पृथ्वीच्या नाभीस्थानी, इलाच्या पवित्र स्थळी, आम्ही सर्व जन्मांचा ज्ञाता असलेल्या अग्नीला यज्ञासाठी, हविर्दानासाठी स्थापन करतो. अग्नी हा ऋषी, सर्वज्ञ, अमर, सुंदर रूपाचा — माणसे आपल्या भुजांनी त्याला घडवतात, जणू यज्ञाचा चिन्ह, प्रथम, दयाळू, अग्रस्थानी प्रकट होणारा अग्नी निर्माण करतात. जेव्हा मनुष्य आपल्या हातांनी अग्नीला घडवतात, तेव्हा तो वनात धावणाऱ्या लाल घोड्यासारखा झळाळतो; अश्विनांच्या तेजस्वी, मुक्त गतीप्रमाणे तो कुशावर प्रदक्षिणा करतो, दगडावरून प्रकट होऊन गवत जाळतो. जन्मल्यानंतर अग्नी तेजाने प्रकट होतो, सुज्ञ, बलवान, प्रेरित, ऋषींनी स्तुत्य, दानशूर; देवांनी यज्ञात त्याला सर्वज्ञ, हविर्दानाचा वहन करणारा, पूजनीय म्हणून स्थापन केले आहे. हे होतार अग्नी, तू आपल्या जागी स्थिर हो, विवेकीपणे यज्ञाला शुभ गर्भात स्थापित कर; हे देवस्वरूपा, देवांची योग्य विधीने पूजा कर आणि मोठ्या यजमानाला बळ दे. मित्रांनो, धुराला बळ द्या, थांबू नका, यशासाठी प्रयत्न करा; हा अग्नी शत्रूंचा संहार करणारा, शक्तिशाली, ज्याच्या सहाय्याने देवांनी दस्यूंना जिंकले. हे विधिपूजक अग्नी, हीच तुझी जागा आहे जिथून तू जन्मास आला आणि प्रकट झाला; हे जाणून, या स्थळी बस आणि आमच्या स्तुती वाढव. अग्नीला शरीराचा रक्षक, दैवी गर्भ म्हणतात; तो जन्मताच माणसांचा इच्छाविषय बनतो. मातारिश्वानने त्याचे मापन केले तेव्हा, मातेत वाऱ्याचे प्रवाह प्रकट झाले. सर्वोत्कृष्ट रीतीने घडवलेला, योग्य स्थळी ठेवलेला, ऋषी — हे अग्नी, योग्य विधीने कर्म कर, यजमानासाठी देवांची पूजा कर. नश्वरांनी अमर, श्रमणहीन, वेगवान, गुप्त जबड्यांचा अग्नी उत्पन्न केला; दहा भगिनी एकत्र येऊन त्या तेजस्वी अग्नीला वंदन करतात. सातगुणी होतार प्राचीन काळापासून प्रकट झाला, जेव्हा तो मातेच्या कुशीत, स्तनात जळू लागला. तो दिवसेंदिवस, जन्मल्यापासून, डोळे मिटत नाही, दानशूर आहे. शत्रूंच्या विरोधात सज्ज, मरुतांप्रमाणे, ऋताचा आद्यज, हे सर्व जाणतात. कुशिकांनी तेजस्वी प्रार्थना केली; प्रत्येकाने आपल्या घरात अग्नी प्रज्वलित केला. आज या यज्ञात, आम्ही तुला, हे बुद्धिमान होतार, भक्तिभावाने निवडले आहे; दृढतेने, सर्वोत्तम हविर्दानाने, ज्ञानाने, सोमाच्या समीप जा. तुझे मित्र, हे सोमप्रिय, तुझी इच्छा करतात; ते सोम पिळतात, हविर्दान तयार करतात. ते माणसांच्या शापांना सहन करतात; तुझ्याशिवाय, हे इंद्रा, कोणीच खरे ज्ञानी नाही. दूरचे प्रदेशही तुझ्यापासून दूर नाहीत; हे नीलाश्वारूढा, आपल्या घोड्यांसह प्रकट हो. बलवान वृषभासाठी ही हविर्दाने तयार आहेत, पाषाण बांधले आहेत, अग्नी प्रज्वलित झाला आहे. सुंदर दाढीचा, दानशूर, सामर्थ्यशाली, सेनापती इंद्र, जेव्हा तू मर्त्यांमध्ये नियंत्रित असतोस, तेव्हा तुझे शौर्य कुठे असते? फक्त तुझ्यामुळे स्थिरही हलते; तू विळूंना मारतोस. आकाश, पृथ्वी, पर्वते तुझ्या नियमाने स्थिर राहतात, जणू मापाच्या काठीने धरले आहेत. फक्त तुझ्या कीर्तीने, हे इंद्रा, तुझे बळकटीचे किल्ले भंगले; वृत्स्राचा वध करून, हे उदार, तू हे दोन विशाल विश्व जणू तुझीच संपत्ती समजून धरलीस. हे इंद्रा, तुझे नीलाश्व मुक्त होऊ दे, तुझे वज्र शत्रूंना ठेचून सोडू दे. सर्व दिशांनी येणाऱ्यांना पराभूत कर, सत्य प्रस्थापित कर, असत्याचा नाश कर. ज्याला तू, हे इंद्रा, जीवन दिलेस, त्याला न अर्पित भागही मिळतो; तुझ्या कृपेने तो धन्य होतो. तुझ्या दुधाळ दानाने, हजारो पटीने, तो समृद्ध होतो. शक्तिमान, दुष्टांचा, शत्रूंचा संहार कर, हे इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याने; वाढणाऱ्या, फुगणाऱ्या वृत्स्राचा वध कर. तुझ्या स्तुत्य गीतांनी पृथ्वी स्थापन झाली, विशाल, असीम; वृषभाने आकाश व मध्यप्रदेश आधारले; तुझ्या आज्ञेने पाणी वाहू लागले. वळा — गायींचे बंधन — ओलांडता येत नव्हते; पण वधकर्त्यापुढे तो घाबरून मागे हटला. तू मार्ग मोकळे केलेस, गायी सोडवल्यास, आणि गायकांनी तुझी स्तुती केली. एकट्याने, हे इंद्रा, तू पृथ्वी व आकाश भरून काढलेस; त्यांना पसरवलेस. आणि मध्यम प्रदेशातून, आम्हाला संपत्ती, रथ, पारितोषिके मिळू दे. सूर्य आपल्या मार्गाचे उल्लंघन करत नाही; दिवसागणिक नीलाश्व जुळवले जातात. जेव्हा ते मार्गावर एकत्र येतात, तेव्हा घोड्यांसह तो आपले धन सोडवतो. उषांचा दर्शन करण्याची उत्कंठा असते; रात्रीच्या आगमनाने, तेजस्वीचा अद्भुत मुख पाहतात. सर्वजण त्याच्या आगमनाने, त्याच्या महान कार्यांनी, इंद्राच्या पुण्यकर्मांची जाणीव ठेवतात. महान तेज हृदयात ठेवले जाते; गायी, परिपक्व दूध घेऊन पुढे जातात. सगळी मधुरता काळोखात एकत्र होते, जेव्हा इंद्राने अन्नासाठी सार ठेवले. हे इंद्रा, किल्ले मजबूत कर, यज्ञासाठी, स्तुत्य व्यक्तीसाठी, मित्रांसाठी व्यवस्था कर. दुष्ट, दुष्टवृत्तीचे, शस्त्रधारी शत्रू नष्ट होऊ देत. शत्रूंपासून आवाज उठतो; भक्षण करणाऱ्या, अत्यंत जळणाऱ्याचा वध कर. शत्रू खाली फोड, बलाने फोडून टाक, दैत्याचा नाश कर, हे मघवन्, आणि त्याला गोंधळात टाक. दैत्याला मूळासह उपट, ताज्या केंद्रात छेद कर, ऐक. लपणाऱ्या, रेंगाळणाऱ्याला पळवलेस, ब्रह्मद्वेष्ट्याला शस्त्राच्या उष्णतेने जाळलेस. कल्याणासाठी, वेगवान घोड्यांसह, आमचे नेत्त्व कर, जसे तू प्राचीन आशीर्वाद दिलेस. आम्ही महान संपत्तीचे लाभार्थी होऊ, इंद्र आमच्यावर भाग्य व संततीची कृपा करो. हे इंद्रा, तेजस्वी भाग्य आण, आम्ही तुझ्या उदार कृपेचा ध्यास धरतो. विस्तीर्ण शेतासारखे आमचे इच्छित फल वाढू दे; हे धनाधीश, श्रीमंतांमध्ये आम्हाला संपत्तीने परिपूर्ण कर. ही इच्छा गायींनी, घोड्यांनी, तेजस्वी दानांनी पूर्ण कर, आणि विस्तार कर. कुशिकांनी आपल्या विचारांनी तुझ्यासाठी हविर्दान अर्पण केली आहेत, हे यज्ञवाहक इंद्रा. आमच्यासाठी बंधने फोड, गायी मिळू दे, पारितोषिके मिळू दे. तू वृषभ, खऱ्या सामर्थ्याचा, स्वर्गस्थ; मघवन्, गायींचे ज्ञान आम्हाला प्राप्त होऊ दे. या स्पर्धेत आपण मघवन् इंद्राचे आवाहन करू, तोच मानवांमध्ये श्रेष्ठ, पारितोषिकांचा विजेता. तो ऐकतो, युद्धात मदतीसाठी त्वरित, शत्रूंचा संहार करणारा, संपत्ती जिंकणारा आहे. अग्नी कन्येच्या संततीचे आदेश देतो, जाणून, तो सत्यप्रकाशाचा सन्मान करतो. जिथे पिता कन्येच्या प्रवाहाला शुद्ध करतो, तिथे तो ते दृढ मनाने स्थापन करतो. त्याने पत्नीला वारसा विभागला नाही; त्याने गर्भ निर्माण केला, दात्याचा खजिना. मातांनी अग्नीला जन्म दिला, एक शुभकर्ता, दुसरी प्रज्वलिका. अग्नी चमच्याने प्रकट झाला, महानतेचा पुत्र, लाल रंगात स्पष्ट दिसणारा. महान गर्भ, बलवानाचा पुत्र, वेगवान अश्वाच्या यज्ञाने वाढला. विजयी लोक स्पर्धेसाठी आले, त्यांनी महान प्रकाश प्रकट केला, अंधकार दूर केला. उषा त्याला ओळखून, त्याच्या स्वागताला आली; इंद्र गायींचा एकमेव स्वामी झाला. स्थिर राहून, ज्ञानी पुढे सरसावले; सात ऋषींनी आपल्या मनाने मार्गदर्शन केले. त्यांनी सर्व सत्याचे मार्ग शोधले, जाणून, भक्तिभावाने त्या मार्गात प्रवेश केला.