सृष्टीच्या प्रारंभापासूनच, देवता त्यांच्या स्वरूपात नित्य नूतन होत राहतात आणि आपल्या अंतर्निहित शक्तीने सर्व जगावर अधिराज्य करतात. त्यांनी पुरातन काळापासून ऋत, म्हणजेच धर्म आणि नीती, यांचे पालन केले आहे. मित्र या महान देवतेच्या कृपेने, सत्याचा आधार घेत, आपण या जीवनसागरातून पार जातो. त्यांनी यज्ञाचा विस्तार केला आणि त्याच्या सभोवती बसून, त्या यज्ञाचे रक्षण केले. शेताच्या स्वामीच्या सहकार्याने, जणू रथावर आरूढ झाल्यासारखे, आम्ही विजय मिळवू. तोच गायी आणि घोडे यांना पोसतो, त्याची कृपा आम्हावर सदैव असो. हे क्षेत्रपती, आमच्यासाठी गोड आणि भरपूर असा दुधाचा प्रवाह सोड, जशी गाय आपल्या वासरासाठी दूध देते. अमृताचे स्वामी आम्हावर मधुर, शुद्ध तुपाचा वर्षाव करो. वनस्पती, आकाश, जल आणि आंतरिक्ष हे सर्व आमच्यासाठी गोड असो. क्षेत्रपती आम्हाला प्रिय असो आणि त्याच्यावर आम्ही निर्भयपणे वावरू. आमचे बैल, आमचे पुरुष, नांगर आणि त्याची जूव, सगळे शुभ आणि मंगलमय असो. नांगराचा काटा उचलताना, त्यातही शुभता असो. शुनासीरा, ज्याने आकाशात दूध निर्माण केले, त्याने आमच्या या प्रार्थनेला स्वीकारावे आणि त्या दूधाने हे क्षेत्र सिंचन करावे. हे सौभाग्यवती सीते, तू आमच्याजवळ ये, आम्ही तुझा सन्मान करतो. तू आम्हावर कृपा कर, फळद्रुप हो. इंद्राने सीतेला आपल्याजवळ धरावे, पूषणाने तिला स्थिर करावे. ती गायीप्रमाणे दूधाळ होऊन, आमच्यासाठी वारंवार भरपूर पीक फुलवो. आमचे नांगरशिरे शुभ लाभ घेऊन भूमी नांगरो, नांगणारे आपापल्या बैलांसह शुभेच्छेसह येवोत. पावसाचे ढग मध आणि दूध घेऊन बरसोत, शुनासीरा आम्हाला समृद्धि देवो. सागरातून मधुर लाट उगवते, ती अमरत्व घेऊन फसफसत पुढे येते. त्या ठिकाणी तुपाचे गुप्त नाव आहे, तेच देवांची जिव्हा, अमृताचा नाभी आहे. आम्ही या यज्ञात तुपाचे नाव उच्चारतो, श्रद्धेने त्याचे पालन करतो. कवी त्या स्तोत्राचा अनुभव घेतो, आणि चार शिंगांचा वृषभ हे जाहीर करतो. त्या वृषभाला चार शिंगे, तीन पाय, दोन डोकी आणि सात हात आहेत. तो त्रैगुण्याने बांधलेला आहे, मोठ्याने गर्जतो, आणि तो महान देव मानवांमध्ये प्रविष्ट होतो. देवांनी गायीमध्ये लपलेले तुप शोधले, ते तीन भागांत विभागले आणि हातांनी जपले. इंद्राने एक भाग निर्माण केला, सूर्याने दुसरा, आणि तिसरा वेणा स्वतःच्या शक्तीने घडवला. हे प्रवाह हृदयातून, समुद्रातून, शंभर मार्गांनी वाहतात, त्यांना ओलांडणे कठीण आहे. मी त्या तुपाच्या प्रवाहांना सोन्याच्या काड्यांमध्ये पाहतो. त्या गायींसारख्या शुद्ध मनाने वाहतात. तुपाच्या लाटा, जंगली पशूसारख्या, आपल्या निवाऱ्यासाठी धाव घेतात. जसा पुरातील नदीचा गडगडाट, किंवा वाऱ्यासारखा वेग, तसे हे तुपाचे प्रवाह, लाल अश्वासारखे, सर्व अडथळे तोडून, लाटांनी फुगून पुढे जातात. त्या एकत्र वाहतात, अलंकार घातलेल्या स्त्रियांसारख्या, अग्नीवर हसत. तुपाचे प्रवाह अग्नीची ज्वाला प्रज्वलित करतात, आणि जातवेदस आनंदाने त्याला स्वीकारतो. जशा नववधू नवऱ्यासाठी सजतात, तशा मी या तुपाच्या लाटा पाहतो. जिथे सोम पिळला जातो, जिथे यज्ञ आहे, तिथेच तुपाचे प्रवाह वाहतात. हे तुप, उत्तम स्तुतीसह वाहो, आम्हाला गोधन मिळवून देवो, शुभ संपत्ती प्राप्त करुन देवो. हे देवांनो, या यज्ञाचे नेतृत्व करा, तुपाचे प्रवाह मधुरतेने वाहोत. सर्व जग या तुपाच्या निवासस्थानी, समुद्रात, हृदयात, प्राणात स्थिर आहेत. जलात, सभेत, जे पालन केले जातात, त्या मधुर लाटेकडे चला, हे कृष्णवर्णा. अग्नी लोकांमध्ये प्रज्वलित झाला आहे, जशी गाय आपल्या वासरासाठी पुढे झुकते, किंवा जशी पिलांनी भरलेली पिंगा उडते, तशी त्याची किरणे आकाशाकडे झेपावतात. पुरोहित देवपूजेसाठी जागा झाला आहे; अग्नी, सरळ वृत्तीने, कृपाळू मनाने, पहाटे उभा आहे. प्रज्वलित ज्वालेचा तेज दिसते, हा महान देव अंधाराचा नाश करतो. जेव्हा तूं आपल्या सहकाऱ्यांचा करधनी बांधतोस, शुद्ध अग्नी, शुद्ध गायींसह शोभतोस. उजव्या हातातील आहुती यशस्वी वाहनाशी जुळवली जाते; तो सरळ, करंडे घेऊन बसतो. जसे डोळे सूर्याकडे वळतात, तसे भक्तांची मने अग्नीला जातात. जेव्हा दोन वेगळ्या पहाटांनी त्याला जागृत केले, तेव्हा दिवसाच्या प्रारंभी पांढरा घोडा जन्माला येतो. तो खरोखर दिवसाच्या प्रारंभी जन्माला येतो, नेमलेल्या ठिकाणी, जंगलात तेजाने प्रज्वलित. सात धनांचे वहन करत, अग्नी पुरोहित म्हणून बसतो, सर्वात पूजनीय. अग्नी हा तरुण, बुद्धिमान, अनेक ठिकाणी स्थिर, लोकांचा आधार आहे आणि मध्यभागी प्रज्वलित आहे. आता, त्या प्रेरित अग्नीचे, उत्तम पुरोहिताचे, यज्ञात भक्तिपूर्वक स्तवन करतात. ज्याने सत्याने दोन लोकांची मर्यादा आखली, त्याला नेहमी तुपाने शुद्ध करतात. गृहस्थ अग्नी आपल्या घरात शुद्ध केला जातो, कवींनी स्तुत्य, पाहुणा, आमच्यासाठी शुभदायक. हजार शिंगांचा वृषभ, ती शक्ती, अग्नी, तुझ्या सामर्थ्याने तू सर्वांहून श्रेष्ठ आहेस. तू त्वरित सर्वांना मागे टाकतोस, आम्हाला सर्वात सुंदर दिसतोस. स्तुत्य, अद्भुत, तेजस्वी, लोकांचा, मानवांचा प्रिय पाहुणा. तुला, सर्वात तरुण, लोक दूरदूरून आणि जवळून आहुती देतात. उदाराचा स्नेह मिळव, हे अग्नी, आम्हाला तुझे महान, उज्ज्वल, शुभ रक्षण मिळो. हे अग्नी, तेजस्वी रथावर उभा रहा, भक्तगण सभोवताली आहेत. विशाल आकाशातील मार्ग जाणून, देवांना येथे बोलाव, ते आहुती स्वीकारतील. आम्ही बुद्धिमान, शुद्ध कवी, वृषभ, बलवान, स्तुत्य अग्नीला शब्द अर्पण करतो. भक्तिपूर्वक, आम्ही सुवर्णासारखा तेजस्वी, आकाशात विस्तारलेला अग्नी, याला स्तोत्र अर्पण करतो. आई, एक तरुण स्त्री, मुलाला जन्म देते, तो जागा झाला आहे, लपवलेला आहे, ती त्याला वडिलांना देत नाही. त्याचे मुख लोकांनी कमी होत नाही; ते त्याला पुढे, रथात बसलेला पाहतात. कोण आहेस तू, तरुण स्त्री, जी मुलाला जन्म देतेस? बलवानाने त्याला उत्पन्न केले आहे. गर्भ अनेक शरद ऋतूंत वाढला; मी पाहिले, जेव्हा आईने त्याला जन्म दिला. मी त्याला दूरवरून पाहिले, सोन्याचे दात असलेला, शुद्ध वर्णाचा, शस्त्रांशिवाय क्षेत्र मोजणारा. ज्ञानी, अमरत्व देणारा; निष्कलंकांनी माझ्याशी काय केले, कोणती स्तुती केली? मी त्याला नव्याने जन्मलेला, क्षेत्रातून जाताना, तेजस्वी कळपासह पाहिले. त्यांनी त्याला पकडले नाही, तो प्रत्यक्ष जन्माला आला. फिकट वर्णाच्या या तरुण स्त्रिया माता बनतात. माझ्यातील श्रेष्ठ कोण आहेत, ज्यांच्याकडे गायी आहेत? ज्या जंगली प्रदेशातही रक्षण करतात. ज्यांनी त्याला घेतले, त्यांनी त्याला सोडावे; ज्ञानी त्याच्या जन्माचे रहस्य जाणतो, तो आमच्याजवळ येवो. शत्रूंनी राजाला, लोकांचे पालन करणारा, मानवांत निवासस्थानी ठेवले आहे; अत्रींच्या प्रार्थना त्याला मुक्त करो—दुष्टांची निंदा त्यांच्यावरच परत जावो. शुनःशेपासारखा, जो यज्ञस्तंभावर बांधला होता, त्याला देखील मुक्त केले, कारण त्याचे भक्षण होणार नव्हते. अग्नी, या बंधनांतून आम्हाला सोड, हे ज्ञानी होतार, येथे बसलेल्या आम्हाला मुक्त कर. अशा प्रकारे, ऋषी आणि देवता यांच्या कृपेने, धर्म, यज्ञ, तुप, अग्नी आणि भूमी यांचे महत्त्व, तसेच मुक्ती आणि समृद्धीची इच्छा, या सर्वांचा एक सुंदर, अखंड प्रवाह या ऋचांमध्ये प्रकट होतो.