोकांत मोठ्या गौरवाने ओळखला जातो. तो उदार आहे, स्वर्गातील राजा, आणि स्तोत्रांचा अढळ आधार. तो सतत क्रियाशील, पराक्रमी, बुद्धिमान, आणि सर्वांची मागणी ऐकणारा आहे. तो सर्वांना धन देतो, पुरुषार्थाचा पुरस्कार देतो, आणि सभेत स्तुती करणाऱ्यांना बक्षीस देतो. इंद्राचे सामर्थ्य, जसे रथाच्या अक्षाने दोन जग व्यापले आहेत, तसेच त्याचे सहाय्य झाडाच्या फांद्यांसारखे सर्वत्र पसरले आहे. त्याच्या शक्ती झाडाच्या फांद्यांसारख्या, गायींच्या प्रवाहांसारख्या, मजबूत आणि अखंड आहेत. आज एक घटना घडते, उद्या दुसरी. इंद्र प्रत्येक क्षणी वेगाने कार्य करतो. मित्र, वरुण, पूषण, आणि अर्यमन आमच्या संपत्तीचे रक्षण करो. इंद्राच्या स्तुतीने, पर्वतावरून वाहणाऱ्या पाण्याप्रमाणे, जलप्रवाह सुरू होतात. या स्तोत्रांनी, त्या घोड्यांसारख्या वेगाने धावत, यज्ञासाठी सज्ज होतात. ना वर्षे, ना महिने, ना स्वर्ग, ना पृथ्वी, इंद्राला थकवू शकतात. वय वाढत असतानाही, त्याचे शरीर वाढतेच. स्तोत्रांनी आणि गाण्यांनी त्याची कीर्ती वाढवावी. तो ना दुर्बलांसमोर, ना बलाढ्यांसमोर, ना शत्रूच्या स्तुतीपुढे झुकतो. स्थिर पर्वतही इंद्राच्या सामर्थ्याने थरथर कापतात; खोल दरीतही तो मार्ग शोधतो. “हे शत्रूंचा संहार करणाऱ्या इंद्रा, आपल्या विशाल सामर्थ्याने आम्हाला विजय मिळवून द्या. पहाटे, रात्रीच्या अंधारात, आमच्या रक्षणासाठी उभे रहा.” “आमच्या मदतीला या, इंद्रा. कुठूनही, आमचे रक्षण करा. घरात असो, जंगलात असो, आम्हाला संकटांपासून वाचवा. आम्ही शंभर शक्तींनी, निर्भयपणे जगू दे.” “तुमच्याजवळची, जवळची, दूरची, आणि मधली सर्व मदत आम्हाला मिळू दे, हे महाबली इंद्रा. या सर्व सहाय्यांनी, वृत्स्राचा संहार करून, आम्हाला बक्षिसे मिळू दे.” “या शक्तींनी, शत्रूंना, विरोधकांना दूर करा, त्यांचा कोप मोडा, शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव करा, दस्यूंना पांगवा, आणि आर्य लोकांना सुरक्षित पार घ्या.” “इंद्रा, जवळचे असो वा दूरचे, नातेवाईक असोत वा नसोत, जे इर्ष्यावान एकत्र आले आहेत, त्यांच्या सामर्थ्याचा भंग करा, बलाढ्यांना पाडा, त्यांना परावृत्त करा.” “बलवान स्वतःच्या शक्तीने दुसऱ्या बलवानाचा पराभव करतो. मुलांमध्ये, गायींमध्ये, संततीमध्ये, पाण्यात किंवा शेतात, तुम्ही दोन्ही जगांना गूंजवता, आणि आपला आवाज ऐकवता.” “कोणताही बलाढ्य, वेगवान, धाडसी, किंवा योद्धा तुम्हाला जिंकू शकलेला नाही. इंद्रा, कोणीच तुम्हाला तोंड देऊ शकत नाही; तुम्ही सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहात.” “सभेत, बुद्धिमान लोक तुम्हाला हाक मारतात, तेव्हा शत्रू दोन्ही बाजूंनी पडतात. वृत्स्रवध, मोठ्या युद्धात, किंवा लोकांच्या जमावात, तुम्ही त्यांना वेगळे करता.” “इंद्रा, जेव्हा तुम्ही येता, लोक आनंदित होतात. आमचे रक्षण करा, आमचे मार्गदर्शक बना. सत्यवादी, श्रेष्ठ, आणि विद्वान लोक आमचे नेते व्हावेत.” “तुमच्या सर्व शक्ती तुमच्या महत्तेसाठी दिल्या आहेत. वृत्स्रवधात सर्व काही तुमच्यासाठी आहे. तुमचे सामर्थ्य, पूजन, आणि वीरता, सर्व देवांसह, तुमच्यात आहे.” “इंद्रा, प्रत्येक स्पर्धेत आमच्या प्रतिस्पर्ध्यांवर आम्हाला विजय मिळवून द्या. देवी-देवताही संतुष्ट होवोत. आम्ही भारद्वाज, तुमची स्तुती करून, तुमच्या कृपेने मोठे धन मिळवू दे.” “इंद्रा, आमचे ऐका; आम्ही सामर्थ्याच्या मोठ्या बक्षिसासाठी तुम्हाला हाक मारतो. वीरांच्या बक्षिसासाठी जमलेले लोक, आम्हाला आज तुमचे रक्षण लाभू दे.” “बक्षिसाच्या इच्छेने, इंद्राला हाक मारली जाते. वृत्स्रांविरुद्धच्या युद्धात, तुम्हीच खरे स्वामी आहात, आणि गायींसाठीच्या संघर्षात, लढणारा तुमच्याकडे मदत मागतो.” “कवीला प्रेरणा देणारे तुम्हीच; कुत्सासाठी, भक्तासाठी, शुष्णाचा पराभव तुम्ही केला. निर्जीवाचा शिरच्छेद करून, अतिथिग्वासाठी तुम्ही महान कार्य केले.” “रथ, वीर योद्धा, आणि लढणारा वृषभ, दशद्यु, यांना तुम्ही युद्धासाठी उभे केले. तुम्ही तुग्राला वेतसूच्या मदतीसाठी सहाय्य केले; तुजी या गायकाचे रक्षण केले.” “इंद्रा, तुमच्या सामर्थ्याने, त्या स्तुतिपूर्ण यज्ञात हजारो भेटी तुम्ही पाहिल्या. दास शंबराला पर्वतावरून पाडले, दिवोदासाला महान मदत दिली.” “श्रद्धा आणि सोमरसाने तृप्त होऊन, तुम्ही आमच्या रक्षणासाठी कुमुरीचा संहार केला. रजिला नष्ट केले, आणि एकाच वेळी साठ हजारांचा पराभव केला.” “मीही, विद्वानांसोबत, तुमची कृपा आणि सामर्थ्य मिळवू दे. वीरांना तुम्ही त्रिसुवर्ण रक्षण देता, हे नहुषपुत्र इंद्रा.” “या कीर्तीसाठीच्या स्तोत्रात, आम्ही तुमचे मित्र होऊ दे, तुमच्या महत्तेने सन्मानित. प्रतर्दनाला उत्तम राजवैभव लाभो, युद्धात अग्रगण्य, वृत्स्रांमध्ये धनविजेता होऊ दे.” “इंद्राने या पेयाच्या आनंदासाठी, या मित्रत्वासाठी, काय केले? सभेत आणि युद्धात बसणाऱ्यांना, तो पूर्वी माहित होता का, की आता?” “या पेयाच्या आनंदासाठी, मित्रत्वासाठी, इंद्र कृती करतो. सभेत वा युद्धात, त्याच्यासोबत बसणाऱ्यांना, तो पूर्वी माहित होता का, की आता?” “खरं तर, आम्हाला तुमच्या सामर्थ्याची पूर्ण मर्यादा माहित नाही, हे उदार इंद्रा. तुमच्या जुन्या-नव्या देणग्यांची, तुमच्या सामर्थ्याची, कोणीही सीमा पाहिलेली नाही.” अशा प्रकारे, ऋषी आणि यजमान, भक्तिभावाने, प्रेमाने, आणि स्तोत्रांनी इंद्राची सतत स्तुती करत राहतात. त्यांच्या जीवनात इंद्राचे सामर्थ्य, कृपा, आणि आश्रय अखंड अनुभवतात, आणि त्याच्या अनंत महिमेचे गान करतात.