वेदांच्या या पवित्र ऋचांमध्ये विश्वातील अद्भुत आणि गूढ रहस्ये उलगडतात. या सृष्टीतील शक्ती एकत्र येतात, कधी दूर असतात, तर कधी जवळ, आणि त्या आपल्या जागी जागृत राहतात. त्या भगिनी, ज्या नवयुवती होतात, त्या जोड्यांची नावे उच्चारतात. सर्व जन्म वेगळे आहेत, पण प्रत्येकात देवांची महानता आहे आणि ते कधीही कांपत नाहीत. हलणारे आणि स्थिर, उडणारे, भटकणारे, विविध रूपे असलेले - या सर्वांवर एकच प्रभु राज्य करतो. मी या सनातन, मध्यभागी असलेल्या प्रदेशात पोहोचतो, जिथे मी महान पित्याच्या मूळापासून उत्पन्न झालो आहे. जिथे देवतेने एकत्र येऊन, विस्तृत मार्गावर, अंतरात आणि अंतःकरणात उभे राहिले आहेत. हे स्तोत्र मी आकाश आणि पृथ्वीला अर्पण करतो; त्या विशाल गर्भ असलेल्या, अग्नीच्या जिव्हेने ऐकू देत. मित्र, वरुण, आदित्य, ऋषी, आणि कीर्तीमान देव, हे सर्व या स्तोत्राला साक्ष देतात. सविता, सोन्याच्या हातांनी, सुंदर वाणीने, तीन वेळा आकाशातून, सभेचे अधिपती म्हणून, या स्तोत्राची घोषणा करतो; हे सविता, आम्हाला सर्वश्रेष्ठ कल्याण दे. कुशल, शुभहस्त, सत्यनिष्ठ, स्वतःची स्तुती करणारा त्वष्टा, तो आम्हाला सहाय्य करो; पूषणासह, ऋभूगणांनो, यज्ञात उभे राहणारे, तुम्ही आनंद करा. मरुतांनो, वीजेसारखे चमकणाऱ्या रथांनी, भाल्यांनी सज्ज, सत्यात जन्मलेले, अश्रांत पुत्रांनो, तुम्ही ऐका; सरस्वती, यज्ञास पात्र, ती ऐकू दे; धाता, आम्हाला बलाढ्य, वेगवान वीरांसह संपत्ती द्या. विष्णूला, विविध प्रकारे सामर्थ्यशाली असलेल्या, स्तुती अर्पण करतो; जसे कामगार भगाकडे वाटणीसाठी जातात. त्या विशाल पावलांनी चालणाऱ्या विष्णूला, ज्याचा आह्वान पुरातन आहे, त्याला अनेक मातांनीही पराभूत करता येत नाही. इंद्र, सर्व शक्तींसह राज्य करणारा, त्याने दोन्ही आकाशे आपल्या सामर्थ्याने भरली आहेत; नगरांचा संहार करणारा, वृत्राचा वध करणारा, बलाढ्य सेनासह, तो आम्हाला विपुल संपत्ती एकत्र करून देवो. नासत्य, माझे पितर, बंधुता शोधणारे, अश्विनांचे सुंदर नाव; तुम्हीच सर्व संपत्तीचे दाते, देणगीचे रक्षक, अचूक आणि न फसणारे. हे ज्ञानी देवहो, तुमचे सुंदर नाव महान आहे, जेव्हा तुम्ही सर्व काही इंद्रासाठी होता. ऋभूंसह, प्रियजनांसह, आमच्या या विचारांना यशस्वी करा. अर्यमन्, अदिती, यज्ञास पात्र, वरुणाचे अखंड व्रत; तुम्ही आम्हाला संततीने एकत्र करा, प्रवासात फलदायी मार्ग द्या, आणि गोधन प्राप्त होऊ द्या. देवतांचा दूत, विविध प्रकारे जन्मलेला, तो सर्वज्ञ, पापरहित आम्हाला सांगू दे; पृथ्वी, आकाश, जल, सूर्य, तारे आणि विशाल मध्यप्रदेश आम्हाला ऐकू दे. महान पर्वत, स्थिर राहून, पोषणात आनंदी, ते आम्हाला ऐकू दे; अदिती आणि आदित्य, मरुत, शुभ संरक्षण देवोत. पितरांकडे जाणारा मार्ग नेहमी सोपा असो, देवगण वनस्पतींना मधुरतेने सिंचित करो; भग, मैत्रीत तू मला सोडू नकोस, आणि मी दानशूराच्या निवासस्थानी सुरक्षित पोहोचू दे. अग्नी, तुझ्यासाठी आम्ही अर्पण केलेले हविर्दान स्वीकार, तेजाने झळक, आणि आम्हाला कीर्ती दे. प्रत्येक संघर्षात तू आमच्या शत्रूंवर विजय मिळवतोस; आम्हाला सर्व शुभाशी प्रकाशित कर. प्रभात, इतरांपेक्षा पूर्वी चमकते, आणि त्या वेळी गायीच्या अमर, महान चिन्हाचा जन्म होतो. देवांच्या विधीनुसार, सामर्थ्यशाली एकच प्रभुत्व या विश्वात प्रकट होते. देव, आणि प्राचीन पितर, आम्हाला सोडू नये, अग्नी, जे मार्ग जाणतात. चिन्ह दोन प्राचीन निवासांमध्ये आहे; एकच महान प्रभुत्व. माझ्या इच्छा अनेक ठिकाणी भटकतात; मी प्राचीन वस्तू शांतीने प्राप्त करण्याचा प्रयत्न करतो. अग्नी प्रज्वलित करून, योग्य बोलू या; एकच महान प्रभुत्व. तोच राजा, विभागला जाऊन, अनेक ठिकाणी आहे, झोपणाऱ्यांना जोडलेला, अरण्यातील मार्गाने जातो. एक माता वासराला जन्म देते, दुसरी त्याला धरते; एकच महान प्रभुत्व. काही पूर्वजांना सोडत नाहीत, तर काही नव्यांमध्ये अचानक जन्म घेतात. गर्भवती जन्म देतात, पण मौन राहणारी बोलत नाही; एकच महान प्रभुत्व. ते दूर आहेत, आणि येथे दोन मातांचा असलेला बांधलेला वासर फिरतो; एकच वासर भटकतो. हे मित्र-वरुणांचे नियम आहेत; एकच महान प्रभुत्व. दोन मातांचा होतार, सभेत अधिपती, पुढे जातो, पाया स्थिर राहतो. सुंदर स्त्रिया सुंदर वाणी बोलतात; एकच महान प्रभुत्व. जसा वीर शेवटी लढतो, तसा तो समोर असलेले सर्व पाहतो. मनात, तो गायीमध्ये लपलेला फिरतो; एकच महान प्रभुत्व. राखाडी दूत आत हलतो, कांपत; महानात तो तेजाने फिरतो. विविध रूपे घेऊन, तो सर्व बाजूंनी आपल्याकडे पाहतो; एकच महान प्रभुत्व. विष्णू रक्षणकर्ता, सर्वोच्च मार्ग सांभाळतो, प्रिय, अमर निवास स्थिर करतो. अग्नी सर्व जग जाणतो; एकच महान प्रभुत्व. त्यांनी विविध, जुळ्या रूपे निर्माण केली; त्यातील एक तेजस्वी, दुसरी काळी. पिवळी आणि तांबडी, दोन भगिनी; एकच महान प्रभुत्व. जिथे माता आणि कन्या, दोन्ही गायी, एकत्र दूध देतात, दोघी विपुलता देतात. सत्याच्या आसनात त्या बसतात; एकच महान प्रभुत्व. गायीने चढून, तिचे वासर दुसरीकडे ठेवले; कोणत्या सत्त्वाने तिने ते ठेवले? ती सत्याच्या दूधाने फुलून, वाहते; एकच महान प्रभुत्व. आपल्या पायाने ती अनेक रूपे धारण करते; ती उभी राहते, तीन आधारांनी फिरते. सत्याच्या निवासात मी जाणीवपूर्वक फिरतो; एकच महान प्रभुत्व. जणू पाऊल आत ठेवले आहे, हे अद्भुत, त्यांच्यात एक लपलेला, एक प्रकट आहे. मार्ग सरळ आहे, पण एक भरकटतो; एकच महान प्रभुत्व. गायी, सदैव दूध देणाऱ्या, आम्हाला संपन्न, अश्रांत, कधीही न थकणारे दूध देऊ दे. त्या सदैव नवीन, सदैव तरुण होतात; एकच महान प्रभुत्व. जेव्हा वृषभ इतरांमध्ये गर्जना करतो, तेव्हा तो त्याचे बीज दुसऱ्या कळपात ठेवतो. तो रात्रांचा स्वामी, वाटप करणारा, राजा आहे; एकच महान प्रभुत्व. आता आपण वीर्याची कीर्ती, लोकांची घोड्यांची संपत्ती, देवांना ज्ञात असलेले ज्ञान जाहीर करू. सोळा जुंपलेले, पाच-पाच, ते ओढतात; एकच महान प्रभुत्व. त्वष्टा, सविता, अनेक रूपांचा, त्याने प्रजांचे पोषण केले, विविध प्रकारे उत्पन्न केले. हे सर्व जग त्याचेच आहे; एकच महान प्रभुत्व. ही महान पृथ्वी, सम, सुव्यवस्थित, आणि विशाल आकाश – दोन्ही त्याच्या संपत्तीने स्थिर आहेत. वीर्यशाली, संपत्तीचा इच्छुक, ऐकला जातो; एकच महान प्रभुत्व. ही पृथ्वी, सर्वांना आधार देणारी, आपल्यासाठी उभी आहे, जणू सर्वांना प्रिय असलेला राजा. जसे वीर अंगणात, आश्रयात बसतात; एकच महान प्रभुत्व. वनस्पती, पाणी, पृथ्वी, हे इंद्र, तुझ्यासाठी संपत्ती वहातात. आम्ही तुझे मित्र होऊ, तुझ्या दानात सहभागी होऊ; एकच महान प्रभुत्व. कुठलाही चतुर किंवा ज्ञानी, देवांच्या प्राचीन, स्थिर नियमांना कमी करू शकत नाही. हे दोन विश्व, विश्वासू, त्यांच्या ज्ञात मर्यादांसह, पर्वतही, स्थिर राहतात, कमी होत नाहीत. सहा वाहक, एकटा पुढे जातो, सर्वोच्च ऋत सांभाळतो; गायी जवळ येतात. तीन महान वरील उभे आहेत, दोन गुप्त, एक प्रकट आहे. अशा प्रकारे, या ऋचांमध्ये विश्वातील अद्वितीय आणि एकमेवाद्वितीय देवत्वाचे, त्याच्या विविध रूपांचे, त्याच्या नियमांचे आणि त्याच्या कृपेचे गूढ, भक्तिपूर्ण आणि सौंदर्यपूर्ण वर्णन केले आहे.