अग्नीचा गौरव आणि त्याची दिव्यता यांचा सुंदर वर्णन ऋग्वेदाच्या या मंत्रांमध्ये केले आहे. या कथा अग्नीच्या विविध रूपांची आणि गुणांची महिमा सांगतात. एकदा, अग्नी, शक्तिचा पुत्र, मानवांसाठी पुरोहित म्हणून देवांना यज्ञ अर्पण करतो, तसाच तो आमच्यासाठी एकत्रित आणि सौहार्दाने उपस्थित राहो, तेजस्वी होऊन देवांची पूजा करो, अशी विनंती केली जाते. अग्नी हा सर्व काही पाहणारा, आमच्या घराचा अतिथी, स्तुतीस पात्र, जाणकार आहे. तो अमर असूनही मर्त्य लोकांमध्ये जन्म घेतो, आणि त्याच्या उदारतेमुळे प्रत्येक पहाटे अतिथी होतो. आकाशाच्या प्रकाशासारखा, अग्नी आपल्यावर तेजाचा वस्त्र परिधान करतो, सूर्याप्रमाणे उजळतो. तो शुद्ध आणि अविनाशी आहे, सर्वत्र व्यापतो, खाण्यायोग्य वस्तूंना भस्म करतो, प्राचीन गोष्टींना स्पर्श करतो. आम्ही त्याच्या नवीन आणि जुन्या कार्यांचे वर्णन करतो; अग्नीच्या जन्मामुळे अन्न निर्माण झाले, म्हणून तो आमच्यावर शक्तीची कृपा करो, राजासारखा आपल्या प्रजेला संरक्षण देतो. अग्नी, यज्ञातील अर्पण केलेले अन्न, वाऱ्यासारखा, नियमांचे उल्लंघन करत नाही, अर्पणांचा अपमान करत नाही. आम्ही शत्रूंवर विजय मिळवू, जे प्रारंभापासून विरोध करतात, चोराप्रमाणे पकडले जाऊन वेढले जातात. सूर्याच्या किरणांसारखा अग्नी आपल्या तेजाने दोन जग व्यापतो; तो आपल्या ज्वालांनी अंधार दूर करतो, दूताप्रमाणे पुढे जातो, भेटवस्तू घेऊन येतो. त्याच्या आनंददायक ज्वालांसाठी आम्ही अग्नीला निवडतो, तो आमचे ऐकू दे; इंद्र किंवा वायूप्रमाणे, सर्वात शूर लोक त्याला आपली संपत्ती अर्पण करतात. आता, अग्नी, आम्हाला शत्रुत्वमुक्त मार्गाने कल्याण मिळवून दे, संपत्ती दे, आपत्तीपासून दूर ने. जे तुझी स्तुती करतात त्यांना शुभ भाग्य दे, आम्ही शंभर वीर पुत्रांसह आनंदित होऊ. आम्ही शक्तिच्या तरुण पुत्राला पुकारतो, जो अत्यंत शक्तिशाली आहे, ज्याचे शब्द सत्य आहेत, विचारात बलवान आहे; जो सर्वांना संपत्ती देतो, बुद्धिमान, उदार, कधीही कमी पडत नाही. अग्नी, पुरोहित, तुझ्यात प्राचीन संपत्ती ठेवली आहे, यज्ञासाठी पात्र, पहाटे आणि घरात; ज्यामध्ये, पृथ्वीप्रमाणे, सर्व प्राणी विश्रांती घेतात, शुद्ध अग्नीमध्ये सर्व शुभ गोष्टी एकत्रित होतात. तू, सभांमध्ये, भेटवस्तूंचा सारथी म्हणून बसतो, तुझ्या इच्छेने वरांचा स्वामी झाला आहे; तू, बुद्धिमान जातवेदस, भक्तांना संपत्ती वितरित करतोस, उघड आणि गुप्तपणे. जो अग्नी आमची हानी करायचा प्रयत्न करतो, उघडपणे किंवा खोट्या मित्रासारखा, त्याला तुझ्या अविनाशी, बलवान वृषभांनी भस्म कर; तू, सर्वात प्रखर, तुझ्या ज्वालांनी त्याचा नाश कर. जो यज्ञ, अग्नी प्रज्वलन, स्तुती यांनी तुझे संतोष साधतो, तो मर्त्यांमध्ये अमर, बुद्धिमान, संपत्ती, कीर्ती आणि प्रसिद्धीने उजळतो. अग्नी, तुझ्या शक्तीने आमचे शत्रू दूर कर, तू जे काही तुझ्या दिव्य ज्वालांनी आणि शब्दांनी इच्छितेस, ते स्वीकार, आमच्या स्तुतीत आनंद घे. अग्नी, तुझ्या सहाय्याने आम्ही आमच्या इच्छित गोष्टी मिळवू, संपत्ती, भरपूर धन, आणि बलवान संतती मिळवू. आम्ही सामर्थ्य मिळवू, उत्साही होण्यासाठी प्रयत्न करू; तुझी अविनाशी आणि न क्षीण होणारी कीर्ती मिळवू. नवीन स्तुतीसह, तुझी कृपा मिळवण्यासाठी मी शक्तिच्या पुत्राकडे यज्ञ घेऊन जातो, संरक्षणाची इच्छा करतो. तेजस्वी, काळ्या पाठीचा, पांढरा, दिव्य होतार, येतो, लाकूड फाडतो. तो उजळ, गडगडाट करणारा, तेजस्वी प्रदेशात उभा आहे, अनंतांमध्ये सर्वात तरुण आहे, गुंजन करणारा. तो, सर्वात शुद्ध, उत्कृष्ट अग्नी, अनेक आणि विशाल गोष्टींचा पाठलाग करतो, त्यांना वाहून नेतो. अग्नीच्या ज्वाला, वाऱ्याने सर्वत्र नेल्या जातात, शुद्धात शुद्ध उजळतात. प्रखर तेजाने, दिव्य, नव्याने जन्मलेले, त्या जंगलावर विजय मिळवतात, त्यांना शक्तीने फोडतात. तुझे तेजस्वी, शुद्ध, उजळ घोडे, वेगाने पृथ्वीवर पसरतात. मग तुझे चाक ढगाच्या कडांवर फिरताना विस्तृत प्रकाश देतो. मग तुझी जीभ, शक्तिमान, पुढे झेप घेते, नाश करते, ज्वाला सोडते, गायींमध्ये भक्षण करते. वीराच्या पुढे जाण्याप्रमाणे, अग्नीची शक्ती, रोखता येणार नाही, प्रखरपणे जंगलांचा नाश करते. तुझ्या तेजाने तू पृथ्वीचे आणि प्राचीन वस्तू व्यापल्या आहेत, तुझ्या बलवान, तीक्ष्ण शस्त्राने. तुझ्या शक्तीने आमचे भय दूर कर, आमच्या शत्रूंना एकामागून एक पराभूत कर. तो अद्भुत अग्नी, अद्भुत कार्य करणारा, आम्हाला अद्भुत भाग्य देतो, अद्भुत प्रभुत्व, सर्वात अद्भुत सामर्थ्य. आम्हाला तेजस्वी संपत्ती दे, वीरांनी भरलेली, महान आणि भव्य, उजळ स्तुतीने गौरवित करण्यास योग्य. अग्नी, स्वर्गाचा शिरोभाग, पृथ्वीचा अभेद्य, सर्वव्यापी, सत्यातून जन्मलेला. ऋषी, स्वामी, लोकांचा अतिथी—देवांनी त्याला जवळ आणले, हातात ठेवण्यासारखा पात्र म्हणून. यज्ञाचा नाभी, संपत्तीचे आसन, महान, बलवान—त्याच्याकडे सर्वजण आकर्षित होतात. देवांनी अग्नी वैश्यवनराची उत्पत्ती केली, यज्ञाचा सारथी, यज्ञाचा चिन्ह. अग्नी, तुझ्यापासून प्रेरित, सामर्थ्यवान जन्मतो; तुझ्यापासून वीर, शत्रूंवर विजय मिळवणारे. वैश्यवनर, आमच्यात इच्छित संपत्ती ठेव, राजा, इच्छितेच्या योग्य. तू, अमर, जन्मताना सर्व देव तुला बालकासारखे भेटतात. तुझ्या शक्तीने तू अमरत्व प्राप्त केलेस, वैश्यवनर, जेव्हा तू तुझ्या दोन पालकांपासून तेजस्वी झाला. वैश्यवनर, तुझे महान नियम, अग्नी, कोणीही पार करू शकत नाही. जन्मताना तू तुझ्या पालकांच्या मार्गात चिन्ह शोधलेस, अग्नीच्या स्थानांमध्ये. वैश्यवनराच्या दृष्टिच्या प्रमाणाने, स्वर्गाच्या शिखरे अमरत्वाच्या चिन्हाने चिन्हांकित आहेत. त्याच्या शिरावर, खरेच, सर्व जग वाढले, पक्ष्यांसारखे, सात प्रवाह. तो, बुद्धिमान वैश्यवनर, प्रदेश मोजतो; ऋषीने स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशांचे मोजमाप केले. त्याने सर्व जग पसरवले; अभेद्य, रक्षक, अमरत्वाचा संरक्षक. आता मी स्पॉटेड, बलवान, लाल अग्नीची शक्ती सांगतो, जो सर्व जन्मांचा ज्ञाता आहे, सभांमध्ये. वैश्यवनरासाठी, माझी नवीन, शुद्ध विचारधारा, शुद्ध सोमाप्रमाणे, अग्नीपर्यंत पोहोचते. स्वर्गात जन्म घेऊन, अग्नी, व्रतपालक, नियमांचे संरक्षण करतो. वैश्यवनर, बुद्धिमान, मध्यप्रदेश मोजतो, आणि आपल्या महानतेने शिखराला स्पर्श करतो. मित्र, अद्भुत, स्वर्ग आणि पृथ्वी वेगळे करतो; आत, त्याने आपल्या तेजाने प्रकाश निर्माण केला. वैश्यवनराने, कातड्याप्रमाणे, आच्छादन गुंडाळले, आणि सर्व शक्ती घेतली. पाण्याच्या कुशीत, बलवानांनी लोकांचा राजा पकडला, आणि स्तुतीकर्ता जवळ उभे राहिले. दूत मातरिश्वानने अग्नी वैश्यवनराला दूरवरून विवस्वतसाठी आणले. प्रत्येक युगात, अग्नी, तुझी स्तुती करणाऱ्यांना संपत्ती आणि नवीन कीर्ती दे. शुद्ध, राजासारखा, दोषरहित आणि अनंत, शत्रूंना तुझ्या शक्तीने, लाकूड फोडणाऱ्याप्रमाणे, नष्ट कर. अग्नी, उदारांमध्ये आमच्यासाठी अविनाशी प्रभुत्व आणि अविनाशी वीरत्व टिकवून ठेव. आम्ही भरपूर आणि हजारपटीने पुरस्कार जिंकू, वैश्यवनर, तुझ्या सहाय्याने, अग्नी. तुझ्या दोषरहित रक्षकांसह, आमच्या संपत्तीचे रक्षण कर, अग्नी, तीन वेगवेगळ्या यज्ञस्थळी बसलेला. आम्हाला शत्रूंमधून वाचव, त्यांची शक्ती दूर कर, वैश्यवनर; त्यांना मागे टाक, स्तुती केलेल्या. रात्र आणि दिवस, काळे आणि उजळ, त्यांच्या ठरलेल्या मार्गांनी फिरतात. वैश्यवनर, अग्नी, राजासारखा जन्मलेला, आपल्या प्रकाशाने अंधारावर विजय मिळवतो. मी धागा, विणकाम, किंवा सभेत कुशल लोक काय विणतात, हे मला माहित नाही. येथे कोणाचा पुत्र हे शब्द बोलतो? कोण वर, कोण खाली, आपल्या वडिलांसह बोलतो? तो धागा जाणतो, विणकाम जाणतो, योग्य शब्द बोलतो. जो हे समजतो, अमरत्वाचा रक्षक, तो स्वतंत्रपणे फिरतो, दुसऱ्यापेक्षा वेगळे पाहतो. हा पहिला होतार आहे, तो हे अमर तेज मर्त्यांमध्ये पाहतो. तो जन्म घेतो, दृढपणे स्थापन होतो, अमर, स्वतःच्या शरीराने वाढतो. अशा प्रकारे, अग्नीच्या विविध रूपांची, त्याच्या तेजाची, ज्ञानाची, आणि संरक्षणाच्या शक्तीची या मंत्रांमध्ये स्तुती केली आहे. अग्नी हा पुरोहित, मित्र, रक्षक, आणि अमरत्वाचा दूत आहे, जो मानवांना आणि देवांना जोडतो, आणि यज्ञ, संपत्ती, आणि विजय प्रदान करतो.