मारुतींचे अद्भुत आगमन खरोखरच विलोभनीय आहे. त्यांच्या आगमनाच्या वेळी, पृथ्वीवर प्रस्निच्या स्तनातून त्यांनी पोषण करणारे प्रवाह काढले. हे रुद्रसुतांनो, तुम्ही नेहमीच तरुण राहता आणि त्रैगुण्याच्या सामर्थ्याने वृद्ध व अशक्तांना नवजीवन देत असता. हे तेजस्वी व बलशाली मारुत, आम्ही तुम्हाला विष्णूच्या यज्ञकर्मात आमंत्रित करतो. सुवर्णवर्णी, मुकुटधारी आणि तेजस्वी असे हे देव, उंच शिखरांवर वास करतात; आम्ही पवित्र स्तोत्रांमधून त्यांची स्तुती करतो आणि त्यांच्या कृपेची याचना करतो. दशशक्तिसंपन्न हे मारुतच सर्वप्रथम यज्ञाला जागृत करतात. त्यांनीच आम्हाला उषःकालच्या आरंभाला प्रेरणा द्यावी. जशी सुंदर उषा लाल वस्त्रांनी सजलेली संपूर्ण विश्व प्रकाशमय करते, तसेच हे देव सृष्टीत तेज फडकावतात. पृथ्वीवर, लाल व तेजस्वी अलंकारांनी अलंकृत होऊन, हे रुद्रसुतांनी सत्याच्या निवासात आपले सामर्थ्य वाढवले. ते वेगाने संचार करतात आणि तेजस्वी, सुंदर रूप धारण करतात. या महान रक्षक देवतांना आम्ही आदरभावाने व स्तुतिपूर्वक सादर होतो. त्रिताने जसे पाच ऋत्विकांना मदतीसाठी परत बोलावले, तसेच आम्हीही तुमच्याकडे मदतीसाठी विनंती करतो. ज्या कृपेने तुम्ही गरजूंचे दुःख दूर करता आणि भक्तांना संकटातून मुक्त करता, तीच कृपा आम्हाला लाभो. तुमची सद्भावना, जशी गाय वासराला जवळ घेते, तशी आमच्याजवळ येवो आणि आम्हाला आनंद लाभो. मी सामर्थ्य व वाणीच्या इच्छेने या देवांकडे आलो आहे. माझ्या वाणीचे प्रवाह फलदायी होवोत. हे आप, जलसंतती, तुम्ही सुंदर रूपात रममाण होता; कृपया आम्हाला अनुग्रह द्या. आपल्या अंतःकरणातून उत्तम रचलेले हे स्तोत्र आम्ही उच्चारतो, जेणेकरून ज्ञानीजन ते जाणू शकतील. जलसंतती सूर्याच्या तेजाने महानता प्राप्त करून सर्व जगांची निर्मिती करतो. काही नद्या एकत्र येतात, काही वेगळ्या वाहतात, पण सर्वजणी एकाच प्रवाहात मिसळतात. त्या पवित्र, तेजस्वी नद्या जलसंततीच्या तेजस्वी पुत्राला वेढून राहतात. त्या तरुण, तेजस्विनी कन्या त्याला स्नान घालतात; तो तेजस्वी ज्वाळा व प्रबळ प्रवाहांनी आमच्यासाठी उजळतो, जलांमध्ये साजूक तुपाने प्रज्वलित होतो. तीन अविचल देवी त्याच्यासाठी अन्न तयार करतात, जणू कुशल हस्ते जलात संचार करतात. तो आपल्या प्राचीन मातांचा मधुर आहार पितो. इथेच घोड्याचा आणि सूर्याचा जन्म आहे. आम्हाला संकट व कलहापासून वाचवा, एकता द्या. या कुटुंबांत, अपराजित तेजस्वी देव उजळो, जेणेकरून असत्य व वैर नाहीसे होईल. ज्याच्या घरात गायी विपुल दूध देतात, तो स्वतःच्या अन्नाचा उपभोग घेतो. तसेच जलसंतती, प्रवाहांत तेजस्वी, धनदात्यास प्रकट होतो. जो जलात पवित्र व दिव्य आहे, तो अखंड व व्यापक तेजाने झळकतो. त्याच्यापासूनच सर्व प्राणी जन्म घेतात आणि वनस्पती त्यांच्या संततीसह वाढतात. जलसंतती नद्यांच्या कुशीत उभा आहे, वीजेचे वस्त्र परिधान करून. त्याचे परम तेज सुवर्णवर्णी वेगवान देवता वाहून नेतात. सुवर्णमूर्ती, सुवर्णतेजस्वी, जलसंतती सुवर्णवर्णाने चमकतो; सुवर्णगर्भात बसून, तो जवळ येणाऱ्यांना सुवर्णमय अन्न देतो. त्याचे तेजस्वी मुख व सुंदर नाव सर्वदा वाढत राहतात, जलसंततीच्या नातवाचे. त्याला सुशोभित कन्या प्रज्वलित करतात—सुवर्णवर्णी, साजूक तुपाचा अर्पण. त्या अनेकांचा आधार व सखा असलेल्या देवतेस आम्ही यज्ञ, श्रद्धा व आहुतीने समर्पित होतो. मी शिखर स्वच्छ करतो, अर्पणाने पोहोचू इच्छितो, अन्न ठेवतो, स्तोत्रांनी पूजन करतो. तो वृषभ त्यांच्या गर्भात बीज उत्पन्न करतो. तो बालकाप्रमाणे त्याचे पोषण करतो, त्या त्याला जतन करतात. तो पावित्र्यपूर्ण जलसंतती, दुसऱ्या देहासारखा येथे प्रवेश करतो. ज्या उच्चस्थानी तो उभा आहे, तिथे तो सतत आहुतींनी तेजस्वी राहतो; नद्या साजूक तुपाचे अन्न वाहून त्याच्या सभोवती फिरतात. हे अग्निदेव, आम्ही तुम्हाला लोकांसाठी उत्तम निवासस्थानी आणू; उदारांचे स्तवन करण्यासाठी तुम्हाला आणू. देवांनी ज्या सर्व शुभ गोष्टींचे रक्षण केले आहे, त्या आम्हाला मिळो; आम्ही सभेत महान वाणी बोलू, पुरुषार्थाने बळकट होऊ. वसिष्ठांसाठी पुरुषांनी जल प्रवाहित केले, नळ्यांनी व दगडांनी दूध काढले. हे इंद्र, स्वाहा म्हणत, उत्तम अर्पण केलेला, वषट् म्हणत सोमपान करा, तुम्ही यज्ञकर्ता आहात. यज्ञ, रंगीबेरंगी घोडे, भाले, तेज, उगाळलेले व प्रिय अशा सोमरसासह, भारतवंशीय पुत्रांनी पवित्र कुशावर स्थान घेऊन, स्वर्गीय पुरुषांनी सोमपान करा. हे कृपावंत देवहो, आमच्याकडे या, पवित्र कुशावर बसा, विजय प्राप्त करा. मग सोमरसात आनंद घ्या, त्वष्टारासह दिव्य संततीसह, आनंदी समुदाय होऊन. हे देवहो, येथे या, प्रेरित एक, यज्ञकर्ता म्हणून नेहमी तीन आसनांवर बसा. ओतलेला सोम स्वीकारा, मधुर सोमपान करा, आपापल्या भाग्याने तृप्त व्हा. हे तुमच्या स्वरूपाचे सामर्थ्य, पुरुषार्थ, बळ व तेज तुमच्या हातात ठेवले आहे. तुमच्यासाठी सोमपान, तुमच्यासाठी अर्पण. तुम्ही ब्राह्मणाकडून घेऊन तृप्तीने प्या. तुम्ही दोघेही यज्ञ स्वीकारा, माझ्या आह्वानाची जाणीव ठेवा, यज्ञकर्ता म्हणून प्राचीन घोषणांचा पाठपुरावा करा. हे राजहो, ही श्रद्धा तुम्हाला समर्पित आहे, या, मधुर सोमपान करा. होत्र, पोतृ, नेष्टृ यांच्याकडून देवांनी सोमपान केले, अर्पणाचा आस्वाद घेतला. चौथा पात्र शुद्ध, अमर आहे; धनदाते देव त्यातून प्या. आज, तुमची उत्कृष्ट, पुरुषवाहन रथ जोडा, मुक्तीसाठी येथे आणा; अर्पणात मध मिसळा, मग सोमपान करा, हे अश्वसंपन्न धनदाते. हे अग्नी, समिधा स्वीकारा, आहुती स्वीकारा, पवित्र वाणी स्वीकारा, उत्तम स्तुती स्वीकारा; सर्व देवांसह, सर्व ऋतूंनी, हे तेजस्वी देव, अर्पण प्रिय करा. सविता देव उगवला आहे, प्रेरणा देण्यासाठी. सतत तेजस्वी अग्नी जलात आपले स्थान घेतो; तो देवांना संपत्ती देतो, मग कल्याणासाठी यज्ञभाग वाटतो. खरोखर, हे देव, सर्वांच्या ऐकण्यासाठी, तो आपल्या रुंद हस्ते वर पसरतो; नद्या त्याच्या नियमांचे पालन करतात, वारा त्याच्या परिक्रमेचा आनंद घेतो. तो आता बांधलेल्यांना मुक्त करतो, अगदी अस्थिर व आळशी असणाऱ्यांनाही; वेगवान व अस्थिरांमध्येही, सवितृच्या नियमानुसार तो सुटका करतो. पुन्हा एकदाच, ज्ञानी देवाने विणलेले जाळे जोडले, निर्मात्याच्या मध्यभागी मध्यप्रदेश ठेवला; झरा काढून, ऋतूंच्या सान्निध्यात उभा राहिला, सविता देव आपल्या संकल्पाने आला. कुठलाही घर, कुठलेही पाप, किंवा संपूर्ण आयुष्य, अग्नीच्या प्रचंड ज्वाळेसमोर टिकू शकत नाही; आईने सवितृच्या चिन्हानुसार ज्येष्ठ पुत्राला पहिला भाग दिला. एकत्र स्थिर होऊन, जिंकण्याची इच्छा ठेवून, तो सर्व चलनवलन करणाऱ्यांचा इच्छित झाला; नेहमीच, जे विकृत आहे ते सोडून, तो दिव्य सवितृच्या नियमानुसार पुढे गेला. तुम्ही जलात व मैदानावर ठेवलेला भाग शिकाऱ्यांनी वाटला; अरण्येही, त्यातील कोणतीही, सवितृ देवाच्या नियमांचे उल्लंघन करीत नाहीत. अशा प्रकारे, ऋग्वेदातील या स्तोत्रांमध्ये मारुत, जलसंतती, अग्नी, इंद्र, सविता आणि इतर देवतांच्या अद्भुत कार्यांचे, त्यांच्या कृपेचे, यज्ञातील स्थानाचे, आणि विश्वातील त्यांची सुव्यवस्था कशी आहे, याचे सुंदर, तेजस्वी चित्र उभे राहते.