अग्नीची महिमा आणि त्याचे कार्य वेदांमध्ये अत्यंत सुंदरतेने वर्णन केले आहे. जेव्हा अग्नी वनांमध्ये, आपल्या मातांमध्ये आणि पाण्यांमध्ये संचार करतो, तेव्हा त्याला मागे वळावे लागत नाही; तो जवळ असो वा दूर, त्याची गती थांबत नाही. अग्नीने तहानलेल्या लोकांनाही मागे टाकले आहे, म्हणून तो कृपावंत आहे; काहीजण पुढे जातात, काहीजण त्याच्या आजूबाजूला बसतात—ज्यांच्या मैत्रीत अग्नीने आश्रय घेतला आहे. तो अग्नी, जो नेहमीच गतिमान, अयशस्वी न होणारा आणि साथ देणारा आहे, सहनशील आणि अहिंसक लोकांना सापडतो, जणू काही पाण्यात राहणारा सिंहच. स्वतःला पाठवणारा आणि लपलेला असणारा हा अग्नी, मातरिश्वानने देवांकडून फार दूरवरून इथे आणला आणि प्रकट केला. मरणधर्म्यांनी या अग्नीला देवतांच्या यज्ञासाठी वहन करणारा म्हणून स्वीकारले; तो मनुष्यांच्या सर्व यज्ञांचे निरीक्षण करतो, सर्वात तरुण असूनही. अग्नीची जी शुभ जिव्हा आहे, ती फळधारणा करण्यासाठी सर्वत्र व्यापलेली असते; अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर, अगदी अंधारातही, गायी त्याच्या सभोवती गोळा होतात. शुद्ध, सुव्यवस्थित, तेजस्वी ज्वाला अर्पण करा; हा वेगवान, थकता न येणारा, प्राचीन आणि स्तुत्य दूत—त्या श्रवण करणाऱ्या दैवी अग्नीला सन्मान द्या. तीनशे, तीन हजार आणि एकोणचाळीस (३३९) देवांनी अग्नीचा सन्मान केला; त्यांनी त्याला तुपाने अभिषेक केला, कुशा अंथरली आणि त्याला पुरोहित म्हणून बसवले. ज्ञानी लोकांनी अग्नीला जनांचा अधिपती म्हणून स्थापन केले; माणसे या देवतेला यज्ञात आवाहन करतात. विधीमध्ये त्याला पुरोहित आणि ऋत्विज म्हणून पुकारले जाते; तो आपल्या घरात सत्याचा रक्षक म्हणून तेजाने प्रकट होतो. जो जाठवेदास अग्नीची उपासना करतो, त्याला वीर्य आणि समृद्धी लाभते. यज्ञाचा चिन्ह म्हणून अग्नी देवांबरोबर, सात ऋत्विजांसह, अर्पण करणाऱ्याजवळ येतो. प्राचीन आणि उन्नत वाणी अग्नीला पुरोहित म्हणून अर्पण करा, जो ज्ञानींसाठी तेजस्वी प्रकाश वाहून आणतो. आमच्या स्तोत्रांनी अग्नीला बळ मिळो, ज्यापासून स्तुती जन्म घेते; मोठ्या संपत्ती, पारितोषिक आणि दृष्टीसाठी. अग्नी, सर्वात यज्ञयोग्य, भक्तासाठी देवांची पूजा कर; रमणीय पुरोहित म्हणून तू तेजाने प्रकट हो, विघ्नांचा नाश कर. हे शुद्ध अग्नी, आमच्यासाठी उज्ज्वलतेने प्रकट हो; आम्हाला तेजस्वी वीरता दे; गायकांसाठी कल्याणाचा सर्वात जवळचा हो. ज्याला जागरूक, प्रेरित ऋत्विज प्रज्वलित करतात, तो अमर, बलवान आणि हविर्वाहन आहे. अग्नी हा पुरोहित, गृहस्वामी आणि यज्ञाचा ज्ञाता आहे; तो मानवांसाठी विधी जाणतो. अमर, हविर्वाहन आणि वेगवान दूत म्हणून अग्नी स्थिर आहे; तो विचाराने सर्व काही पूर्ण करतो. अग्नी विचारपूर्वक जाणतो; तो यज्ञाचा प्राचीन चिन्ह आहे, कारण तो त्याचा हेतू जाणतो. अग्नी हा पुत्र, प्रसिद्ध आणि सर्व जन्मांचा ज्ञाता आहे; देवांनी त्याला अग्नी म्हणून स्थापन केले. अग्नी, अभेद्य, लोकांचा नेता आणि मानवांचा पुरोहित, नेहमी गतिमान आणि नेहमी नवीन आहे. सर्वांना बोलावणारा, देवतांचा बल, न थकणारा अग्नी सर्वदूर प्रसिद्ध आहे. त्याच्या वाहनाने भक्ताला शुद्ध ज्वालेच्या निवासस्थानात पोहोचता येते. आपण सर्व ज्ञानी, सर्व जन्मांचा ज्ञाता असलेल्या अग्नीच्या उत्तम दानांना आपल्या विचारांनी जाऊ या. अग्नी, आम्ही स्पर्धेत सर्व इच्छित वस्तू तुझ्यात शोधतो; देवांनी तुजमध्ये आपला विश्वास ठेवला आहे. इंद्र आणि अग्नी, स्तोत्रांसह, द्रवण केलेल्या सोमाजवळ या; आमच्या भक्तीने मार्गदर्शित होऊन ते प्या. इंद्र आणि अग्नी, गायकासह, सजग यज्ञ पुढे जातो; हे सोम इथे प्या. मी इंद्र आणि अग्नी, ज्ञानाने अलंकृत, यज्ञाच्या कृपेमुळे निवडतो; ते येथे सोमपानाने आनंदित होवोत. मी इंद्र आणि अग्नी, वृत्रहंता, विजयी आणि अजिंक्य, बलदाते यांना बोलावतो. स्तोत्रकार, कुशल स्तुतीने, त्यांची स्तुती करतात; इंद्र आणि अग्नी, मी पोषणासाठी तुमचा आश्रय शोधतो. इंद्र आणि अग्नी, तुम्ही एका कृत्याने दासांच्या नव्वद दुर्गांचा नाश केला. इंद्र आणि अग्नी, प्रार्थना तुमच्यापर्यंत पोहोचतात; त्या सत्याच्या मार्गाने पुढे जातात. तुमची महान आसने आणि प्रवास निश्चित आहेत; तुमचे रक्षण दृढ आहे. स्पर्धेत तुम्ही आकाशातील तेजस्वी प्रदेशांचा अलंकार करता; त्यामुळे तुमची वीरता प्रसिद्ध आहे. मी अग्नी या देवतेचे कुशावर स्तोत्रांनी स्तवन करतो; तो देवांबरोबर यावा आणि सर्वात यज्ञयोग्य म्हणून आमच्यासाठी कुशावर विराजमान व्हावा. ज्याच्या आधाराने हे दोन विश्व कौशल्याने एकत्र येतात आणि ज्याच्या सहाय्याने सर्व काही स्थिर असते, त्याचा अर्पणांनी सन्मान केला जातो; मदतीसाठी इच्छिणारे त्याच्याकडे येतात. तो या ऋत्विजांचा नेता आहे, यज्ञ पुढे नेणारा; धन देणारा आणि इच्छुक असलेल्या अग्नीचा सन्मान करा. अग्नी आम्हाला समृद्धीसाठी सर्वात सुखदायक रक्षण देवो; ज्याच्याकडून आपण आकाश, पृथ्वी आणि पाण्यातील विपुल संपत्ती प्राप्त करतो. तेजस्वी, अद्वितीय, आणि श्रेष्ठ विचारांनी युक्त, गायक अग्नी या पुरोहिताला, जनांचा अधिपती, प्रज्वलित करतात. असा हा अग्नी—देव, पुरोहित, हविर्वाहन, मानवांचा रक्षक, देवांचा प्रिय, सर्व यज्ञांचा साक्षीदार, तेजस्वी आणि कल्याणकारी—सदैव आमच्यावर कृपा करो.