आकाशकन्या उषा, तेजाने झळाळत, प्रकट झाली. तिने आपले सुंदर रूप लपवून ठेवू नये, असे मागणे ऋषींनी केले. तिने आपल्या तेजाने शत्रूसारख्या चोरांना दूर हाकलावे, जसे सूर्य आपल्या किरणांनी सर्वत्र तापवतो. ही उत्तम वंशातील, घोड्यांची आणि मधुर वाणीची दात्री उषा, जशी ज्ञात्यांना देत आली, तशी अधिक देण्यासही समर्थ आहे. तिचे तेज तिच्या स्तुतिपाठकांसाठी कधीच कमी होत नाही. ही तेजस्विनी, थोर, सत्याला सत्याने धारणा करणारी, पाण्यात प्रकट होते, आणि दिव्य तेज घेऊन येते. ऋषी आपल्या विचारांनी तिची स्तुती करतात. उषा प्रकट होताच, ती लोकांना जागृत करते, मार्ग सुलभ करते आणि सर्व शक्ती देणारी आहे. दिवसाच्या प्रारंभाला ती प्रकाश पसरवते. लाल रंगाच्या गायी जसे जुंपतात, तशी ती धन वाढवते, समृद्धीसाठी मार्ग देते आणि सर्वांना देणारी आहे. ती दोन वेण्या घालून, आपले रूप समोर दर्शवते. ती सत्याचा मार्ग उत्तम प्रकारे अनुसरते, दिशाभूल न करता, ज्ञानीपणाने चालते. उषा उजळ, स्नान केलेल्या प्रमाणे, आपल्या रूपाने सर्वांना दिसते. ती द्वेष व अंधार दूर करते आणि प्रकाशासह येते. ही आकाशकन्या, आमच्याकडे तोंड करून, जणू उपकार करणाऱ्या स्त्रीप्रमाणे, जीवनदायी पाणी ओढते. भक्तांसाठी ती धन प्रकट करते आणि पूर्वीप्रमाणेच प्रकाश परत आणते. या दिव्य उषेच्या आगमनावेळी, ऋषी आपले मन, आपले विचार एकवटतात. या महान, ज्ञानी देवतेसाठी, यज्ञाची स्थापना होते—ही स्तुती सवितृ देवासाठी आहे. हा सविता ऋषी सर्व रूपे मुक्त करतो, दोन पायांचे व चार पायांचे जीव सुखी करतो. सविता, श्रेष्ठ देव, आकाश प्रकट करतो आणि उषांचा मार्गदर्शक आहे. इतर देवताही, सवितृच्या महिमेमुळे, त्याच्या मागे चालतात. त्याने पृथ्वीचे प्रदेश मोजले आहेत आणि आपल्या सामर्थ्याने अवकाश व्यापले आहे. सविता, तू तीन तेजस्वी लोकांतून जातोस, सूर्याच्या किरणांशी एकरूप होतोस, रात्र दोन्ही बाजूंनी वेढतोस आणि आपल्या नियमांनी मित्ररूप होतोस. तूच प्रेरणेचा स्वामी आहेस, आणि आपल्या मार्गांनी पूषण होतोस. अंधाऱ्या घोड्याच्या सविता, तुझ्या स्तुतीसाठी हे गाणे गातो; तू संपूर्ण जगावर प्रकाश टाकतोस. आम्ही सवितृ देवाची पोषण निवडतो. भगाचा सर्वश्रेष्ठ, सर्व पोषक आणि वेगवान भाग आम्हाला मिळो. सवितृचे स्वकमाई महात्म्य किंवा त्याचे प्रिय स्वामित्व कोणीही कमी करू शकत नाही. हा देव भक्ताला धन देतो, आम्ही ते तेजस्वी भाग मागतो. आज, सविता, आम्हाला संतती आणि सौभाग्य दे. वाईट स्वप्ने दूर कर. आमच्यापासून सर्व अशुभ दूर कर आणि कल्याण आमच्याजवळ आण. आम्ही निर्दोष, अदितीसाठी, सवितृच्या सामर्थ्याने सर्व इच्छित वस्तू संपादन करू. आज आम्ही स्तोत्रांनी सत्य सविता, सर्व देवांचा स्वामी, सत्याचा अधिपती निवडतो. हा स्वयंभू सविता, दिवस आणि रात्रीच्या प्रारंभी, कधीही न थांबता, पुढे येतो. तो आपल्या गाण्याने सर्व सृष्टी घोषित करतो; सविता निर्माण करतो आणि देतो. आता, ऋषी म्हणतात, आपल्या वाणीने, भक्तीने, पर्जन्याची स्तुती करा. तो गडगडणारा वृषभ, नेहमी उदार, वनस्पतींमध्ये बीज ठेवतो. तो झाडे पाडतो, दुष्टांचा नाश करतो, आणि आपल्या प्रचंड शक्तीने जगाला भयभीत करतो. जेव्हा पर्जन्य गडगडतो आणि वाईटांवर वज्र घालतो, तेव्हा निष्पापही थरथरतात. तो सारथ्याने घोड्यांना चाबूक मारतो तसे पावसाचे दूत पाठवतो. दूरवरून वाघासारखा गडगडाट होतो, जेव्हा पर्जन्य आकाशात पाऊस पाडतो. वारे वाहतात, वीज चमकते, वनस्पती जागृत होतात, आकाश पाऊस पाडते. जेव्हा पर्जन्य पृथ्वी बीजांनी भरतो, तेव्हा संपूर्ण जगासाठी पोषण निर्माण होते. ज्याच्या आज्ञेने पृथ्वी वाकते, पाय असलेली जनावरे हालचाल करतात, सर्व प्रकारच्या वनस्पती वाढतात, त्या पर्जन्या, आम्हाला महान संरक्षण दे. हे मरुतांनो, आकाशातून पाऊस द्या, बलशाली अश्वाचे प्रवाह सोडा. वज्रासह या, आमच्या पित्याप्रमाणे, पाणी शिंपा. गडगडा, वज्रधारी, बीज ठेव, पाण्यांवर रथाने फिर, खोल, भरलेले, नीच प्रवाह ओढा—मेघांचे प्रवाह एकत्र येऊ द्या. महान कलश ओता, नद्या पुढे वाहू द्या; तुपाने आकाश व पृथ्वी भरा—गायींना उत्तम पाणी मिळू द्या. पर्जन्या, जेव्हा तू गडगडतोस आणि वज्र घालतोस, वाईटांचा नाश करतोस, तेव्हा पृथ्वीवरील सगळे आनंदित होतात. तू पाऊस पाडला, वज्र घेतले, शेतं हालवली आणि पुढे गेला; अन्नासाठी वनस्पती निर्माण केल्या—तू लोकांना कोणते ज्ञान दिलेस? पर्वतांमध्ये तू, पृथ्वी, बलवान झालीस, लहान-मोठ्यांना पेलतेस. आपल्या महिम्याने विशालतेवर विजय मिळवतेस. तुझ्यासाठी स्तोत्रे गातात, जसे घोडे बक्षीसासाठी हिणकावतात, तशी तुझ्या कृपेसाठी प्रयत्न करतात. तुझ्या सामर्थ्याने पृथ्वीवरील मजबूत झाडेही तुटतात, जेव्हा मेघातून तुझी वीज पाऊस पाडते. आता हे महान स्तोत्र वरुण राजासाठी जाऊ द्या—खोल, प्रिय, प्रसिद्ध असुर वरुणासाठी. जसा चर्मकार कातड्याचा विस्तार करतो, तसे त्याने पृथ्वी सूर्याकरिता पसरवली. त्याने अरण्यात मध्यप्रदेश पसरवला, वेगवानांना शक्ती दिली, गायींना दूध दिले; हृदयात बुद्धी, पाण्यात अग्नी, आकाशात सूर्य, सोमात वज्र ठेवला. वरुणाने पृथ्वी आणि आकाश यांच्या मध्ये झुकणारा मेघ, गुहा पाठवला; म्हणून तो जगाचा राजा, पावसासारखा धान्य पृथ्वीवर वाटतो. वरुण पृथ्वी, रुंद भूमी आणि आकाश उचलतो, जेव्हा तो पावसाला आज्ञा देतो. मेघासह पर्वतही राहतात, महान, फुटणारे, वीर्यवान. मी आता या प्रसिद्ध असुर वरुणाचे महान मायाजाल सांगतो—तो मध्यप्रदेशात मोजून उभा राहतो आणि सूर्याने पृथ्वीला वेढतो. अशा प्रकारे, ऋषींच्या स्तोत्रांनी, उषा, सविता, पर्जन्य, पृथ्वी आणि वरुण यांच्या दिव्य कृत्यांचे, त्यांच्या कृपेचे, त्यांच्या सामर्थ्याचे आणि जगातील जीवनाच्या प्रवाहाचे वर्णन झाले. हे देव जगाला जागृत करतात, पोषण देतात, संरक्षण करतात आणि सत्य, पावित्र्य व समृद्धीचा मार्ग दाखवतात.