इंद्राची महती आणि त्याच्या पराक्रमाची कथा अत्यंत गूढ आणि तेजस्वी आहे. इंद्र, अत्यंत बलशाली व उत्सुक, आपल्या सामर्थ्याने आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही व्यापून गेला. त्याच्या महिमेचे विस्तार सर्वत्र पसरले, कारण तो सर्व जगांचा अधिपती झाला. शक्र, सर्व वीरकृत्ये जाणणारा, आपल्या सहकाऱ्यांसह इच्छेने पाण्यांचे विभागणी केली. त्यांनी शब्दांच्या सामर्थ्याने दगडही फोडले, आणि उषिजांनी दूधाने समृद्ध असलेली गायी मुक्त केल्या. इंद्राने वृत्राचा पराभव केला, जो पाण्यांना अडवत होता; त्याने वज्र धारण केला आणि पृथ्वी जागृत झाली. त्याने नद्या व समुद्र मुक्त केले आणि आपल्या सामर्थ्याने स्वामीपद मिळवले. जेव्हा इंद्र, अनेकदा आह्वान केला जाणारा, डोंगर फोडतो, तेव्हा प्राचीन सारमा त्याच्यासाठी प्रकट होते. तो आमचा मार्गदर्शक असो, कारण तो संपत्ती ओळखतो आणि अंगिरसांसह, आम्ही स्तुती करत असता, बंधने फोडतो. मगवान इंद्र, विद्वान ऋषींना, पुरुषांसह, तेजस्वी आणि उन्नत स्थितीत भेटतो; आपल्या सहाय्यकांसह त्यांना सामर्थ्य देतो आणि कपटी, अधार्मिक दस्यूंपासून रक्षण करतो. दस्यूंचा संहार करणारा इंद्र, आपल्या मनाने त्या स्थळी येतो; कुत्स त्याचा सखा म्हणून त्याच्यासोबत असतो. तो आपल्या खऱ्या स्वरूपात आपल्या आसनावर बसतो आणि विदुषी स्त्री त्याच्या स्वरूपाचे निरीक्षण करते. कुत्सासोबत रथात बसून, वाऱ्याच्या दोन शुभ्र अश्वांचा स्वामी म्हणून, इंद्र वेगाने विजयासाठी धावतो; तेजाने प्रज्वलित होऊन, तो विशाल अवकाश शोभवतो. कुत्सासाठी, इंद्राने प्राचीन शत्रू, शुष्ण आणि हजारोदा कुयव यांना त्यांच्या स्थानावरून खाली फेकले. त्याने दस्यूंचा नाश केला आणि सूर्याने दूरवर महान चक्र प्रकट केले. इंद्राने पिप्रू या गर्जणाऱ्या पशूचा ऋजिश्वान आणि वैदथिनासाठी वध केला; त्याने हजार किल्ल्यांपैकी पन्नास काळ्या किल्ले पाडले, जसे वयोमानाने नगरे पडतात. प्रत्येक उषःकाळी, सूर्याच्या रूपात तेजस्वी होऊन, इंद्र अमरत्वाचा दृश्यमान स्वरूप धारण करतो; तो जणू काही जंगली पशू, बलशाली हत्ती किंवा सिंहासारखा, शस्त्रांनी सुसज्ज आणि भयप्रद असतो. धनाची इच्छा असलेले लोक इंद्राकडे येतात, स्तुतिपाठात आनंद मानतात, सोमयज्ञात मिळणाऱ्या आनंदासारखे. कीर्तीची आकांक्षा बाळगून, स्तोत्रात रममाण होतात, जणू काही संपन्नता प्रकट होते. आम्ही त्या इंद्रास आह्वान करतो, जो सहज प्रसन्न होतो आणि अनेक वीरकृत्ये केलेल्या आहेत; जो भक्तासाठी अद्भुत सहाय्याने लवकरच फल देतो. हे वीर, जेव्हा तुझा तीक्ष्ण वज्र लोकांमध्ये पडतो, किंवा तुझा प्रचंड कोप शत्रूंवर उसळतो, तेव्हा आमच्या शरीरांचे तू रक्षण कर. वामदेवाच्या प्रार्थनांचा तू रक्षक झाला आहेस; तू मित्र आहेस, आणि स्पर्धेत जणू लांडग्यासारखा; आमचे सर्व विचार तुझ्या मागे जातात, आणि भक्तासाठी तू सार्वत्रिक सहाय्य व्हावास. इंद्रा, आपल्या सहकाऱ्यांसह, आम्ही प्रत्येक स्पर्धेत जिंकू; जसे आकाश आपल्या तेजाने शोभते, तसे सज्जन आम्हाला आधार देतील—आम्ही रात्रींमध्ये आणि अनेक शरद ऋतूंमध्ये आनंद मानू. या बलशाली इंद्रासाठी स्तुती आहे, जशी भृगुंनी आपल्या रथासाठी केली; पूर्वीप्रमाणेच, तू आमचे मैत्र कायम ठेव, हे बलाढ्य, आमच्या शरीरांचा रक्षक. आता आम्ही तुझी स्तुती करतो, हे इंद्र, भक्तांसाठी तू नद्यांसारखे संपत्ती वहावीस; या नवीन स्तोत्राने आम्ही तुझ्यासाठी रचले आहे—आम्ही सदैव तुझ्या रथाचे सहचर व्हावो. इंद्रा, तू महान आहेस; तुझ्या सामर्थ्याने पृथ्वी व आकाश तुझे सामर्थ्य सर्वोच्च मानतात. तू आपल्या बळाने वृत्राचा वध केला, नद्यांना मुक्त केले, आणि वेटोळे घालणाऱ्यांचा संहार केला. तुझ्या जन्मावेळी आकाश हादरले, पृथ्वी तुझ्या बलाने भीतीने थरथरली; पर्वत, सुंदर डोंगर, दऱ्या फाटल्या आणि पाणी धावू लागले. तू आपल्या वज्राने डोंगर फोडला, लपलेले प्रकट केले; तू आनंदाने वृत्राचा वध केला आणि नद्या वेगाने वाहू लागल्या. आकाशाने तुझे वीर्य निर्माण केले म्हणून स्वतःला गर्व मानला; सर्वात कुशलाने तुला घडवले, तूच सूर्य वज्राचा जन्मदाता, अचल पाया. तोच इंद्र दोन विश्वे विस्तारतो, प्रजांचा राजा, सर्वांनी आह्वान केलेला; सर्व देव त्याच्या सत्यात आनंद मानतात, आणि या उदार दात्याच्या कृपेत तृप्त होतात. सर्व सोम त्याचे झाले, सर्व उत्तेजक पेये त्याच्या; तू धनदात्यांचा स्वामी झाला, सर्व लोकांना दान देणारा. जन्मापासूनच, इंद्रा, तू सर्व लोकांचे विभागणी केलीस; वज्राने तू मार्गावर पडलेल्या वेटोळ्याचा छेद केला. मी या महाबलशाली, अमर्याद, उत्तम वज्रधारी इंद्राला उचलले आहे—जो वृत्राचा वध करतो, विजय मिळवतो, दान देतो, आणि संपत्तीने परिपूर्ण आहे. मगवान इंद्र, धर्मासोबत कृत्य करतो, युद्धात ऐकतो; तोच विजय मिळवतो, जे हवे ते मिळवतो—आम्ही त्याला मैत्रीत प्रिय होवो. विजय मिळवताना, किंवा शत्रूवर आघात करताना, तो ऐकला जातो; तोच युद्धाने गायी मुक्त करतो. जेव्हा इंद्र आपला कोप दाखवतो, तेव्हा जे काही स्थिर आहे ते थरथरते आणि त्याच्यापासून दूर जाते. इंद्राने गायी, सोने, आणि घोडे मिळवले; मगवानाने आपल्या वीरांसह संपत्ती वाटली आणि धन गोळा केले. इंद्र आपल्या आईपेक्षा किती श्रेष्ठ आहे? वडिलांपेक्षा किती? तो वारंवार आपले बल जागृत करतो, जसे वादळात वारा वेगाने धावतो. मगवान, तू नाशवानाला अमर करतोस; तू धुळीचा गोंधळ उडवतोस. जसे आकाश वज्राने फाटते, तसे मगवान, भक्ताला संपत्ती प्रदान कर. त्याने सूर्याचे चक्र फिरवले; वाहणाऱ्याचा मार्ग चालू केला; काळोख ओढून, आपल्या क्षेत्राच्या मुळाशी त्वचा निगळतो. आसिक्नीमध्ये भक्त होतारूप असतो. बुद्धिमान, गायी मिळवण्यासाठी, इंद्राशी मैत्रीसाठी येतात; घोड्यांची इच्छा बाळगून, बळासाठी वृषभाची स्तुती करतात; संततीच्या इच्छेने, आम्ही इंद्राला जागृत करू, जसे धनासाठी खजिना हलवतात. इंद्रा, आमचा रक्षक हो, आमचा सहाय्यक, प्रसिद्ध, शत्रूंचा नाश करणारा, सोमपान करणारा; मित्र, पिता, सर्वश्रेष्ठ पिता, दीर्घायुष्यासाठी जग निर्माण करूया. आमचा मित्र, सहाय्यक हो, आम्ही तुझे स्तुतिपाठ करतो, गायकास जीवन देणारा; या स्तोत्रांनी आम्ही तुला महान केले आहे, या स्तोत्रांनी तू वाढावा. इंद्र, उदार, त्याची स्तुती केली जाते—तो एकटाच अनेक वृत्रांचा नाश करतो, अजिंक्य; त्याचा गायक त्याला प्रिय असतो, ज्याच्या रक्षणात देव किंवा माणूसही अडथळा आणू शकत नाही. मगवान, व्यापकदर्शी, आमच्यासाठी सत्यकर्म करावा, प्रजांचा आधार, अचूक; राजा, आमच्यावर कीर्ती, महान गौरव ठेव. आता स्तुतिपाठात, इंद्रा, भक्तासाठी संपत्ती नद्यांसारखी वहावीस; तुझ्यासाठी, हरिव, नवीन स्तोत्र बनवले आहे—आम्ही सदैव तुझ्या रथाचे ज्ञानी सहचर व्हावो. हा मार्ग, प्राचीन आणि सुव्यवस्थित, सर्व देव जन्मले त्याच मार्गाने आहे; याच मार्गाने महाबलशाली जन्मावा—कोणीही मातेला तिच्या मार्गापासून विचलित करू नये. मी त्या मार्गाने जाणार नाही—तो कठीण आहे, जाणे अवघड आहे; मी कडेकडून जाईन, मधून नाही. अनेक कृत्ये मी केली आहेत, अजून करायची आहेत; मी तुझ्याशी लढेन, तुझ्याशी प्रश्न विचारेन. हीच इंद्राची कथा—त्याच्या असाध्य पराक्रमांची, भक्तांना लाभ देणाऱ्या कृपेची, आणि विश्वात त्याच्या अद्वितीय सामर्थ्याची!