अग्नीची दिव्य कथा अग्नीचा तेजस्वी आणि मनोहारी स्वरूप दिवस-रात्र येथे चमकत असतो, जणू काही सुवर्ण अलंकारासारखा सौंदर्याने झळाळतो. त्याचे स्वरूप शुद्ध तुपासारखे निर्मळ आणि सुवर्णासारखे उजळ; त्याचे तेज स्वतःच्या सामर्थ्याने प्रकट होते. अग्नी, तू मानवांनी आमच्यावर केलेला वैर नष्ट करतोस, म्हणून तू उपासकास खरा ठरतोस. आमचे तुझ्याशी, अग्नी, आणि देवांशी मैत्री बंधुत्वासारखी शुभ राहो; तो बंध या घरात दृढ राहो अशी कामना आहे. अग्नी, तुझे धन्य आणि सामर्थ्यशाली मुख सूर्याप्रमाणे उजळते; ते रात्रीही थकता न चमकत, डोळ्यांना अन्नासारखे भासते. अग्नी, तू तुझ्या स्तुती करणाऱ्याचे विचार दूर कर, तुझ्या थरथरत्या ज्वाळांनी, सर्व देवांनी स्तुत्य असलेल्या, आम्हाला विपुल विवेक दे. तुझ्यापासूनच गीते, विचार, स्तुती, आणि दान जन्म घेते; तुझ्यापासूनच सज्जनांसाठी धन मिळते, आणि तू उपासकाला देतोस. तुझ्यापासूनच वीर, बक्षीस जिंकणारा, विपुलता घेऊन जन्मतो; देवांचे प्रिय, उदार, वेगवान अग्नी, तू जवळ येतोस. उपासक तुलाच प्रथम हाक देतात, अमर, मधुर जिभेचा देव; ते तुला द्वेषरहित विचारांनी, घराचा ज्ञानी, धीरवान स्वामी मानतात. अग्नी, तू आमच्यापासून सर्व वैर, सर्व वाईट विचार दूर कर; सामर्थ्याच्या पुत्रा, आम्हाला सदैव कृपा कर, जेव्हा तू आम्हाला कल्याण आणतोस. जो तुझे आदराने प्रज्वलन करतो आणि तीनदा द्रव द्रव्य अर्पण करतो, त्याला तू त्या दिवशीच अन्न निर्माण करतोस; तेजस्वी शक्तीने, ज्ञानाने युक्त, तू, जातवेद, त्याला इच्छेने कृपा करतोस. जो श्रद्धेने तुला इंधन आणतो आणि तुझे महान मुख पुजतो, तो तुझ्या प्रज्वलनाने प्रत्येक प्रभात समृद्ध होतो, धन मिळवतो, आणि शत्रूंवर विजय मिळवतो. अग्नी हा महान सार्वभौमत्वाचा स्वामी, सर्वोच्च शक्ती आणि संपत्तीचा धारक; तू, सर्वात तरुण, स्वतःच्या सामर्थ्याने, उपासकाला आणि प्रत्येक इच्छुक मानवाला धन देतोस. हे तरुणा, जर आम्ही तुझ्यावर विचारांनी किंवा कृतीने काही अपराध केला असेल, तर आम्हाला अदितीसमोर निष्पाप कर; सर्वत्र आमचे दोष दूर कर, अग्नी. अग्नी, तुझ्या कृपेमुळे मोठा अपराधही दूर होतो, देवांमध्ये आणि मानवांमध्ये; तुझे मित्र अशा हानीपासून सदैव मुक्त राहोत; आमच्या संततीला आणि वंशाला कल्याण दे. जसे तुम्ही, पूज्य देवांनो, दोराने बांधलेली गाय मुक्त केली, तसे आम्हाला संकटातून मुक्त करा; अग्नी, आमच्यापासून सर्व अपयश दूर करा आणि आमचे आयुष्य वाढवा. अग्नी, सर्व प्रभातांना सामोरे, तेजस्वी देव, संपत्ती देणारा, सभेची घोषणा करतो; अश्विन, शुभकृताच्या घरात या; सूर्य, देव, त्याच्या प्रकाशाने पुढे जातो. देव सविताने त्याचे तेज वर उचलले, घोड्याच्या शक्तीसारखे चमकत, त्याचा प्रभाव पाण्यातील थेंबासारखा; वरुण आणि मित्रा सूर्याला आकाशात चढवताना नियम पाळतात. जे लाभाच्या शोधात अंधारात आणि अनिश्चिततेत भटकतात, त्यांच्यासाठी सात वेगवान घोडे सूर्याला, जगाचा डोळा, निश्चित मार्गाने नेतात. तू, देव, सर्वोच्च मार्गाने जातोस, धागा विणतोस, अंधाराचे आवरण पसरवतोस; सूर्याच्या किरणांनी पाण्यातील अंधार त्वचेसारखा भेदला आहे. स्वतंत्र, अनबद्ध, तो कसा झोपतो, कसा उठतो? कोणत्या अंतर्निहित शक्तीने तो जातो, कोण पाहतो? आकाशाचा स्तंभ स्थिर ठेवून, आकाशाला आधार देतो. अग्नी, जातवेद, प्रभातांना सामोरे, तेजस्वी देव, घोषणा करतो; नासत्या, तुमच्या विस्तीर्ण रथाने या या यज्ञात, आमच्याजवळ या. देव सविताने त्याचा ध्वज वर उचलला, सर्व जगांना प्रकाश दिला; आकाश, पृथ्वी, आणि मध्यप्रदेश विस्तारले, सूर्य, विवेकी, त्याचे किरण पसरतो. लालसर प्रभात, प्रकाशासह, विशाल आणि तेजस्वी, तिचे किरण पसरवतात; सर्वांना शुभ जागरण देत, दिव्य प्रभात तिच्या उत्तम रथाने पुढे येते. तुमचे वेगवान घोडे इथे आणा, तुमचे रथ प्रभाताच्या आगमनाला येऊ दे; येथे तुमचे मधुर सोम आहेत, वीर्यवान, या यज्ञात आनंद घ्या. स्वतंत्र, अनबद्ध, तो कसा झोपतो, कसा उठतो? कोणत्या अंतर्निहित शक्तीने तो जातो, कोण पाहतो? आकाशाचा स्तंभ स्थिर ठेवून, आकाशाला आधार देतो. अग्नी, होतार, यज्ञात आमचा नेता आहे, सामर्थ्य आणणारा, पुढे नेला जातो; देवांमध्ये पूज्य. अग्नी, त्रिस्थळी यज्ञाभोवती रथवानासारखा फिरतो, देवांना अर्पण घेऊन जातो. ज्ञानी अग्नी, संपत्तीचा स्वामी, अर्पणांचा मार्ग पार करून, उपासकाला धन दिले. शृंजयासाठी प्रज्वलित झालेला हा अग्नी, दिव्य वाऱ्यावर, तेजाने चमकत, शत्रूंना पराभूत करतो. जो मानव सामर्थ्याची इच्छा करतो, त्याला हा तीक्ष्ण जबड्याचा, उदार अग्नी नियंत्रित करतो. तो वेगवान, धावपटूसारखा, स्वर्गाचा लाल बालक, दिवसेंदिवस पूज्य आहे. सहदेवपुत्र दोन तांबड्या घोड्यांसह जागा झाल्यावर, तो आम्हाला अर्पणासाठी बोलावतो. सहदेवपुत्राचे ते दोन पूज्य घोडे, एकत्र जुंपून, त्वरित बाहेर पडतात. हे दिव्य अश्विनो, सहदेवपुत्र सोमकाला दीर्घायुष्य मिळो. तुम्ही दोघे, दिव्य अश्विनो, सहदेवपुत्राला दीर्घायुष्य द्या. सत्यवचनी मघवन येऊ दे, त्याचे घोडे आमच्याकडे वेगाने धावू दे; त्यासाठी, इंद्रा, आम्ही ही पेय आनंदाने, कौशल्याने अर्पण करतो, तुझे कृपाप्रसाद मागतो. वीर यज्ञाच्या शेवटी उतरू दे, आज या यज्ञात आनंद घेऊ दे; ज्ञानी स्तुती सांगतो, उशना प्रमाणे, अधिपत्यासाठी, जाणाऱ्या असुरासाठी. ज्ञानी, तो गुप्त गोष्टी जाणतो आणि विधी पूर्ण करतो; सामर्थ्यवान, तृष्णेने, स्तुती गातो; त्याने सात गायक निर्माण केले, रात्रीही त्यांनी कौशल्याने स्तुती केली. सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, स्तुतीने सुंदर दिसणारा, जन्माला येताना मोठ्या प्रकाशाने चमकला; त्याने अंधार दूर केले, स्पष्टपणे पाहिले, आणि मनुष्यांना त्यांच्या प्रयत्नात वीर बनवले. अशा प्रकारे, अग्नीच्या दिव्य आणि शक्तिशाली स्वरूपाची, यज्ञातील त्याच्या महत्त्वाची भूमिका आणि देवांच्या कृपेची ही कथा ऋग्वेदातील मंत्रांद्वारे प्रकट होते.