अग्निदेवाची जिव्हा अतिशय मधुर आणि ज्ञानी आहे, देवांमध्ये तिची कीर्ती दूरदूरपर्यंत पसरलेली आहे. या जिव्हेच्या माध्यमातून, अग्निदेव, सर्व पूजनीय देवांना येथे आमच्या सहाय्यासाठी बोलाव, आणि त्यांना मधुर हविर्भाग पिण्याचा आनंद दे. अग्निदेवाच्या प्रवाहांना पर्वतातून वाहणाऱ्या जलासारखे सामर्थ्य आहे; हे अद्भुत देव, हे जातवेद, तुझ्या कृपेने आम्हाला सर्वांगीण कल्याण आणि अनुकंपा लाभो. प्राचीन इच्छेची गायी दूध देते आणि तिच्या अंतःकरणात पुत्र नेहमीच योग्य मार्गाने पुढे जातो. ती तेजस्वी देवतेकडे तेज घेऊन जाते; अश्विनांसाठी स्तुती प्रभातकाळी रचली गेली आहे. उत्तम जुळवलेल्या घोड्यांसह ती तुम्हाला अमृत घेऊन येते; आमची अर्पणं वर चढतात, जणू बुद्धी वडिलाकडे जाते. लोभाच्या विचारांना दूर सारा, कारण आम्ही तुमच्याकडे प्रार्थना घेऊन आलो आहोत. उत्तम जुळवलेल्या घोड्यांसह, भक्कम रथावर आरूढ होऊन, हे अद्भुत अश्विन, या दगडातून उमटणाऱ्या स्तोत्राकडे कान द्या. प्राचीन ऋषींनी वर्णन केलेल्या तुमच्या परत येण्याच्या मार्गाची कथा कोणती आहे? तुम्ही विचार करा, तुम्ही या, कारण सर्व लोक तुम्हाला हाक देतात, हे अश्विन. मित्रांनी सुरुवातीस दिलेली गोड भेटवस्तू यांसारख्या या मधुर वस्तू आम्ही अर्पण करतो. अनेक प्रदेशांमध्ये, हे अश्विन, तुमची कीर्ती घुमते; दानशूर लोकांत तुमच्या स्तुती ऐकू येतात. दिव्य मार्गाने येथे या, कारण येथे तुमच्यासाठी मधाचे साठे आहेत. तुमचे प्राचीन निवासस्थान, शुभ मैत्री, आणि जह्नुच्या जलांतील संपत्ती यामुळे आम्ही एकत्र येऊन मधुर आनंद साजरा करू. वाऱ्यासह, तरुण आणि कुशल, सेवकांसह एकत्र, हे अश्विन, दिवसभराच्या अर्पणाचा स्वीकार करा व सोमपान करा. तुमच्या असंख्य देणग्या शब्दांनी वेढलेल्या, प्रयत्नशील आणि अडथळ्याशिवाय पुढे जातात. अमृतातून जन्मलेला आणि दगडाने चालवला जाणारा तुमचा रथ स्वर्ग आणि पृथ्वी लीलया पार करतो. सर्वोत्तम मधुर सोम तुमच्यासाठी तयार केला आहे; या आणि घरात तो प्या. तुमचा भव्य आणि कुशल रथ सोमपेषणाच्या घोड्यांनी ओढला जातो. मित्रदेव, मत्र, आपल्या वाणीने लोकांना मार्गदर्शन करतो; तो पृथ्वी आणि आकाश यांना आधार देतो. मत्र आपल्या अचल नेत्रांनी वंशांचे रक्षण करतो; म्हणून त्याला शुद्ध तुपाची अर्पणा करा. मनुष्याने या दयाळू, आदित्य मत्राची भक्ती करावी, कारण तो आपल्या विधीने उपदेश करतो. जो मत्राच्या संरक्षणाखाली असतो, त्याला कुठूनही संकट पोहोचत नाही. जो मत्राला ओळखतो, तो आजारी न पडता, अर्पणांसह आनंदाने पृथ्वीवर विहार करतो. आम्ही आदित्याच्या विधीने मत्राच्या कृपेचा लाभ घेऊ. मत्र हा पूजनीय, सौम्य, राजसत्ताधीश, आणि ज्ञानी आहे. त्याच्या कृपेने आम्ही शुभ आनंदात नांदू. हा महान आदित्य, सुलभतेने गाठता येणारा, लोकांना मार्गदर्शन करतो. त्याला प्रिय असलेल्या मत्रासाठी अग्नीत तुपाची अर्पणा करा. मत्राचे संरक्षण आणि कृपा तेज आणि कीर्ती देते. त्याच्या महानतेने तो आकाश व्यापतो, आणि आपल्या कीर्तीने पृथ्वी व्यापतो. पाच लोकसमूह मदतीसाठी मत्राकडे झुकले आहेत; तो सर्व देवांना धारण करतो. देवांमध्ये आणि मानवांच्या जीवनात, जो यज्ञासाठी कुशा अर्पण करतो, त्याचा मत्र मित्र होतो. येथे, पुरुषांनो, तुम्ही एकत्र येऊन आपापसातील नातेसंबंध दृढ केले आहेत. उसिज ऋषी ज्ञानाने येथे आले; ज्या कलांमुळे, हे सौधान्वन, तुम्ही यज्ञातील तुमचा योग्य हिस्सा मिळवला, त्या कुशलतेने तुम्ही सोमपात्रे तयार केली, गायीची कातडी काढून तिचे दूध मिळवले, आणि त्या विचाराने दोन घोडे घडवले – त्यामुळेच, हे ऋभु, तुम्ही दिव्य झाले. ऋभु, तुम्ही इंद्राचे सहकारी, मनुचे नातू, आणि जलप्रवाहांना गती देणारे आहात; सौधान्वनांनो, शमी वृक्षांच्या कुशलतेने तुम्ही अमरत्व प्राप्त केले. इंद्रासह तुम्ही सोमपेषणाच्या वेळी रथावर बसता, आणि संपत्तीचे स्वामी होता; तुमची कर्तृत्वे आणि शौर्य कुणीही गाठू शकत नाही. इंद्र, ऋभुंसह, सोमपान करा आणि आमच्या घरी आनंदाने निवास करा. या भगिनीसमान विधी देव आणि मानवांच्या नियमाने तुमच्यासाठी सिद्ध केल्या आहेत. इंद्र, ऋभुंसह, आमच्या स्तोत्राकडे या, यज्ञाला या; शंभर ध्वजांसह, शोधकाला दानांसह, आणि विधीच्या वेळी हजारो सहाय्यांसह या. हे उषादेवी, ज्ञानी आणि दानशूर, गायकाच्या स्तुतीला स्वीकार; प्राचीन असूनही नेहमी तरुण, नेहमी उदार, तुम्ही ऋताचे पालन करता. देवी उषा, अमर आणि तेजस्वी, सुवर्णरथावर येऊन गोड वाणी घेऊन प्रकट व्हा; सुवर्ण रंगाचे, सामर्थ्याने परिपूर्ण घोडे तुम्हाला येथे घेऊन येवोत. उषा, तुझ्या आगमनाने सर्व लोकांना जागृत करतेस; अमरत्वाचे चिन्ह म्हणून तू वर उभी आहेस; रोज नव्याने वाढत, तू चाकासारखी फिरतेस. उषा, दानशूर, जणू पत्नी नवऱ्याचा शोध घेत असल्यासारखी, सकाळची मालकीण म्हणून येते; तेजस्वी, भाग्यवती, उजळ किरणांनी ती दूरच्या आकाशापासून पृथ्वीपर्यंत पसरते. देवी उषा, तुझ्यासाठी आम्ही सुंदर स्तोत्रांनी आणि भक्तीने स्तुती करतो; तुझे सामर्थ्य मधासारखे ओघळते, तुझ्या तेजाने दिव्य लोक उजळतात. उषा, ऋताची आधारस्तंभ, स्वर्गाच्या किरणांनी जागवते; ती पृथ्वी आणि आकाश यांच्या मध्ये सौंदर्याने उभी आहे. अग्निदेव, या तेजस्वी उषेला आमच्याकडे घेऊन ये, आम्हाला कृपादृष्टी आणि संपत्ती लाभो. सत्याच्या अधिष्ठानावर उषा प्रज्वलित होते; ती महान, आकाश आणि पृथ्वी व्यापते; मित्र-वरुण यांचे अद्भुत सामर्थ्य, तिच्या प्रकाशाने सर्वत्र पसरते, जणू चंद्रासारखी. आमच्या या स्तुती, हे इंद्र-वरुण, तुम्हाला तरुण मानून रचलेल्या आहेत; आता तुमची ती कीर्ती कुठे आहे, जिच्यामुळे तुम्ही शत्रूंना मित्रांसाठी जिंकता? हा यज्ञ, नेहमी वाढणारा, तुमची मदत मागतो; इंद्र-वरुण, मरुतांसह, दिवस-रात्र माझ्या प्रार्थना ऐका. ते धन, हे इंद्र-वरुण, आमचे होवो; मरुत आमच्यावर सर्व प्रकारचे वीर्यसंपन्न वैभव वर्षावोत. रक्षण करणाऱ्या देवी त्यांच्या छायेत आम्हाला सुरक्षित ठेवोत, आणि भारती देवी दानांनी आम्हाला पोसोत. बृहस्पती, आमच्या अर्पणांनी प्रसन्न हो, सर्व देवांचे देव, भक्ताला संपत्ती प्रदान कर. शुद्ध स्तोत्रांनी बृहस्पतीची यज्ञात पूजा करा; त्याचे अतुलनीय सामर्थ्य प्रकट झाले आहे. तो लोकांमध्ये वृषभ आहे, विविध रूपांचा, अजिंक्य – बृहस्पतीच निवडण्यास योग्य आहे. अशा प्रकारे, अग्निदेवाच्या मधुर वाणीपासून, अश्विनांच्या चमत्कारी कृपापर्यंत, मित्राच्या संरक्षणापासून ऋभूंच्या कौशल्यानंतर उषेच्या तेजस्वी आगमनापर्यंत, आणि इंद्र-वरुण, बृहस्पती यांच्या आशीर्वादाने, ऋग्वेदातील हे स्तोत्र एक अखंड, दिव्य कथा सांगतात – जिथे देव, मानव, आणि सृष्टीचे नियम एकत्र येऊन चिरंतन कल्याणाचा मार्ग दाखवतात.