पवित्र ऋग्वेदातील या मंत्रांतून एक अद्भुत कथा उलगडते. जलदेवता, सत्याच्या निर्मितीत आणि देवता सवितृ व इंद्रासाठी आनंदाने कार्य करतात, जणू पत्नी आपल्या पतीसाठी आनंदित होते. त्या दिवसागणिक उत्साहीपणे पुढे धावतात, त्यांच्या निर्मितीची सुरुवात म्हणजे प्रवाही जलाचा उगम. जिच्या गर्भातून तो जन्मला, ती जाणकार माता त्या जलप्रवाहाला वृष्ट्रावर फेकणाऱ्या पुत्राशी बोलते: "त्याच्या मार्ग तयार आहेत, दिवसागणिक आनंदाने; त्या प्रवाह त्याच्या हेतूसाठी वेगाने धावतात." मग इंद्र मध्यम प्रदेशात उभा राहतो, शस्त्र उचलतो आणि शत्रू वृष्ट्रावर चाल करून जातो. धुक्याच्या आवरणात तो शत्रूकडे सरतो; धारदार शस्त्रांनी इंद्र शत्रूचा पराभव करतो. ब्र्हस्पती, तुझ्या शक्तीने, राक्षसांच्या क्रूर पुत्रांना दगड फोडल्यासारखे फोड. पूर्वी तू शत्रूला धैर्याने मारलेस, तसेच आता इंद्रा, आमच्या शत्रूंना पराभूत कर. आकाशातून दगड फेक, सोमाचा आनंद घेणाऱ्या, ज्याने तू शत्रूंना चिरडलेस. संतान आणि संपत्तीच्या स्पर्धेत, इंद्रा, आम्हाला गायींचा हिस्सा दे. तू ज्या शक्तीला जपतोस, ती वाढवतोस; गरजू उपासकाला तू प्रेरणा देतोस. इंद्र आणि सोम, आमचे रक्षण करा; या संकटात आम्हाला सुरक्षित ठिकाण द्या. मी कधीच म्हणू नये, "सोम न दाबू नको," थकवा किंवा आळशीपणामुळे. जो मला भरतो, देतो, समजतो, जो गायींसह सोमदाबकाकडे येतो—तो माझा मित्र असावा. सरस्वती, तू मरुतांसह, शक्तिशाली, शत्रूंना जिंकणारी, आमचे रक्षण कर. जो विरोध करतो, बलाने संघर्ष करतो, त्याला इंद्र—शक्तिमान वृषभ—पराभूत करतो. जो आमच्यावर द्वेषाने आक्रमण करतो किंवा हानी करतो, त्याला तुझ्या शस्त्राने मार. ब्र्हस्पती, तुझ्या हातांनी शत्रूंना जिंक; राजानो, आमच्या शत्रूंना वेढून घ्या. हे वीर, आमच्या बलवान पुरुषांसह, तुझ्या वीरकृत्यांची आम्हाला प्राप्ती होऊ दे. आम्ही दीर्घायुषी, सुरक्षित राहू; शत्रूंना मारून त्यांच्या संपत्तीची प्राप्ती होऊ दे. मरुतांनो, मी तुम्हाला स्तुती, गीत, श्रद्धेने संबोधतो, दिव्य समूहाला. आम्हाला संपत्ती मिळू दे—सर्ववीर, संतानसमृद्ध, प्रसिद्ध, दिवसागणिक. मित्र आणि वरुण, आमच्या रथाचे रक्षण करा, आदित्य, रुद्र, वसूसह. जे उत्साही, कीर्तीच्या इच्छेने, घरट्यातून पक्ष्यांसारखे बाहेर पडतात, ते स्पर्धा जिंकू दे. मग, हे देवांनो, तुम्ही एकत्र येऊन रथावर बसता, लोकांमध्ये स्पर्धेत विजयी होता; जलदगतीने तुम्ही पावलांनी अंतर पार करता, पृथ्वीच्या कडेला हातांनी स्पर्श करता. इंद्र, सर्व लोकांचा अधिपती, स्वर्गातील समूह व मरुतांसह, बुद्धिमान, त्याच्या रथाला मोठ्या लाभासाठी व शक्तीच्या प्राप्तीसाठी सहाय्य करतो. त्वष्टृ, जगाचा निर्माता, देवतांसह, त्याच्या रथाला जुंपतो; इळा, भग, बृहद्दिव, दोन जग, पूषाण, संपत्तीचे स्वामी अश्विन, हे उपस्थित आहेत. उषा आणि नक्ता, दोन दयाळू देवता, सारख्या स्वरूपाच्या, सर्व गतिमान वस्तू टिकवतात; नवीन स्तोत्राने पृथ्वीला स्तुती करताना, आमची पिढी तीन भागात स्थिर होऊ दे. यजमानांसाठी, मी स्तुती सांगतो: अहिबुध्न्य, अज एकपाद, त्रित, ऋभु, सवितृ—हे वेगवान बुद्धीचे—आमच्यासाठी शहाण्या मार्गाची स्थापना करतात; जलांचा पुत्र, तेजस्वी, शांत आहे. तुमच्या अर्पणांची निर्मिती झाली आहे, कुशलांनी नवीन यज्ञासाठी तयार केली; कीर्तीच्या इच्छेने, शक्तीच्या आकांक्षेने, रथाला जुंपलेल्या घोड्यांसारखे, आम्ही विचारांनी प्रयत्न करू. हे द्यावा आणि पृथ्वी, माझ्या धर्मप्रिय वाणीचे आधार व्हा; ज्यांच्यामुळे जीवन पार होते, तुमच्यासाठी ही प्राचीन स्तुती; आम्हाला मोठी संपत्ती द्या. गुप्त शत्रू, जीवन नष्ट करणारा, हानी करू नये; त्यांच्याकडून वाईट येऊ नये; तुमची मैत्री आमच्यापासून दूर जाऊ नये; दयाळू मनाने आम्हाला हवे ते द्या. उत्साही मनाने, आम्हाला पूर्णता मिळवून द्या, जणू दूध देणारी गाय, नेहमी पोषण करणारी, उदार; तुमच्या पावलांनी, आवाजाने, हे बहुप्रार्थित, विजयी, सर्व लोकांना मी प्रेरणा देतो. राका, सहज प्रार्थनीय, उत्तम स्तुत्य, तिला मी हाक देतो; ती ऐकू दे, दयाळू उपस्थित राहू दे; काम अखंड धाग्याने जोडू दे, शंभरपटीने स्तोत्र म्हणणारा वीर द्या. राका, तुझे सुंदर वर, ज्यांनी तू उपासकाला संपत्ती दिलीस, त्याच्याच द्वारे आज ये, दयाळू, भरपूर संपत्ती दे, भाग्यवान. सिनीवाली, रुंद कंबरेची, देवांची बहीण, अर्पण स्वीकार; संतान दे, देवते, आम्हावर कृपा कर. जी सुंदर हातांची, सुंदर बोटांची, भरपूर, अनेक संताने असलेली, त्या गृहस्वामिनी सिनीवालीला अर्पण अर्पित करा. सिनीवाली, राका, सरस्वती—यांना मी हाक देतो; इंद्राणीला साहाय्य, वरुणाणीला कल्याणासाठी. मरुतांचा पिता, तुझी कृपा आम्हाला मिळू दे; सूर्याच्या हानीपासून वाचव; तुझा वीर युद्धात आमचे रक्षण करो; आम्ही संतान प्राप्त करू, रुद्रा, आमच्या वंशासह. रुद्रा, तुझ्या उत्तम औषधांनी, मी शंभर हिवाळे जगू; द्वेष, अपयश, रोग दूर कर; सर्व वाईट प्रभाव दूर कर. तू श्रेष्ठ जन्माचा, तेजस्वी, शक्तिशाली, बलवान; आम्हाला सर्वात मोठ्या पापातून मुक्त कर, कल्याण दे, भय व हानी दूर कर. रुद्रा, तुझ्या पूजनाने आम्ही तुला रागावू नये; स्तुती किंवा प्रार्थनेने तुला दुखवू नये; हे वीर, तुझी औषधे दे, कारण तू सर्वात उत्तम वैद्य आहेस. जो रुद्राला अर्पण, स्तोत्र, यज्ञ, स्तुतीने हाक देतो, त्या विशाल उदराच्या, सहज प्रार्थनीय, तपकिरी, सुंदर गालांच्या रुद्राने आम्हाला कृपा द्यावी. मरुतांसह वृषभ आम्हाला आनंदित करतो; सतत वाढणाऱ्या शक्तीने, तो आम्हाला कधीच सोडत नाही. सूर्याच्या सावलीसारखे, मी नेहमी रुद्राची कृपा मागतो. रुद्रा, तुझ्या उपचार देणाऱ्या हात कुठे आहे? जल व औषध देणारा हात दाखव; दैवी राग दूर कर, वृषभ; कृपा दृष्टीने माझ्याकडे पाहा. तपकिरी, शक्तिशाली, तेजस्वी रुद्राला मोठी स्तुती अर्पित करतो. कलंक दूर करणाऱ्याला श्रद्धेने पूजतो; पूजनाने, रुद्राच्या भीषण नावाची स्तुती करतो. दृढ अंग, विविध रूप, भीषण, तपकिरी, उजळ सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेला, तो जगाचा आणि संपत्तीचा स्वामी; रुद्राच्या सार्वभौमत्वाला कोणीच पार नाही. तू धनुष्य-बाण धारण करतोस, सोन्याचा अलंकार घालतोस, सर्व रूपांचा, पूजनीय; सर्व आशीर्वाद देतोस; रुद्रापेक्षा कोणीही शक्तिशाली नाही. प्रसिद्ध, तरुण, गुहेत राहणारा, वन्य पशूसारखा, भीषण आणि शक्तिशाली—त्याला स्तुती करा. रुद्रा, उपासकावर कृपा कर; तुझे समूह आमच्याकडे वळू नये. रुद्र जवळ येतो तेव्हा, बालकही वडिलाला नतमस्तक होतो. तू संपत्ती देणारा, खरा स्वामी; स्तुत्य, तू आम्हाला उपचार देतोस. मरुतांची शुद्ध, शुभ, आनंददायक औषधे, मनु आणि आमच्या पित्याने निवडलेल्या—रुद्राचे ते आशीर्वाद आणि आनंद मी इच्छितो. रुद्राचे शस्त्र आमच्यावर येऊ नये; भीषणाचा मोठा राग आमच्यापासून दूर राहू दे. उदारांना संरक्षित कर, आमच्या संतती व वंशावर कृपा कर. या प्रकारे, ऋग्वेदातील मंत्रांमधून देवता, त्यांच्या कृपा, शौर्य, आणि भक्तांची आकांक्षा एकत्रित होऊन, मानवाच्या कल्याणासाठी, रक्षणासाठी आणि संपत्तीच्या प्राप्तीसाठी अद्वितीय कथा सांगतात.