संपूर्ण कथा अशी आहे: संपूर्ण विश्वात, मित्रत्वाचा आणि बंधुत्वाचा शोध घेतला जातो. companions म्हणजेच सोबत्यांशी खरी मैत्री कधी आणि कशी प्रकट होते, हे जाणून घेण्याची उत्कंठा आहे. तेजस्वी रूप असलेल्या त्या दिव्य शक्तीने आपल्या निर्मितींना अतुलनीय तेज दिले आहे—जणू गोमातेच्या प्रकाशासारखे चमकणारे. म्हणून, फसवणाऱ्याचा नाश करण्यासाठी, बलवानाने आपली भयंकर शस्त्रे धारदार केली. जिथे ऋण आहे, तिथेही कठोरता नाही; अनोळखी शत्रूंना त्याने पहाटे दूर ढकलले. सत्यासाठी अनेक जागरूक आहेत; सत्याची विचारधारा चुकांचे उच्चाटन करते. सत्याचा उद्घोष बहिरे लोकांपर्यंत पोहोचतो, त्यांच्या कानांना जाग आणतो, आणि शुद्ध लोकांच्या आगमनात त्यांना जागृत करतो. सत्याच्या आधारस्तंभ अनेक आहेत—तेजस्वी, अद्भुत रूपाचे. सत्यामुळे दीर्घ, पोषण करणाऱ्या नद्या वाहतात; सत्यामुळे गोमाता सत्यात प्रवेश करते. जो सत्याच्या मार्गाने जातो, तोच सत्य जिंकतो; सत्याची ताकदच गोमातेच्या स्पर्धेत विजय मिळवते. सत्यासाठी पृथ्वी विशाल आणि खोल आहे; सत्यासाठी गोमाते उच्च ठिकाणी दूध देते. आता, इंद्राचे स्तुती केली जाते; त्याचे गुणगान केले जाते. भक्ताला पोषण मिळावे, जणू नद्या वाहतात, अशी प्रार्थना आहे. इंद्र, तुझ्यासाठी नवीन स्तुती रचली आहे; विचाराने आम्ही सदैव रथावर स्वार होऊ दे. पुढे, इंद्राकडे स्तुती वळते, तो महान पुत्र, संपत्ती घेऊन जवळ येतो. वीर गायकाला धन देतो; गोमातेचा स्वामी आमच्या लोकांना दूर करत नाही. वृत्राचा वध करायला त्याला आवाहन केले जाते; तो खरोखर उदार आहे. तो मनुष्याच्या मदतीला येतो; भक्ताच्या गीतासाठी विस्तृत मार्ग तयार करतो. सभेत, पुरुष त्याला हाक देतात, मिळवण्याची इच्छा ठेवतात, शरीर बळकट करण्यासाठी प्रयत्न करतात. संतती व वंश वाढवण्यासाठी दोन्ही बाजू एकत्र येतात. लोक शक्तीने, उत्साहाने संपन्नतेसाठी स्पर्धा करतात; जेव्हा कुळे एकत्र येतात, तेव्हा इंद्राला आवाहन करतात. तेव्हा इंद्राच्या शक्तीची पूजा होते; यज्ञाचा प्रसाद तयार होतो. सोम द्रवण केला जातो; उत्साही लोक वाहतात; तेव्हा बलवान यज्ञासाठी आनंदित होतात. जो सोम द्रवण करतो आणि इंद्राला अर्पण करतो, त्याच्यासाठी मार्ग तयार केला जातो. एकत्रित मनाने ते एकत्र येतात; त्याला युद्धात साथीदार बनवतो. आज जो सोम इंद्रासाठी द्रवण करतो, अर्पण शिजवतो किंवा धान्य भाजतो—त्याच्याकडे विचार, विस्तृत मार्ग वळतात; त्याच्यात इंद्र आपली पुरुषार्थ शक्ती ठेवतो. सामार्याचा विभाग केला तेव्हा, दीर्घ स्पर्धा आर्याला घोषित केली; पत्नीच्या घरात सोम द्रवण करणाऱ्यांसोबत आपली पुरुषार्थ शक्ती दाखवली. लहान असलेला मोठ्या संपत्तीसह फिरतो; मी त्याला पुन्हा विकत घेतला नाही. जरी लहान, तरी फारसा कमी झाला नाही; गरीब आणि कुशल लोक आपली वाणी दूधासारखी काढतात. कोण इंद्राला दहा गोमाते देऊन विकत घेईल, जेव्हा त्याने शत्रू पराभूत केले आहेत? मग तो मला परत देईल. आता, इंद्राचे स्तुती केली जाते; त्याचे गुणगान केले जाते. भक्तासाठी संपत्ती वाहावी, जणू नद्या वाहतात, अशी प्रार्थना आहे. इंद्र, तुझ्यासाठी नवीन स्तुती रचली आहे; विचाराने आम्ही सदैव रथावर स्वार होऊ दे. आज कोण, देवांची इच्छा ठेवून, इंद्राच्या मैत्रीत आनंद घेतो? कोण संरक्षणासाठी मोठी मदत शोधतो, कोण प्रज्वलित अग्नीजवळ सोम द्रवण करून प्रार्थना करतो? कोण सोमासाठी वाणीने घोषणा करेल, कोण जागरूकांचा मित्र बनेल, कोण इंद्राच्या मैत्रीची इच्छा करतो, कोण ऋषीशी नाते जोडतो, कोण त्याची मदत मागतो? आज कोण देवांची मदत निवडतो, कोण आदित्यांमध्ये अदितीचे प्रकाश शोधतो? कोणासाठी अश्विन, इंद्र, अग्नी आणि सोमाचा भाग एकत्रितपणे, एक मनाने पितात? त्यासाठी अग्नी, भारत, संरक्षण देतो, जेणेकरून तो सूर्याचे उदय स्पष्टपणे पाहू शकेल; जो म्हणतो, "इंद्रासाठी सोम द्रवण करूया," त्यासाठी, वीर, श्रेष्ठ पुरुषासाठी. अनेक त्याला मागे टाकू शकत नाहीत, थोडेही नाही; त्यासाठी विस्तृत अदिती संरक्षण देते. उत्तम कार्य करणाऱ्यास प्रिय, इंद्राला प्रिय जागरूक, प्रिय सुविचारित, प्रिय त्याचा सोम द्रवण करणारा. सुविचारित, वेगवान, बलवान मनुष्य इंद्रासाठी भाग पटकन तयार करतो. चुकीच्या मार्गावर, ना मदत, ना मित्र, ना नातेवाईक; तो आवाजहीन, दूर नेला जातो. इंद्र, सोमपान करणारा, श्रीमंत पणी किंवा जो सोम द्रवण करत नाही, त्याच्याशी मैत्री करत नाही. त्याचे ज्ञान शोक करतो, तो नग्नाला दंड देतो; सुविचारितासाठी तोच भाग तयार करतो. इंद्राला पूर्वीचे, नंतरचे, मधले सर्व आवाहन करतात; मदतीच्या शोधात, राहणारे, लढणारे, विजयाची इच्छा असलेले सर्व इंद्राला हाक देतात. पुढे, मी मनू आहे, मी सूर्य आहे; मी कक्षिवत, प्रेरित ऋषी. मी अर्जुनपुत्र कुत्साला मार्गदर्शन केले; मी कवि उशना आहे—माझ्याकडे पहा. मी आर्याला पृथ्वी दिली; भक्त मनुष्याला पर्जन्य दिला. मी जलांना वाहण्यासाठी मार्गदर्शन केले; देवांनी माझ्या मार्गदर्शनाचे अनुसरण केले. मी गर्विष्ठांच्या नगरे नष्ट केल्या, शंबराच्या नव्वद किल्ल्यांसह; शंभरावा बळकट किल्ला उलथवला, हे सर्व दिवोदास आणि अतिथिग्वासाठी. वीराची शक्ती मरुतांसाठी जावो; बाजांमध्ये वेगवान बाज उडो. जेव्हा गरुडाने, स्वतःच्या शक्तीने, देवप्रिय अर्पण मनूला आणले. बलवान, बुद्धिमान अर्पण आणतो, तर तो विस्तृत मार्गावर, विचारासारखा वेगवान, अर्पण वाहतो. तुझ्या मधासह, सोम, तो गेला; येथे बाजाने कीर्ती मिळवली. सरळ उडणारा बाज, दूरवरून सोम, आनंददायक उत्साह, देवांना आवाहन केलेला सोम, सर्वोच्च स्वर्गातून आणतो. ते आणल्यावर, बाजाने हजार घडे, दहा हजार एकत्र सोम आणला. येथे बुद्धिमती स्त्रीने शत्रूंना दूर केले; सोमाच्या आनंदात मूर्ख बुद्धिमान झाले. गर्भात असतानाही मी देवांचे सर्व जन्म जाणले; शंभर लोखंडी किल्ल्यांनी मला संरक्षण दिले, तरी बाजाने मला वेगाने दूर नेले. त्याने क्षणभरही माझ्याशी वैर ठेवले नाही; स्वतःच्या शक्तीने शत्रूंना पराभूत केले. बुद्धिमती स्त्रीने आपला संकल्प सोडला नाही; उत्साही वायू वेगाने हालचाल केली. बाज उतरला तेव्हा घोडे हिनहिनले; वायूने बुद्धिमती स्त्रीला आकाशातून नेले, किंवा तिने स्वतः मुक्तता केली, त्याने धनुष्याची तीर वेगाने सोडली, मन उत्साही व एकाग्र. दौडणाऱ्या घोड्याच्या वेगाने, बाजाने तुग्राचा पुत्र भुज्यूला विशाल क्षेत्रातून सुरक्षित नेले; त्रिपक्षीय उडणाऱ्याच्या उडण्याच्या मार्गात, वेगवान मार्गावर त्याला सुरक्षित नेले. मग मघवनाने शुद्ध, पांढरा सोम, दूध मिसळून, चमकत्या पात्रात ओतला; पुरोहितांसह, गोड पेयात अग्रस्थानी, इंद्र वीराने ते पिण्यासाठी ठेवले. सोम, तुझ्याशी मैत्री करून, इंद्राने मनूसाठी जल फाडले; सर्पाचा वध केला, सात नद्या मुक्त केल्या, बंद वाहिन्या उघडल्या, जणू लपलेले मार्ग उघडले. तुझ्याशी मैत्री करून, इंद्राने एकाच प्रहारात सूर्याचा चक्र नष्ट केले; विशाल शक्तीने मोठा मार्ग सुरू केला, सर्व अडथळे दूर केले. इंद्राने प्रहार केला, अग्नीने जाळले, सोम, प्राचीन काळात, दस्यूंना दुपारच्या युद्धात नष्ट केले; किल्ल्यात, निवासात, बुद्धीने पुढे गेले, आणि बलवानांनी हजारो शत्रूंना खाली पाडले. हीच आहे त्या ऋग्वेदातील दिव्य कथा—सत्य, मित्रत्व, यज्ञ, आणि इंद्राच्या महान कार्यांची, ज्यातून विश्वात तेज, पोषण, आणि विजयाचा संदेश मिळतो.