अश्विनीकुमारांची महती आणि त्यांच्या कृपाप्रसादाचा हा सुंदर ऋग्वेदीय प्रसंग आहे. त्यांच्या सामर्थ्याचा नाद दूरवर ऐकू येतो, त्यांच्या रथांची कीर्ती स्पर्धांमध्ये प्रसिद्ध आहे. अश्विनांच्या संरक्षणामुळे अत्री ऋषी संकटातून परतले. रुद्रांनी मधुर, पोषणदायक सोमरस ओतला आहे; जेव्हा ते समुद्र पार करतात, तेव्हा शिजवलेले अन्न त्यांना बल देते. अश्विनांना आनंददाते म्हणतात; त्यांच्या यात्रा, भक्तांनी उत्कटतेने आवाहिलेल्या, अत्यंत कल्याणकारी आहेत. आम्ही रचलेली स्तुती, ज्या रथकारांनी जसे भक्तिभावाने गेय केली, ती अश्विनांसाठी शुभ होवो. "आज तुम्ही आकाशातून कुठे आहात, हे दिव्य अश्विनीकुमारांनो?" अत्री पुन्हा त्यांना साद घालतो. "हे दातृत्वशाली, हे जागरूक अश्विन, हे नासत्यानो, स्वर्गातील प्रसिद्ध अश्विन, तुम्ही आज कोणत्या लोकांमध्ये आहात? कोणत्या नद्यांशी तुमचे संयोग आहे? कोणाला मदत करता, कोणाला भेटता, कोणासाठी रथ योजता? कुणाच्या स्तुतिंमध्ये तुम्हाला आनंद मिळतो? आम्ही त्या कृपापात्रांमध्ये असू दे." अश्विनांकडून, जे नगरातून हाकलले गेले, त्यांनाही पुन्हा त्यांच्या नगरात परत आणले जाते. चोराला, सिंहाने आपल्या गुहेत पकडावे तसे, ते पकडतात. त्यांनी वृद्ध च्यवनाला अपंगत्वातून मुक्त केले, पत्नीच्या इच्छेप्रमाणे त्याला पुन्हा तरुण केले. "आम्ही तुमचे स्तुतिगायक आहोत; आम्ही तुमच्या तेजासाठी, दृष्टीसाठी तुमचेच आहोत. हे प्रसिद्ध अश्विन, आम्हाला मदतीस या." अश्विन, कोण मनुष्यात आज सर्वात दानशूर आहे? कोण प्रेरित ऋषी आहे? कोण यज्ञाने संपत्ती आणि घोडे जिंकतो? "तुमचा रथ, सर्वश्रेष्ठ, येथे येवो; कारण अनेकजण, हात उंचावून, तुमची वाट पाहतात." आमची स्तुती मधुर मधासारखी तुम्हाला प्रिय होवो; स्पष्टदृष्टीने, दान देत, तुम्ही जवळ या, गरुडासारखे द्रुतगामी या. जेव्हा जेव्हा आम्ही हे आवाहन करतो, तेव्हा तुमचे दयाळू हात पूर्ण असोत, तुमची दाने विपुल असोत. गायक आपल्या स्तुतिने अश्विनांचा प्रिय, बलशाली, संपत्तीने भरलेला रथ अलंकारित करतो. "हे अश्विन, माझे मधुर आवाहन ऐका." सर्व अडथळे पार करत, सुवर्णचाकांनी, नद्यांनी ओढलेले, आश्चर्यकारक अश्विन, गोड आवाहन ऐकून त्वरेने या. "संपत्ती घेऊन या, हे अश्विन; रुद्रासम, सुवर्णचाकांनी, दान देणारे, माझे आवाहन ऐका." तुमचे बलशाली धन रथात ठेवलेले आहे, वाणीच्या जागी ठेवलेले आहे. चित्री हरिण, कृष्णमृग, तुम्हाला अद्भुतता दाखवतात. जागरूक मनाने, रथासाठी उत्कंठेने, आवाहन ऐकून, अश्विनांनी पडलेल्या च्यवनाला सुरक्षिततेत आणले. "तुमच्यासाठी, मनाने जुंपलेले घोडे, दवाने ओलसर, येतात. पक्षी तुम्हाला पेयासाठी घेऊन येवोत, शुभ विचारांसह." "येथे या, विलंब करू नका; शत्रूंच्या पारही, वळणावर, निर्बाध या." या यज्ञात, तेजस्वी स्तुतिगायक मदतीस हाक देतो; स्तुती करणाऱ्यांवर तुम्ही कृपा करता. प्रभात आली आहे, तेजस्वी प्राणी, अग्नि, पुरोहित म्हणून प्रज्वलित झाला आहे; अमरांनी तुमचा बलशाली रथ जुंपला आहे. अग्नि, प्रभातेसोबत, पुढे तेजाने प्रकटतो; पुजार्यांचे प्रेरित शब्द उमटले आहेत. "हे अश्विन, रथासह या, उष्ण पेय घेऊन या." कोणतीही आखून दिलेली वाट तुम्हाला रोखू शकत नाही; दिवसा, तुमच्या मदतीने, भक्ताकडे परत या. "सभेत, सकाळी, मध्यान्ही, सूर्याच्या उदयास, दिवस-रात्र, मदतीने, आशीर्वादाने या." तुमचे ठिकाण सर्वोच्च स्वर्गात आहे; हेच तुमचे घर, अश्विन. महान स्वर्गातून, पर्वतावरून, पाण्यातून, पोषण व बल घेऊन या. "तुमच्या नव्या कृपेने आम्ही आनंदाने, सुरक्षितपणे जाऊ; संपत्ती, वीर, आणि अमर आशीर्वाद मिळू देत." प्रभातकाळी प्रथम पूजा अश्विनांना अर्पण करा; लोभी व क्रोधींपूर्वी त्यांना सोमपान करू द्या. सकाळी यज्ञ अश्विनांसाठी सज्ज असतो; प्राचीन कवींनी त्यांची महती गायली आहे. "सकाळचा यज्ञ करा, अश्विन, आहुती द्या; संध्याकाळी अधर्मीला कृपा मिळत नाही." एकजण आमच्यातून तुम्हाला पुजतो, प्रत्येक पूर्वसूरी अधिक पात्र ठरतो. सुवर्णकाय, मधुरंग, तुपाच्या धारांनी ओतलेला तुमचा रथ, घोड्यांनी ओढला जातो. विचारासारखा, वाऱ्यासारखा द्रुत, तो सर्व संकटे पार करतो. "जो नासत्यान्ना वारंवार आवाहतो, विभागणीच्या वेळी प्रिय असतो, त्याची संतती आशीर्वादांनी परिपूर्ण होवो, उज्ज्वलतेत वाढो, इतरांपेक्षा श्रेष्ठ ठरो." "नव्या कृपेने, आनंददायी मार्गदर्शनाने आम्ही जाऊ; संपत्ती, वीर, आणि अमर आशीर्वाद मिळू देत." "येथे या, अश्विन, नासत्यानो, विलंब करू नका; हंसासारखे, पिळलेल्या सोमाकडे उडून या." हरिणांसारखे, गायींसारखे, हंसासारखे, सोमाकडे उडून या. "घोडे देणारे अश्विन, हव्या हव्या यज्ञासाठी अर्पण स्वीकारा; हंसासारखे, सोमाकडे या." अत्री संकटात सापडला, प्रसववेदनेतील स्त्रीसारखा, त्याने तुम्हाला हाक मारली; अश्विन, गरुडासारखे वेगाने, नव्या मदतीसह, आनंद घेऊन आले. "हे वृक्ष, गर्भाशय उघड, जणू प्रसवाची इच्छा करणाऱ्यासाठी; माझे आवाहन ऐक, अश्विन, सप्तवध्रिनला मुक्त कर." भीतीने पडलेल्या सप्तवध्रिन ऋषीसाठी, अश्विनांनी आपल्या सामर्थ्याने झाड फोडले आणि पुन्हा जोडले. जसे वारा कमळ तलाव हलवतो, तसे गर्भ हलू दे, दहा महिन्यांचा बालक जन्म घेऊ दे. अशा प्रकारे, अश्विनीकुमारांची कृपा, त्यांची दानशीलता, आणि भक्ताच्या आवाहनास त्यांनी दिलेले उत्तर, ऋग्वेदातील या स्तुत्य प्रसंगांतून प्रकट होते.