संपूर्ण ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांचा एकत्रित कथात्मक प्रवास असा आहे: मातरीश्वान यांनी स्वर्गात स्थापन केलेल्या, धर्मशील, यज्ञसंपन्न, बुद्धिमान अशा तेजस्वी, सुवर्णकेशर अग्नीला आम्ही सदैव चांगल्या मार्गदर्शनासाठी आणि नवीन समृद्धीसाठी शोधतो. तो अग्नी, स्वच्छ नदीसारखा निर्मळ, वेगवान, तेजस्वी, स्वर्गातील दीपस्तंभ, जागृत करणारा, स्वर्गाचा मुकुटधारी, अजिंक्य आहे; आम्ही त्याचा आदराने शोध घेतो, तो बलवान आणि विजयी आहे. आनंददायक होतार, निर्मळ, अद्वितीय, श्रेष्ठ, स्तुतीस पात्र, सर्व लोकांमध्ये बुद्धिमान; मनुने स्थापिलेल्या सुंदर रथासारखा, आम्ही त्याला दीर्घकाळ टिकणाऱ्या निवासासाठी शोधतो. वैश्वानर अग्नीच्या व्यापक पायावर गायकांनी प्रवासासाठी घरांमध्ये संपत्ती वाटली; अमर अग्नी देवांना प्रसन्न करतो, त्यामुळे धर्मांचे नियम सदैव टिकून राहतात. स्वर्ग आणि पृथ्वीमधून अद्भुतपणे चालणारा संदेशवाहक, यज्ञातील मुख्य पुरोहित, अग्नी आपल्या तेजाने विशाल निवासस्थान व्यापतो; देवांनी सजविलेला, बुद्धिमान विचारांनी प्रेरित, तो संपत्ती आणतो. ऋषी आपल्या मनाने अग्नीचा सन्मान करतात, तो यज्ञाचा चिन्ह, सभेचा कार्यकर्ता आहे. स्तोत्रे, आहुती आणि प्रार्थना त्याच्यावर अर्पण केली जाते. अग्नी—यज्ञांचा पिता, सूक्ष्मदर्शी, बुद्धिमान, भक्तांचा मोजमाप आणि कौशल्य—स्वर्ग आणि पृथ्वीमध्ये आपल्या महान तेजाने प्रवेश करतो; अनेकांना प्रिय, कवी त्याच्या घरात आनंदित होतो. तेजस्वी अग्नी, सुवर्णव्रतधारी, वैश्वानर, जलात वसणारा, प्रकाश जाणणारा; देवांनी येथे वेगवान, शक्तिशाली, सर्वत्र व्यापणारा, सुंदर तेजाचा स्वामी अग्नी स्थापला आहे. अग्नी, देव आणि मानवांसोबत, यज्ञ प्रज्वलित करतो; विचारांनी अनेक प्रकारे सजविलेला, तो रथवानासारखा चालतो, उत्तम हेतूंनी मार्गदर्शित, सदासर्वदा तरुण, घराचा रक्षक, शाप दूर करणारा. अग्नी, तुझ्या शक्ती आणि आयुष्यात वाढ होऊ दे; आम्हाला सामर्थ्याने पोषित कर, आमच्यासोबत चमक. आमच्या शक्तींना जागृत कर, महानांना जागृत कर; तू देवांमध्ये बुद्धिमान आणि सुसंस्कृत आहेस, हे ऋषी. लोक नेहमीच जनांचा स्वामी, तरुण पाहुणा, विचारांचा मार्गदर्शक, भक्तांचा वेगवान यज्ञकर्ता, जन्मांचा ज्ञाता, यज्ञाची चेतना—त्याचा स्तुती आणि अर्पणांनी वाढवितात. देव, अग्नी, बुद्धिमान आणि कल्याणकारी, आपल्या सामर्थ्याने भूमी व्यापतो, सुंदर रथाचा स्वामी. त्याच्या अनेक पोषण करणाऱ्या व्रतांना आम्ही घरात योग्य शब्दांनी जवळ करू. वैश्वानर, तुझ्या निवासस्थानांची स्थापना झाली आहे; त्यामुळे तू प्रकाशाचा ज्ञाता, विवेकशील बनला आहेस. जन्म घेतल्यावर तू स्वर्ग आणि पृथ्वी भरून टाकतोस; अग्नी, तू सर्व काही आपल्या स्वरूपाने व्यापतो. वैश्वानराच्या दातांतून, महान, कवी, स्वतःच्या शक्तीत अद्वितीय, जन्म घेतो. अग्नी, दोन्ही पालकांचा—स्वर्ग आणि पृथ्वीचा—सन्मान करून, विपुल बीजासह जन्म घेतो. अग्नी, सदैव जागृत आणि निर्मळ, आम्हाला संपत्तीचा कृपादान दे; यज्ञासाठी देवांना आण, मित्रांना आण, कृपालू मनाने. देव ज्याला दिवसातून तीन वेळा पूजतात—वरुण, मित्र, अग्नी—हे तनूनपात, तूपयुक्त वेदीवर स्थापन झालेला, यज्ञ आम्हाला मधुर कर. तेजस्वी, सर्वांना कल्याणकारी, पुढे येतो; पहिला पुरोहित, इळा, यज्ञासाठी. आदराने आम्ही त्या वृषभाची स्तुती करू; तो प्रेरित होऊन देवांची पूजा करतो, यज्ञासाठी सर्वाधिक पात्र. यज्ञात तुझा मार्ग सरळ आहे, तुझ्या ज्वाळा सरळ आहेत, त्या सर्वत्र पसरतात. पुरोहित स्वर्गाच्या नाभीत स्थापित आहे; आम्ही देवांसाठी पवित्र कुशा पसरवू. सात पुरोहितांना मनाने निवडून, सत्याने सर्वांना बोलावून, सभेत सजवलेले; सभेत जन्म घेऊन, ते प्राचीन यज्ञांमध्ये फिरतात. प्रभातकाळी दोन भगिनी विविध रूपे दाखवून येतात. मित्र, वरुण, इंद्र आणि मरुत, आणि इतर देव, त्यांच्या महानतेने आम्हाला प्रसन्न करोत. दैवी पहिल्या पुरोहितांची व्यवस्था केली आहे, सात गायक त्यांच्या स्वरूपात आनंदित होतात. ते सत्य घोषित करतात, सत्य म्हणतात, व्रताचे पालन करतात, व्रताचे रक्षक म्हणून चमकतात. भारती, तिच्या भारतींसह, इळा देव आणि मानवांसह, अग्नी; सरस्वती, तिच्या सरस्वतींसह, येवोत. या देवता या पवित्र कुशांवर बसोत. पोषण करणारा तवष्टार, जो विपुलता देतो, आम्हाला कृपा करोत; त्याच्यापासून वीर, कुशल, सज्ज, देवांसाठी उत्सुक, उत्कृष्ट कार्य करणारा जन्म घेतो. वृक्षासारखा, देवांना अर्पण सोड; अग्नी, शमक, आहुती तयार करतो. खरा होतार, देवांचा उगम जाणून, पूजा करतो. अग्नी, प्रज्वलित, इंद्र आणि देवांसह, वेगवान साथीदारांसह जवळ ये; आदिती आणि तिच्या शुभ पुत्रांना पवित्र कुशांवर बसव; अमर देव स्तवनाने आनंदित होवोत. अग्नी, जागृत, ऋषींच्या मार्गांची जाण ठेवून, उठला आहे; पुरोहित, व्यापक पायाचा, दैवी तेजाने चमकणारा, आपल्या ज्वाळांनी अंधाराचे द्वार दूर करतो. अग्नी, स्तुती, गाणी आणि भक्तांच्या स्तोत्रांनी वाढला आहे; सत्याच्या अनेक रूपांची जाण ठेवून, आज संदेशवाहक प्रभातकाळी चमकतो. मग अग्नी, मानवांमध्ये बीज, मित्राने सत्याने स्थापलेला, भक्ताच्या अर्पणातून उठतो; ऋषी, स्तुतीस पात्र, विचारांचा आधार बनतो. अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर मित्र बनतो; मित्र होतार आहे, वरुण जन्मांचा ज्ञाता आहे; मित्र अध्वर्यू, प्रेरित, गृहस्थ आहे; मित्र नद्यांचा आणि पर्वतांचा आहे. तो प्रिय व्यक्तीचे संरक्षण करतो, घोड्याचा अग्रमार्ग राखतो; सूर्याच्या वेगवान मार्गाचे रक्षण करतो; अग्नी सातमुखाच्या नाभीचे आणि देवांच्या उच्च स्वरूपाचे संरक्षण करतो. रिभूने योग्य, सुंदर नाव निर्माण केले; देव, सर्व कौशल्यांचा जाणता, प्रत्येक रूप बनवतो; तो त्वचा गुंडाळतो, तुपयुक्त पाऊल; अग्नी सतत संरक्षण करतो, कधीही थांबत नाही. अग्नी तुपयुक्त गर्भात प्रवेश करतो, विस्तृत, चमकदार आणि तेजस्वी; निर्मळ, उच्च आणि उज्ज्वल, पुन्हा पुन्हा आपल्या मातांनी नूतन केला जातो. नवजात, तो वनस्पतींसह वाढतो, त्या फुलताना, तुपाने पोषित; पाण्यांसारखा वाहणारा, चमकणारा, अग्नी आपल्या पालकांच्या कुशीत विसावतो. उठून, स्तुतीने, प्रज्वलित, आज वेगवान स्वर्ग आणि पृथ्वीच्या नाभीतून चमकतो; मित्र, अग्नी, योग्य, मातरीश्वान, संदेशवाहक, देवांना अर्पण पोहोचवेल. त्याने उच्च स्वर्गाला आधार दिला, प्रज्वलित, अग्नी चमकदार प्रदेशात सर्वोच्च बनतो; मातरीश्वानने भृगूंना लपलेला अर्पणवाहक आणला, तो प्रज्वलित झाला. अग्नी, आम्हाला विपुल संपत्ती दे, गायींची कायमची संपत्ती, तुझे आह्वान करणाऱ्यासाठी; आमचा पुत्र विजयी आणि बुद्धिमान होवो, हे अग्नी, तुझी कृपा आमच्यावर राहो. गायक, मनन करत, भक्तीने दैवी स्तोत्र सांगतात; दानशूर, अर्पणांनी समृद्ध, तुपाने सजवलेली आहुती अग्नीला अर्पण करतात. तो जन्म घेतल्यावर दोन जग भरतो; आता अर्पण आणले आहे, आहुती तयार आहे; अग्नी, तुझ्या महानतेने स्वर्गात आणि पृथ्वीवर, तुझ्या सात ज्वाळांची चर्चा होवो. स्वर्ग आणि पृथ्वी, यज्ञास पात्र, तुझ्या घरात होतार म्हणून बसवतात; भक्त, तुझ्या तेजस्वी ज्वाळेला भरपूर अर्पणांनी आह्वान करतात. महान, घरात दृढपणे बसलेला, तू स्वर्ग आणि पृथ्वीमध्ये चमकतो, हे तेजस्वी; दोन साथीदार, वृद्ध आणि निर्दोष, प्रशस्त स्तुतीच्या पोषण करणाऱ्या गायी. या प्रकारे, ऋषी, देव, मानव, आणि अग्नी यज्ञाच्या दिव्य प्रवासात एकत्र येतात, अग्नीच्या तेजाने, सत्याने, आणि भक्तीने जीवनाला आणि यज्ञाला अर्थ देतात.