सर्व लोकांचे आणि विश्वांचे अधिष्ठान त्यांच्या स्थानात, सागराच्या गर्भात, हृदयात व प्राणवायूत स्थिर आहे. जलात, सभेत, जीवनधारण करणाऱ्यांमध्ये, आपण त्या मधुर लाटेकडे जाऊ या, हे कृष्णवर्णा! मग अग्नि लोकांमध्ये जागृत झाला. जणू गाय आपल्या वासराकडे हात पुढे करते, किंवा जणू तरुण पाखरे उडतात, तसे तेजस्वी किरण आकाशाकडे झेपावले. देवांची पूजा करण्यासाठी पुजारी जागा झाला; सरळ, सौम्यचित्त अग्नि उष:कालास उभा राहिला. प्रज्वलित ज्वालेचे तेज स्पष्ट दिसते, हा महान देव अंधार दूर करतो. जेव्हा तो आपल्या सभेचा करधनी बांधतो, पवित्र अग्नि पवित्र गायींनी सुशोभित होतो. उजव्या हाताने दिलेले अर्पण विजेत्याला जोडले जाते; तो सरळ राहून, चमच्यांसह स्वतःला स्थापित करतो. पूजा करणाऱ्यांचे मन अग्निकडे जावे, जसे डोळे सूर्याकडे वळतात. दोन वेगळ्या उषा जेव्हा त्याच्यावर फुंकर घालतात, तेव्हा शुभ्र अश्व दिवसांच्या प्रारंभाप्रसंगी जन्म घेतो. तो प्रत्यक्षात दिवसांच्या प्रारंभास जन्मतो, ठरवलेल्या स्थळी प्रज्वलित होतो, वने-वाटात उजळतो. सात संपत्ती धारण करत, अग्नि पुजारी म्हणून बसतो, सर्वाधिक पूजनीय. सुगंधित मातेच्या कुशीत, या जगात, तो बसला आहे; तरुण, बुद्धिमान, अनेक स्थळी स्थिर, लोकांचे पालन करणारा, मध्यभागी प्रज्वलित. आता सर्वजण त्या प्रेरित अग्निचे स्तवन करतात—तो यज्ञात श्रेष्ठ पुरोहित आहे. त्याने सत्याने दोन विश्वे पसरवली; विजेत्या अग्निला नेहमी तुपाने शुद्ध केले जाते. गृहस्थाच्या घरात तो शुद्ध केला जातो, कवींनी स्तुत्य, पाहुणा, आपल्यासाठी मंगलमय. हजार शिंगांचा बैल, ती शक्ती, अग्निच्या सामर्थ्याने तो इतर सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ ठरतो. अग्नि, तू त्वरित इतरांपेक्षा श्रेष्ठ होतोस; आमच्यासाठी तू सर्वाधिक सुंदर बनतोस. स्तुत्य, अद्भुत, तेजस्वी, लोकांचा प्रिय पाहुणा. सर्व लोक जवळून व दूरून तुला अर्पणे आणतात, अग्नि. उदाराचा सन्मान मिळव, आम्हाला तुझे महान, तेजस्वी, शुभ रक्षण दे. तेजस्वी रथावर उभा रहा, अग्नि, भक्तांच्या सभेत. विस्तीर्ण आकाशातील मार्ग तुला ठाऊक आहेत; देवांना इथे घेऊन ये, जेणेकरून ते अर्पणाचा आस्वाद घेतील. आम्ही बुद्धिमान, पवित्र कवीला, बैलाला, सामर्थ्यशाली स्तुत्य अग्निला शब्द अर्पण केले. भक्तीने आम्ही सुवर्णासारखा तेजस्वी, आकाशात विस्तृत असलेल्या अग्निला स्तुती अर्पितो. आई, तरुण स्त्री, मुलाला जन्म देते, जागृत, अदृश्य ठेवते, पण वडिलांना देत नाही. लोक त्याच्या चेहऱ्यावर छाया पाडू शकत नाहीत; तो सर्वांसमोर, रथात विराजमान असतो. कोण आहेस तू, तरुण स्त्री, जी मुलाला जन्म देतेस? सामर्थ्यवानाने त्याला उत्पन्न केले. गर्भ अनेक शरद ऋतूंत वाढला; मी त्याला आईने जन्म दिल्यावर पाहिले. मी त्याला दूरवरून पाहिले, सुवर्णदात, स्वच्छ वर्णाचा, शस्त्रांशिवाय क्षेत्रे मोजणारा. अमरत्व त्याला दिले गेले; ज्ञानी, निर्दोषांनी माझ्यावर काय केले, कोणती स्तुती अर्पण केली? मी त्याला नव्याने जन्मलेला, क्षेत्रातून निघताना, तेजस्वी कळपासह पाहिले. कोणालाही तो पकडता आला नाही; तो खरोखर जन्मला. हे फिकटवर्णीय, या तरुण स्त्रिया, माता बनतात. माझ्या थोरांचा कोण आहे, या गायींमध्ये? ज्या जंगली प्रदेशातही रक्षण करतात. ज्यांनी त्याला घेतले, त्यांनी त्याला मुक्त करावे; ज्ञानी त्याच्या जन्माचे ज्ञान ठेवतो, तो आमच्याजवळ यावा. शत्रूंनी राजाला, लोकपालकाला, मर्त्यांमध्ये निवास म्हणून ठेवले; अत्रिंच्या प्रार्थना त्याला मुक्त करोत—द्वेष करणारे स्वतःच द्वेषाचे शिकार व्हावेत. शुनःशेपाला यज्ञस्तंभावर बांधले असतानाही, त्याची मुक्तता झाली; कारण त्याला भक्षण केले जाणे नव्हते. अग्नि, आम्हाला या बंधनातून सोडव, हे ज्ञानी होतार, येथे बसलेले. जरी तो दबावाखाली होता, तरीही त्याच्या आनंदात तो डगमगला नाही; त्याने मला सांगितले—देवतांच्या नियमांचे निरीक्षण करणारा—इंद्राने तुला पाहिले आहे; त्याच्या आज्ञेने, अग्नि, मी आलो. अग्नि आपल्या महान तेजाने प्रकट होतो, सर्व गोष्टी प्रकट करतो; देवींच्या विरोधात तो उभा राहतो, दानवांना पिटाळण्यासाठी आपले शिंग धारदार करतो. अग्निचे स्वतःचे, कठोर शस्त्रधारी, आकाशात असोत, दानवाचा वध करण्यास सज्ज; त्याच्या मद्यपानातही, त्याचे ज्वलंत अनुयायी मार्ग फोडतात, आणि अधार्मिक त्यांचा प्रतिकार करू शकत नाहीत. हे सामर्थ्यशाली जन्मलेल्यांनो, ही स्तुती प्रेरिताने तुझ्यासाठी रचली, जणू रथासारखी, हे ज्ञानी, कौशल्याने बनवलेली; अग्नि, देव, तू स्वीकारशील तर, आम्ही या स्तुतीने तेजस्वी कीर्ती जिंकू. बलवान, सदैव वाढणारा बैल, शत्रूनाशक, ज्ञानी, ज्ञानासह पुढे सरकतो; अमरांनी या अग्निचे वर्णन केले, जो मनूला, श्रद्धेने अर्पण करणाऱ्यास, संरक्षण देतो. अग्नि, तू जन्मताना वरुण होतोस; प्रज्वलित होताच मित्र होतोस; सामर्थ्यपुत्रा, सर्व देव तुझ्यात वास करतात; भक्तासाठी तू इंद्र होतोस, हे मर्त्य. तू आर्यमन् होतोस जेव्हा लहान भावांची नावे घेतोस, हे स्वयंभू, तू गुप्त गोष्टी वाहतोस; मित्र, सुंदर, गायींनी अभिषिक्त केला जातो, जेव्हा तू दांपत्याला एकचित्त करतोस. तुझ्या तेजासाठी मरुतगण स्वतःला सजवतात, हे रुद्र, तुझा जन्म अद्भुत व सुंदर आहे; विष्णूचे पाऊल तुझ्या समोर ठेवले आहे—त्याद्वारे तू गायींचे गुप्त नाव जपतोस. तुझ्या तेजाने, हे देव, तेजस्वी देव अमरत्वाचा आस्वाद घेतात; माणसांनी अग्निला होतार म्हणून स्थापित केले, प्रेरित, कृपा मिळवण्यासाठी त्याची स्तुती करतात. कोणताही पूर्वीचा होतार, अग्नि, तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ नाही, ना कोणताही दुसरा, हे स्वयंभू, तुझ्यापेक्षा अधिक ज्ञानी आहे; ज्याच्याकडे तू पाहुणा होतोस, तो यज्ञाने मर्त्यांवर विजय मिळवतो, हे देव. आम्ही तुझ्या सहाय्याने संपत्ती जिंकू, अग्नि, आमच्या अर्पणांनी जागृत; आम्ही, युद्धात, सभांमध्ये, दिवसागणिक, हे सामर्थ्यपुत्रा, संपत्तीने मर्त्यांवर विजय मिळवू. जो कोणी आमच्यावर पाप किंवा शत्रुत्व आणतो, जो वाईट हेतू ठेवतो, त्याने ते पाप स्वतःच भोगावे; हे ज्ञानी अग्नि, हे शाप नष्ट कर—जो आमचे नुकसान करतो, कपटीपणाने. सकाळी, हे देव, पूर्वजांनी तुला दूत म्हणून अर्पणांनी पूजले; जेव्हा अग्नि, तू संपत्तीच्या मेळाव्याकडे जातोस, तेव्हा देव, मर्त्यांनी तुला संपत्तीने स्तुत्य केले. हे ज्ञानी, वडिलांचा विरोध करणाऱ्याला दूर कर; पुत्रासारखा, हे सामर्थ्यपुत्रा, आमचे रक्षण कर; हे ज्ञानी अग्नि, तू आम्हाला केव्हा पाहशील? हे सत्यदर्शी, केव्हा आम्हाला मदत करशील? भक्त, स्तुती करत, अनेक नावे देतो; हे धनदायक, तू त्यात प्रसन्न झालास तर; अग्नि, वाढत जाऊन, देवाच्या सामर्थ्याने कृती करतो, आमच्यासाठी कृपा मिळवतो. तू, कनिष्ठ, गायकाला सर्व संकटांतून पुढे नेतोस, हे अग्नि; चोर अदृश्य राहतात, शत्रू लोक असतात, अज्ञात चिन्हांचे लोक दुष्ट बनतात. हे सर्वदर्शी, या आवाहन तुझ्यासाठी उच्चारले, हे वासव; हे मी येथे जाहीर केले आहे. हा अग्नि आम्हाला दोष देत नाही, तो कधीही इजा करत नाही; तो सदैव वाढत राहतो, दूरचं वाईट हाकलतो. हे अग्नि, संपत्तींच्या मालकांमध्ये तू धनाचा स्वामी आहेस, आम्ही तुला यज्ञात सर्वप्रथम गौरव देतो, हे राजा. तुझ्या द्वारे, सामर्थ्यासाठी प्रयत्न करून, आम्ही बक्षीस जिंकू; मर्त्यांच्या स्पर्धांमध्ये आम्ही वरचढ होऊ. अमर, अर्पण वाहणारा अग्नि, आमचा पिता, सर्वत्र व्यापलेला, स्पष्टदर्शी, आमच्यावर कृपा कर. शुभ गृहाग्नीने उजळ, आशीर्वादांसह; आमच्यासाठी कीर्ती सरळ वाटेने मोज. तू अग्निला, जनांचा ऋषी, मानवांचा स्वामी, पवित्र, तेजस्वी, तुपाने अभिषिक्त करतोस. होतार म्हणून, सर्वज्ञ, तू त्याला नियुक्त करतोस; तो देवांमध्ये बक्षीस मिळवतो. अशा प्रकारे, या ऋचांमध्ये अग्निचे तेज, त्याचे विविध रूप, भक्ती, संरक्षण, आणि जीवनातील स्थान यांचे दिव्य चित्र आपल्या समोर उभे राहते.