एकदा, ऋत्विजांनी अग्नीचा यथायोग्य सन्मान करण्याचा संकल्प केला. होत्राच्या प्रेरणेने त्यांनी अग्नीला आवाहन केले—त्याला सर्वांत उपयुक्त, यज्ञासाठी योग्य देवता मानले. त्यांनी प्रार्थना केली की, मरुतांच्या स्तुत्य आह्वानाला कोणतीही अडचण येऊ नये. मित्र, वरुण, अश्विनीकुमार, तसेच पृथ्वी आणि आकाश—हे सर्व होत्राच्या रूपाने या यज्ञाकडे वळावेत, अशी त्यांची आळवणी होती. अग्नीच खरा होत्र, सर्वांत प्रिय आणि कधीही अपयशी न होणारा; तो माणसांमध्ये सभेमध्ये नेहमीच जागृत असतो. त्याच्या तेजस्वी जिव्हेने, अग्नी स्वतःच्या स्वरूपात यज्ञाच्या समीप येतो आणि विधिपूर्वक यज्ञकर्म करतो. प्रेरित प्रार्थना अग्नीला शोधते, कारण तोच यथार्थपूजेच्या योग्यतेचा आहे. स्तोत्र गाणारा, देवतांची स्तुती करण्याची इच्छा बाळगतो, तो अग्नीला यज्ञासाठी बोलावतो. अंगिरसांमध्ये सर्वांत जास्त प्रेरणा देणारा अग्नी, जेव्हा ऋषी मधुर वाणीने यज्ञवेदीपाशी स्तुती करतो, तेव्हा तो प्रकट होतो. तो अग्नी, सर्वज्ञ, तेजस्वी, आकाश आणि पृथ्वीच्या विस्तारात यज्ञ करतो. जेव्हा मानव दीर्घायुष्यासाठी श्रद्धेने निवडक आहुती अर्पण करतात, तेव्हा पाच जमातीही सुज्ञ अग्नीच्या मार्गदर्शनाखाली यज्ञाकडे येतात. जेव्हा मी श्रद्धेने अग्नीसाठी कुशवस्त्राची रचना करतो, साजूक तुपाने भरलेली समिधा आणि उत्तम स्तोत्र अर्पितो—तेव्हा पृथ्वीवर घराचे स्थापन होते, यज्ञ स्थिरपणे विसावतो, जणू काही सूर्यावर नजर स्थिरावते. हे प्राचीन होत्रस्वरूप अग्नी, देवांबरोबर आणि इतर अग्निशिखांसह प्रज्वलित हो, आमच्यावर कृपा कर. बलवान पुत्रा, आम्हाला संपत्ती दे; आम्ही दुष्कृत्यांच्या समुद्रातून पार जाऊ दे. गृहाच्या मध्यभागी, कुशावर बसलेल्या होत्राच्या रूपात अग्नी, तू आकाश आणि पृथ्वीला यज्ञासाठी प्रवृत्त करतोस. हा बलवान पुत्र, सत्यधर्मी, दूरवरून सूर्याच्या ज्वाळेसारखा विस्तारतो. सर्वज्ञ अग्नी, ज्याच्यात देवता निवास करतात—तो जणू आकाशासारखा आहे. तो त्रिस्थानी, सूर्यप्रकाशासारखा सर्वत्र पसरतो आणि मानवांच्या आहुती व दान स्वीकारतो. तो अत्यंत शक्तिशाली आहे, ज्याची ऊर्जा वनाचा नाश करते; त्याचा अंकुश थकतो नाही, तो मार्गावर तेजाने झळकतो. कपट न करता, वेगवान, तो सर्व जाणतो; अमर, अजेय, तो वनस्पतींमध्येही वास करतो. अशा प्रकारे, अग्नी, आमच्या लोकांसाठी, इतरांसोबत नव्हे, तर आमच्या घरातच तू स्तुत्य हो. सर्व जन्मांचे ज्ञाता अग्नी, तू शत्रूंचा पराभव करतोस, तुझ्या इच्छेने विजय मिळवतोस आणि जणू पिता आपल्या संततीला जन्म देतो, तसे तू ज्वाळांनी यज्ञ साकारतोस. तेव्हा अग्नीच्या किरणांचा संचार होतो, जेव्हा तो पृथ्वीचा पाठलाग करतो; जे काही कारागीर व्यर्थ घडवतो, त्याच्या प्रवाहाचा वेग अचानक वाढतो; जणू कर्जदाराचा पाठलाग करणारा, तो वाळवंटही पार करतो. म्हणून अग्नी, सर्वत्र उपस्थित असलेला, सर्व अग्निशिखांसह आमच्यासाठी प्रज्वलित हो. तूच संपत्ती देतोस, तूच आपत्ती दूर करतोस; आम्ही शंभर सहाय्यकांसह पराक्रमी पुत्रांमध्ये आनंद मानू. हे भाग्यशाली अग्नी, तुझ्यापासून सर्व शुभ फल मिळतात, जसे पक्षी झाडावरून उडून जातात. संपत्ती आणि बळ सहज मिळते, जणू आकाशातून पाऊस, किंवा जलप्रवाह. तू भागासारखा आहेस, आम्हाला धन आणतोस; अद्भुत तेजाने संपत्तीचे रक्षण करतोस. अग्नी, तू मित्रासारखा, ऋताचा पालनकर्ता, भरपूर कल्याण देणारा देव आहेस. तोच खरा स्वामी, सामर्थ्याने शत्रूचा नाश करतो; अग्नी, ऋषी अगदी कंजुषातूनही बळ प्राप्त करतो. ज्याला तू, सत्याचा पुत्र, संपत्तीने पोसतोस, त्याला जलसंततीही लाभते. ज्याच्याकडे माणूस स्तोत्र, प्रार्थना आणि यज्ञाने रक्षणासाठी येतो, त्याला अग्नी सर्वसमृद्धी प्राप्त करून देतो, तो धनाचा स्वामी होतो. हे अग्नी, बलपुत्रा, ही सर्व वरदाने तू मानवांना कीर्ती आणि शौर्यासाठी देतोस. तुझ्या सामर्थ्याने, तू पशुधन, संतती, आणि उत्साहीसाठी संपत्ती वाढवतोस. हे बलपुत्रा, आम्हाला कधीही सोडू नकोस, अग्नी; आम्हाला संतती, मुलं, आणि धन दे. आमच्या सर्व स्तोत्रांनी आम्ही समृद्धी प्राप्त करू; शंभर सहाय्यकांसह आम्ही पराक्रमी पुत्रांत आनंद मानू. जो मनुष्य प्रार्थना करून, भक्तीने तुझी कृपा शोधतो, अग्नी, त्याला तेजस्वीपणे प्राचीन संपत्ती लाभो. अग्नी खरोखरच ज्ञानी, कुशल आणि द्रष्टा आहे; मानव त्याला यज्ञातील होत्र म्हणून गौरवितात. तुझ्या सहाय्यासाठी, अग्नी, श्रेष्ठ संपत्ती एकमेकांशी स्पर्धा करतात; जे प्रयत्नशील आहेत, ते व्रतांनी अन्याय्य शत्रूवर विजय मिळवतात. अग्नी, जल आणि मृत्यूवर विजय मिळवणारा, शौर्यवान, सत्यस्वरूप स्वामी देतो; त्याच्या सामर्थ्याने शत्रू भयभीत होतात. अग्नी आपल्या ज्ञानाने शत्रू देवतेला माणसापासून दूर ठेवतो; त्याची संपत्ती सुरक्षित असते आणि स्पर्धेत विजयी होते. देव अग्नी, मित्राचा मित्र, आमच्यासाठी देवांना प्रार्थना कर; आकाश आणि पृथ्वीपासून शुभेच्छा मिळव; आम्हाला सुरक्षितता, समृद्ध घर मिळू दे, द्वेष, दु:ख, आपत्ती यांवर तुझ्यामुळे आम्ही पार पडू. आता मी या तुमच्या पाहुण्याचे, सदैव जागृत असलेल्या, सर्व लोकांचा स्वामी असलेल्या अग्नीचे स्तवन करतो; तो आकाशाचा जन्म जाणतो, तो शुद्ध आहे, आहुती स्वीकारतो जेव्हा आधार दृढ असतो. भृगूंनी त्याला उत्तम प्रकारे प्रज्वलित केले, मित्रासारखा, जंगलातील वृक्षांमध्ये गौरव मिळावा म्हणून, ताठ ज्वाळांनी; म्हणून अग्नी, तू प्रसन्न हो, अद्भुत, आहुती घेणारा, दिवसेंदिवस स्तोत्रांनी वाढवला जातोस. अग्नी, तू कोणत्याही विरोधाविना, बलवान आणि श्रेष्ठ, इतरांच्या सामर्थ्याला मागे टाकतोस; बलपुत्रा, यज्ञ करणाऱ्याला, भरद्वाजाला, संरक्षण आणि कीर्ती प्रदान कर. मी अग्नीचे स्तवन करतो—तो तेजस्वी पाहुणा, प्रकाशाचा स्वामी, मानवांचा होत्र, यज्ञकुशल; जणू ज्ञानी पुजारी, मधुर वाणीने, सुंदर स्तोत्रांनी, आहुती घेणारा उदार देव. तो तेजाने पृथ्वीवर पसरतो, जणू उष:काळची प्रभा; तो कधीही थकत नाही, सूर्यासारखा, सदैव तरुण, कधीही तेज कमी होत नाही. प्रज्वलनाने, अग्नीची पूजा करा; हे अग्नी, प्रिय पाहुण्या, मी तुझी स्तुती करतो; आपल्या स्तोत्रांनी अमर देवतेला बोलावतो, कारण देवांमध्ये देवच यश मिळवतो, देवांमध्ये देवच आमचा प्रिय होतो. प्रज्वलन आणि स्तोत्रांनी मी प्रज्वलित अग्नीचे स्तवन करतो; तो शुद्ध, तेजस्वी, यज्ञापूर्वी स्थिर असतो; ज्ञानी पुरोहित, अनेक दानांचा, कपटविरहित, द्रष्टा, आम्ही त्याला आशीर्वादांसाठी शोधतो, सर्व जन्मांचा ज्ञाता. अग्नी, अमर दूत, युगानुयुगे आहुती वाहणारा म्हणून स्थापित आहे; स्तुत्य रक्षक; देव आणि माणसे, नेहमी जागरूक, श्रद्धेने तुला सर्वव्यापी स्वामी म्हणून आसन देतात. सुशोभित अग्नी, तू दोन्ही ऋतांचे पालन करतोस, देवांचा दूत म्हणून सर्व लोकांत संचार करतोस; आम्ही तुझी बुद्धी आणि शुभेच्छा निवडतो—तू आमचे त्रैगुण्य रक्षण कर, आमच्यावर कृपा कर. त्याला, सुंदर मुख असलेल्या, मनोहारी, ज्ञानी अग्नीला, आम्ही जाणणारे, मित्र म्हणून शोधतो; तो सर्व कर्म जाणतो, अमरांना आहुती जाहीर करतो. अग्नी, जो तुला ज्ञान आणतो, त्याचे तू रक्षण करतोस, वीर, ऋषीला पोसतोस; तो यज्ञाचा भाग असो किंवा प्रकाश, तू त्याला सामर्थ्य आणि संपत्तीने परिपूर्ण करतोस. तू, अग्नी, आम्हाला शत्रूपासून वाचव; बलवान, आम्हाला अपवादापासून रक्षण कर; तुझा प्रवाह आमच्यासोबत वाहो, इच्छित संपत्ती एकत्र येवो, विपुल असो. अग्नी हा होत्र, घराचा स्वामी, सर्व जन्मांचा ज्ञाता, जातवेद; तोच देव व माणसांत यज्ञासाठी सर्वात योग्य—तो आहुतींनी समृद्ध, भक्तांना मार्गदर्शन करो. अग्नी, आज तू, होत्र, तेजस्वी ज्वाळांनी, लोकांच्या विधीचे नेतृत्व करतोस; तूच यज्ञकर्ता आहेस; सत्य आणि महानतेने पूजन करतोस—आज तुझ्या आहुती घे. तुझ्यासाठी, अग्नी, विधिपूर्वक तयार केलेले मार्ग अर्पण होवोत; पृथ्वी आणि आकाश तुला यज्ञासाठी स्थापित करो; दातार, सामर्थ्यवंत अग्नी, आम्ही सर्व संकटे पार करू—तुझ्या सहाय्याने आम्ही ती पार करू. अग्नी, तुझ्या सर्व देवांसह, प्रथम कुशवस्त्राच्या गर्भात बस; तुपाने युक्त यज्ञाचे नेतृत्व कर, सवितासाठी घरासारखे, यज्ञकर्त्यासाठी योग्य. अशा प्रकारे, ऋत्विज, गृही, यज्ञकर्ता आणि सर्व भक्तांनी अग्नीचे स्तवन केले, त्याला आहुती दिल्या, त्याच्याशी मैत्री ठेवली. अग्नीने त्यांना संपत्ती, संतती, कीर्ती आणि रक्षण दिले. त्याच्या तेजाने, यज्ञ यशस्वी झाला, आणि सर्व लोकांनी आनंद व समाधान अनुभवले.