देवतांचा विचार, ज्ञान आणि कौशल्य यांच्या इच्छेने, त्यांनी आपल्या मनाच्या शक्तीने अग्नीची निर्मिती केली. प्रकाशाने आणि तेजाने झळाळणारा हा महान अग्नी, संपत्ती आणणारा, विजेता प्रमाणे, मी त्याचे स्तुती करतो. आम्ही आनंददायक आणि श्रेष्ठ, कठोर आणि वीर संपत्ती मिळवण्यासाठी अग्नीची निवड करतो; भृगूंच्या देणगीने, उसिजचा पुत्र, कर्मात बुद्धिमान, अग्नी राजाच्या दिव्य तेजाने झळाळतो. लोकांनी संपत्ती आणि कृपेच्या इच्छेने अग्नीला सुव्यवस्थित वेदीवर प्रतिष्ठित केले; तेजस्वी यज्ञांच्या अर्पणात तो सर्वत्र प्रकाशमान, रुद्र, यज्ञाचा मार्गदर्शक आणि जलांचा शुद्धकर्ता आहे. ओ अग्नी, तुझ्या पवित्र प्रकाशमय निवासात, यज्ञात होम करणारे पुरुष वेदीच्या आसपास असतात; तुझ्या कृपेच्या शोधात, समृद्धीसाठी तुझ्याकडे येतात; त्यांना संपत्ती प्रदान कर. अग्नीने आपल्या महान प्रकाशाने आकाश आणि पृथ्वी व्यापली, जेव्हा जलांनी त्याला जन्म दिला; यज्ञाच्या फेऱ्यात तो बुद्धिमान, वेगवान, संपत्ती मिळवण्यासाठी विजेता प्रमाणे, निवडलेला आहे. अर्पण करणाऱ्या, सत्य यज्ञकर्त्याचा सन्मान करा; सर्व जन्मांचा जाणकार, श्रेष्ठ, अग्नी, सत्याचा रथी, लोकांमध्ये बुद्धिमान, देवांचा पुरोहित झाला. उसिजांनी अग्नीच्या तीन अमर ज्वाळा तयार केल्या, ज्यांनी त्याला शुद्ध केले; त्यातील एक मर्त्यांसाठी आधार म्हणून ठेवली, दोन त्यांच्या निवासस्थानी परतल्या. लोकांचा ऋषी, कुलांचा स्वामी, मानवांची समृद्धी, त्याला तेजाचा तीक्ष्ण साधन मानून आधार बनवतात; तो वर आणि खाली दोन्ही दिशांनी, प्रकाशमान, सर्व जगात बीज घेऊन फिरतो. तो गर्भात पुन्हा पुन्हा जन्म घेऊन, वृषभासारखा गर्जना करतो, सिंहासारखा तेजस्वी स्थळी; वैश्वानर, विशाल पायांचा, अमर, उपासकाला अमूल्य दान देतो. वैश्वानर, प्राचीन, आनंददायक विचारांनी आकाशाला स्पर्श करून निवासस्थानी पोहोचतो; पूर्वीप्रमाणे उपासकासाठी संपत्ती उत्पन्न करतो, सतत जागरूक राहतो. धर्मशील, यज्ञाला योग्य, बुद्धिमान, ज्याला मातरिश्वानने आकाशात निवासस्थानी स्थापले; त्याला, सुवर्ण केसांचा, तेजस्वी अग्नी, आम्ही उत्तम मार्गदर्शन आणि नवीन समृद्धीसाठी शोधतो. पवित्र प्रवाहासारखा, वेगवान, झळाळणारा, आकाशातील दीप, जागर करणारा; अग्नी, आकाशाचा मुकुट, अजेय, आम्ही श्रद्धेने त्याच्या विजयाचा शोध घेतो. आनंददायक, पवित्र, अद्वितीय, श्रेष्ठ, सर्व लोकांमध्ये बुद्धिमान, अग्नी, सुंदर रथासारखा, मनुने स्थापित केलेला, आम्ही कायमच्या निवासासाठी त्याचा शोध घेतो. वैश्वानर, विशाल पायांचा, गायकांनी प्रवासासाठी निवासस्थानी संपत्ती वितरित केली; अमर अग्नी देवांना प्रसन्न करतो, त्यामुळे नियम कायम राहतात. संदेशवाहक अग्नी आकाश आणि पृथ्वीमध्ये अद्भुतपणे फिरतो; पुरोहित, लोकांचा प्रमुख, विशाल निवासस्थानी देवांच्या अलंकाराने प्रकाशमान; बुद्धिमान विचाराने प्रेरित, संपत्ती आणतो. ऋषी अग्नीला मनाने सन्मान देतात, यज्ञाचा चिन्ह, सभा पूर्ण करणारा; त्याच्यात स्तुती, अर्पण, प्रार्थना ठेवली जाते. यज्ञाचा पिता, ज्ञानाचा स्वामी, बुद्धिमान, उपासकांचा माप आणि कौशल्य, अग्नीने आकाश आणि पृथ्वीमध्ये महान तेजाने प्रवेश केला; अनेकांचा प्रिय, कवी त्याच्या निवासात आनंदित होतो. तेजस्वी अग्नी, सुवर्ण व्रताचा, वैश्वानर, जलात निवास करणारा, प्रकाश जाणणारा; देवांनी येथे वेगवान, शक्तिमान, झळाळणारा, सुंदर तेजाचा, अग्नी ठेवला. अग्नी, देवांसह आणि मानवांसह, यज्ञ प्रज्वलित करतो, विचारांनी सजलेला; तो रथी प्रमाणे, उत्तम हेतूंनी मार्गदर्शित, सदैव तरुण, घराचा रक्षक, शाप दूर करणारा. अग्नी, तुझ्या शक्ती आणि आयुष्यात वाढ होवो; आम्हाला बल दे, आम्हासह प्रकाशमान हो; आमच्या ऊर्जांना जागृत कर, महानांना जागृत कर; तू देवांमध्ये बुद्धिमान, शुभविचारी, ऋषी आहेस. लोक नेहमीच लोकांचा स्वामी, तरुण पाहुणा, विचारांचा मार्गदर्शक, उपासकांचा वेगवान याचा स्तुती करतात; जन्मांचा जाणकार, यज्ञाचा चेतना, श्रद्धा आणि अर्पणाने वाढीसाठी स्तुती करतात. देव, अग्नी, बुद्धिमान, कल्याणकारी, त्याच्या सामर्थ्याने भूमी व्यापतो, सुंदर रथाचा धनी; आम्ही घरात त्याच्या पोषणदायक व्रतांना चांगल्या शब्दांनी जवळ करतो. वैश्वानर, तुझे निवासस्थाने स्थापित झाली, ज्यामुळे तू प्रकाशाचा जाणकार, विवेकशील झाला; जन्म घेऊन तू जग, आकाश आणि पृथ्वी भरतो; अग्नी, तू सर्व काही स्वतःने व्यापतो. वैश्वानराचे दातातून, महान, कवी, अद्वितीय शक्तीचा जन्म होतो; अग्नी, दोन्ही माता-पित्याचा—आकाश आणि पृथ्वी—सन्मान करून, विपुल बीजाने जन्म घेतो. तू आमच्यासाठी जागृत हो, सदैव जागरूक, सदैव पवित्र; संपत्तीची कृपा दे; यज्ञासाठी देवांना आण, मित्रा, तुझे मित्र आण, अग्नी, सौम्य मनाने. देवांनी ज्याला दिवसातून तीन वेळा पूजा केली—वरुण, मित्र, अग्नी—तू, तनूनपात, तुपातून जन्मलेल्या वेदीवर, यज्ञाला मधुरता दे. तेजस्वी, सर्वांना कल्याण देणारा, पुढे जातो; पहिला पुरोहित, इळा, यज्ञासाठी; श्रद्धेने वृषभाची स्तुती करुया; प्रेरित होऊन, देवांची पूजा करतो, यज्ञाला सर्वात योग्य. तुझा मार्ग यज्ञात सरळ आहे, तुझ्या ज्वाळा सरळ, अंतराळात पसरतात; पुरोहित आकाशाच्या नाभीवर स्थापित; देवांसाठी पवित्र कुशा पसरवूया. मनाने सात पुरोहितांची निवड, सत्याने सर्वांना बोलावणे, सभेत सजलेले; सभेत जन्म घेऊन, प्राचीन यज्ञात फिरतात. पहाटे दोन बहिणी विविध रूपे दाखवीत येतात; मित्र, वरुण, इंद्र आणि मरुत, तसेच इतर, त्यांच्या महानतेने आमच्यात आनंदित होवोत. दैवी प्रथम पुरोहितांची व्यवस्था केली जाते, सात गायक त्यांच्या स्वभावात आनंदित होतात; ते सत्य घोषित करतात, सत्य म्हणतात, व्रताचे पालन करतात, व्रताचे रक्षक म्हणून चमकतात. भारती, भारतींसह, एकत्रित; इळा, देव आणि मानवांसह; सरस्वती, सरस्वतींसह; हे देवता या पवित्र कुशावर बसोत. पोषण करणारा देव त्वष्टार, जो विपुलता देतो, आमच्यावर कृपा करोत; त्याच्यापासून वीर, कुशल, सज्ज, देवांसाठी उत्सुक, उत्कृष्ट कर्म करणारा जन्मतो. झाडासारखे, देवांना अर्पण सोड; अग्नी, शांत करणारा, यज्ञ तयार करतो; खरा होतार, देवांचा उत्पत्ती जाणून, पूजा करतो. ओ अग्नी, प्रज्वलित, इंद्र आणि देवांसह, वेगवान साथीदारांसह ये; अदिती आणि तिचे शुभ पुत्र पवित्र कुशावर बसोत; अमर देवता आह्वानाने आनंदित होवोत. अग्नी, ऋषींच्या मार्गांची जाण ठेवून जागृत झाला; पुरोहित, विशाल पायांचा, दिव्य तेजाने झळाळतो, आपल्या अग्नीने अंधाराचे दरवाजे दूर करतो. अग्नी स्तुती, गाणी, आणि उपासकांच्या स्तोत्रांनी बळकट झाला; सत्याच्या अनेक रूपांची जाण ठेवून, आज संदेशवाहक पहाटे प्रकाशमान होतो. मग अग्नी, मानवांमध्ये बीज, मित्राने सत्याने स्थापित, उपासकाच्या अर्पणातून उगवतो; ऋषी, आह्वानास योग्य, विचारांचा आधार बनतो. प्रज्वलित झाल्यावर अग्नी मित्र बनतो; मित्र होतार आहे, वरुण जन्मांचा जाणकार; मित्र अध्वर्यू, प्रेरित, गृहस्थ; मित्र नद्या आणि पर्वतांचा आहे. तो प्रियजनांचे रक्षण करतो, घोड्याचा श्रेष्ठ मार्ग जपतो; सूर्याचा वेगवान मार्ग जपतो; अग्नी सात-मस्तकाचा नाभी, आणि देवांचा उंच स्वरूप जपतो. अशा प्रकारे, ऋग्वेदातील या स्तुतींमध्ये अग्नीची उत्पत्ती, त्याचे तेज, यज्ञातील त्याचे स्थान, देवांसह त्याचे संबंध, आणि मानवांना समृद्धी, मार्गदर्शन, आणि कल्याण देणारा म्हणून त्याचा महिमा प्रकट होतो. प्रत्येक यज्ञ, प्रत्येक स्तुती, प्रत्येक अर्पणात अग्नीच आहे—तोच देव, पुरोहित, मार्गदर्शक, आणि सर्वांचा पोषक आहे.