एकदा ऋषी आणि यज्ञकर्ते आपल्या मनातल्या गूढ प्रश्नांनी भरलेले होते—तो अद्भुत कर्म करणारा, तो महान इंद्र नेमका कुठे आहे? तो कोणत्या लोकांमध्ये वावरतो? कोणता यज्ञ त्याला सर्वाधिक प्रिय आहे? कोणता स्तोत्र, कोणता ऋत्विज त्याला सर्वाधिक संतुष्ट करतो? अशा विचारांनी ते इंद्राच्या शोधात होते. इंद्राचे जुने, प्राचीन सखे—जे पूर्वी जन्मले, ते, मधल्या काळातले, अगदी नव्याने आलेले किंवा अजूनही तरुण असलेले—सर्वजण त्याच्या कृपेसाठी आतुर झाले. हे सतत आह्वान केले जाणारे इंद्रा, या सर्वांची आठवण ठेव. जे नवे जिज्ञासू आहेत, त्यांनी तुझ्या प्राचीन कीर्तीचा मागोवा घेतला आहे. आम्ही तुला आमच्या ज्ञानाप्रमाणे स्तुती करतो, हे वीरवत्सल, प्रार्थना स्वीकारणारा, महान इंद्रा. राक्षसांची शक्ती तुझ्याविरुद्ध उभी राहिली आहे. त्यांच्याशी सामना करताना, तुझ्या प्राचीन मैत्रीने आणि वज्राने त्यांना दूर लोट. आता, हे इंद्रा, या नवीन ऋषीची प्रार्थना ऐक. कारण तू आमच्या पूर्वजांचा, स्वर्गात वास करणाऱ्या पितरांचा, नेहमीच मदत करणारा आहेस; प्रत्येक यज्ञात तुझे स्मरण होते. आज आपण वरुण, मित्र, इंद्र, मरुत, पूषण, विष्णु, अग्नी, पुरंधी, सविता, वनस्पती आणि पर्वत यांना आमच्या रक्षणासाठी बोलावूया. बरेच ऋषी, यज्ञासाठी पात्र असलेले, तुझ्या स्तोत्रांनी तुझा सन्मान करतात, हे इंद्रा; आम्ही तुला आह्वान करतो, कारण तुझ्यासारखा दुसरा अमर नाही. हे ज्ञानी इंद्रा, आम्ही बोलतो त्या वचनांजवळ ये, सर्व बलशाली पुत्रांसह, जे यज्ञासाठी पात्र आहेत; ज्यांची वाणी अग्नीप्रमाणे आहे, सत्यधारक, ज्यांनी मानवाला लोकांचे प्रधान बनवले. तू आमचा मार्गदर्शक हो, शुभ आणि कठीण मार्ग ओळखणारा. या अथक, दूरवर मदत करणाऱ्या सहाय्यकांसह आम्हाला विजयाकडे ने. सर्व लोकांनी फक्त इंद्रालाच आह्वान करावे, त्याचा गौरव करावा. तो बलाढ्य, सत्यस्वरूप, अनेक रूपांचा, सामर्थ्यशाली वृषभ आहे. आमचे पूर्वज, नवग्व, सप्तर्षी, विजयाच्या शोधात, त्याची स्तुती करीत; त्यांनी कधीही लक्ष्य चुकवले नाही, पर्वतावरचा तो बलवान, ज्याची वाणी सत्य आहे. आम्ही त्या इंद्राची स्तुती करतो, जो धनाचा स्वामी, अनेक वीरांचा, पुरुषांचा, सामर्थ्याचा आहे; जो थकता नाही, वृद्ध होत नाही, प्रकाशमान आहे, आमच्या आनंदासाठी सर्व काही देतो. हे इंद्रा, प्राचीन काळी ज्यांनी तुझी स्तुती केली, त्यांनी तुला जे काही प्रिय केले, त्यात तुझे खरे स्थान कोणते, तुझे सामर्थ्य कोणते? इंद्राच्या रथावर उभा राहून, वज्रधारी इंद्राबद्दल जिच्या मनात प्रश्न आहेत, ती स्त्री आता थरथरत, त्याची स्तुती करते. त्या बलवान, संपन्न, मार्गदर्शक इंद्राला, ती मार्ग मिळावा म्हणून प्रार्थना करते. स्वतःच्या सामर्थ्याने वाढलेला, वेगवान, पर्वतासारखा तो इंद्र, स्थिर असतानाही, त्याच्या स्वतःच्या शक्तीने कठीण, तेजस्वी गोष्टींचा भंग करतो. त्या प्राचीन, पण नेहमी नवे वाटणाऱ्या इंद्राकडे आपली मनं वळवा, त्याची स्तुती करा. इंद्र आमच्या सर्व अडचणी दूर करो. इंद्रा, लोकांसाठी पृथ्वी व स्वर्ग उजळव, आणि मधील जागाही. तुझ्या तेजाने, प्रार्थनेचे तिरस्कार करणाऱ्यांना, वंध्यांना जाळून टाक. स्वर्गातील व पृथ्वीवरील लोकांचा तू राजा आहेस, तुझे तेज प्रखर आहे. उजवीकडे वज्र उचल, आणि अमर, मायावी शक्तींना नष्ट कर. इंद्रा, तुझ्या अखंड कल्याणाने आमच्याकडे ये, शत्रूंवर विजय मिळवण्यासाठी, तुझ्या महान, अविचल शक्तीसह. ज्या शक्तीने तू दास व आर्य शत्रूंना, नहुषाला हरवलेस, त्याच शक्तीने आमच्याकडे ये. सतत आह्वान होत असलेला, ज्ञानी इंद्रा, तुझ्या सैन्यासह, तुझ्या सर्व दानांसह, यज्ञासाठी पात्र असलेल्या, तुझ्या सहकाऱ्यांसह ये. देव किंवा अधर्मी कोणीही ज्यांना मागे टाकू शकत नाही, त्या सर्वांसह, आमच्या सोमपेषणीजवळ ये. इंद्राची स्तुती सोमरसात, स्तोत्रात, गाण्यात, पठणात केली जाते. तो वज्रधारी, दोन तांबडे घोडे जोडून येतो, दानशूर आहे. इंद्र, तू सर्वोच्च स्वर्गात असो, वा वीरांची मदत करत असो, वा दस्यूंना घाबरवून पळवित असो—तुझ्या पराक्रमाने शत्रू थरथरतात. इंद्र सोमरसाचा आस्वाद घेतो, तो रक्षक, भीषण, गायकांचा आधार आहे. तो वीरांसाठी जागा निर्माण करतो, धन देतो. तो दोन तांबडे घोडे जोडून, वज्र घेऊन, सोमपान करत, गायी वाटतो, वीरांना सामर्थ्य देतो. आम्ही जे काही केले, ते आम्ही वरच्या मदतीसाठी इंद्राला सांगतो. सोमरसात आम्ही त्याची स्तुती करतो, आणि स्तोत्र वाढवत राहतो. कारण तुझ्या कृपेनेच हे स्तोत्र, हे यश मिळते. हे सोमपान करणाऱ्या इंद्रा, आम्ही तुझ्या यशासाठी यज्ञ करतो, तुझ्या कोठारात धन भरतो. आमच्या आठवणी ठेव, आमचे अर्घ्य स्वीकार, रोरावणाऱ्या वृषभासारखा सोमपान कर. या यज्ञकुशावर बस, इच्छुकाला जागा निर्माण कर. तुझ्या इच्छेनुसार सुखी हो, हे बलाढ्य; हे यज्ञ तुझ्यापर्यंत पोहोचो. आमच्या आह्वानांना तू प्रतिसाद दे, तुझ्या योग्य विचारांचे आम्हाला लाभ होऊ दे. मित्रांनो, सोमरसाच्या वेळी, इंद्राला, या दानशूराला, भरपूर सोम द्या. युद्धात तो आपल्यासाठी असेल का, हे कोण जाणे? पण सोमपान करणारा इंद्र कधीच मदत करणे सोडत नाही. इंद्राने भरद्वाजांच्या यज्ञात सोमपान करून आनंद घेतला, तो दानशूर स्वामी आहे. तो गायक, ज्ञानी, सर्व प्रकारच्या संपत्तीचा दाता आहे. इंद्र, वृषभ, स्तुतीने, सोमपानाने प्रफुल्लित होतो; तो उत्साही, दानशूर, स्वर्गशक्ती असलेला राजा आहे; गाण्यांचा आधार आहे. तो क्रियाशील, कुलीन, ज्ञानी, आह्वान ऐकणारा, व्यापक रक्षक आहे; पुरुषांनी त्याच्या कार्यांसाठी त्याची स्तुती केली, तो सामर्थ्य देणारा, सभा-मंडपात विजय देणारा आहे. म्हणजेच, इंद्राचे सामर्थ्य हे महान रथाच्या अक्षासारखे आहे, जे दोन जगांत पसरले आहे. त्याच्या मदतीच्या शाखा वृक्षाच्या फांद्यांसारख्या विस्तारलेल्या आहेत. त्याच्या अनेक शक्ती, वृक्षाच्या फांद्यांसारख्या, गायींच्या प्रवाहासारख्या, मजबूत, अखंड आणि व्यवस्थित बांधलेल्या आहेत. आज एक घटना घडते, उद्या दुसरी; इंद्र प्रत्येक क्षणी वेगाने कार्य करतो. मित्र, वरुण, पूषण, अर्यमन आमच्या धनाचे रक्षण करो. तुझ्या कृपेने, पर्वताच्या शिखरावरून वाहणाऱ्या पाण्यांसारख्या, स्तोत्रांनी आणि यज्ञांनी पाणी प्रवाहित होते. तुझ्या स्तुतीने, त्या जलधारा स्पर्धेसाठी घोड्यांसारख्या वेगाने धावतात. ना वर्षे, ना महिने, इंद्राला थकवत नाहीत; स्वर्ग किंवा पृथ्वी त्याला कमी करत नाही. वय वाढले तरी त्याचे शरीर वाढतच राहते; स्तोत्रांनी त्याची सतत स्तुती करावी. तो ना दुर्बलांना ना बलाढ्यांना कधीही झुकतो; शत्रूच्या स्तुतीनेही तो वश होत नाही. स्थिर पर्वतही इंद्रापुढे थरथरतात; खोल जागांमध्येही तो मार्ग काढतो. हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्या इंद्रा, तुझ्या गहन आणि विशाल सामर्थ्याने आमच्यासाठी बक्षिसे मिळव. तुझ्या संरक्षणाने आम्ही सुरक्षित राहू, पहाटे आणि रात्रीच्या संधिकालात. आमच्या मदतीस ये, कुठूनही आमचे रक्षण कर. घरात किंवा जंगलात, सर्वत्र आमचे रक्षण कर. आम्ही शंभर सामर्थ्यांनी पराक्रमीपणे जगू. अशा प्रकारे, ऋषी, यज्ञकर्ते, गायक, आणि सर्व लोकांनी इंद्राची सतत स्तुती केली, त्याला आवाहन केले. तो सर्वांचा आधार, सर्वांचा रक्षक, दानशूर, बलाढ्य, आणि सत्यप्रिय आहे. त्याच्या कृपेनेच यज्ञ यशस्वी होतात, आणि जीवनात विजय, संपत्ती, आणि आनंद प्राप्त होतो.