एका दिव्य क्षितिजावर, निसर्गातल्या अदृश्य शक्तींच्या कथा सुरू होते. पाण्यातील बगळ्याच्या आवाजासारखी, पुन्हा त्या बगळ्याचा आवाज, आणि सतीना-बगळ्याचा आवाज असा विचित्र गूढ स्वर निसर्गात घुमतो. दोन अदृश्य शक्ती "प्लुषी" असे म्हणत स्थिरावल्या आहेत, पण त्यांनी कोणालाही स्पर्श केलेला नाही. त्या अदृश्य शक्ती येणाऱ्यांनाही आणि जाणाऱ्यांनाही आघात करतात; वरूनही आघात करतात, आणि दडपून, चिरडून टाकतात. पुढे, तीर, खोटे तीर, गवत, आणि काठी—मुञ्जा गवत, हे सर्व अदृश्य शत्रू एकत्र स्थिरावले आहेत, पण स्पर्श केलेला नाही. गायी गोठ्यात स्थिरावल्या आहेत, तर वन्य प्राणी भटकत आहेत; लोकांमध्ये काही चिन्हे आहेत, आणि अदृश्य शक्ती स्थिरावल्या आहेत, पण स्पर्श केलेला नाही. संध्याकाळी, चोरासारख्या अदृश्य शक्ती प्रकट होतात; सर्वांना दिसतात, आणि जागृत झाल्या आहेत. त्यांच्या उत्पत्तीला आकाश पिता आहे, पृथ्वी माता आहे, सोम भाऊ आहे, आणि अदिती बहीण आहे; त्या अदृश्य शक्ती सर्वांना दिसतात, आणि उभ्या आहेत—तुम्ही उत्तमपणे चालावे. खांद्यावर, अंगावर, सुया-प्रमाणे, आणि प्रकंकता असणाऱ्या अदृश्य शक्ती—येथे जे काही आहात, सर्व मिळून शांत व्हा. पुढे, सूर्य सर्वांसमोर उगवतो, अदृश्य शक्तींना नष्ट करणारा; तो सर्व अदृश्य शक्तींना आणि जादूगारांना ताब्यात घेतो. सूर्य उगवला आहे, सर्व दुःख दूर करत; आदित्य पर्वतातून, सर्वांना दिसणारा, अदृश्य शक्तींना नष्ट करणारा. मी माझा संकल्प सूर्याच्या घरात, उदारांच्या घरात ठेवतो; तो नष्ट होऊ नये, आम्हीही नष्ट होऊ नये; या बंधनाचा तुटण होऊ नये; तुझी शक्ती मधुर आहे, तुझे कार्य मधुर आहे. एक छोटी पक्षीण, स्त्री, तुझ्यासोबत विष खाल्ली आहे; तरी ती किंवा आम्ही मरत नाही; यामुळे आम्ही मरू नये. याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध, मध तयार करणाऱ्याने केले आहे. तीन वेळा सात ठिणग्या, विषाचे फळ दिसले आहेत; तरी ते किंवा आम्ही मरत नाही; यामुळे आम्ही मरू नये. याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध, मध तयार करणाऱ्याने केले आहे. नव्वद-नऊ, विषारी, अंकुरणाऱ्या यांचे नाव घेतले आहे; यामुळे आम्ही मरू नये. याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध, मध तयार करणाऱ्याने केले आहे. तीन वेळा सात मोरिण्या, सात बहिणी, अग्रभागी—त्यांनी तुझ्यासाठी विष वाहिले, जसा घड्यांमध्ये पाणी वाहिले जाते. कुसुंभकाच्या प्रमाणात, मी ते दगडाने फोडतो; मग विष बाहेर पडते, उलट दिशेने वाहते. कुसुंभक बोलतो, पर्वतावरून खाली झुकताना: "विंचूचे विष स्वादहीन आहे; तुझे विषही स्वादहीन आहे, ओ विंचू." आता, अग्निच्या दिव्य स्वरूपाची कथा सुरू होते. हे अग्ने, तू आकाशात तेजस्वी आहेस; पाण्यात वेगवान, दगडांवर चमकणारा. तू जंगलात, वनस्पतींमध्ये, आणि मानवांमध्ये, लोकांचा स्वामी, शुद्ध जन्म घेणारा आहेस. तुझ्याकडे होतारचे, पोटारचे, पुजारीचे कार्य आहे; तू नेष्टर, अग्निध, आणि निरीक्षक आहेस. यज्ञात प्रशास्तरचे कार्य तुझे; तू ब्रह्मा आणि घरातला गृहस्थ आहेस. तू इंद्र आहेस, सत्यांमध्ये बलवान; तू विष्णू आहेस, व्यापक आणि पूजनीय. तू ब्रह्मणस्पती आहेस, संपत्तीचा स्वामी; तू योजक आहेस, उदारांशी एकत्र येणारा. तू राजा वरुण आहेस, व्रताने दृढ; तू मित्र आहेस, अद्भुत आणि स्तुत्य. तू अर्यमन आहेस, सत्य स्वामी; तू अंश आहेस, देव, यज्ञात हिस्सा घेणारा. तू त्वष्टार आहेस, उत्तम शक्ती देणारा; तुझे संबंधिनी देवता आहेत, तुझे मित्र स्नेही आहेत. तू चमकणारे सोने आणि उत्तम घोडे मिळवले आहेस; तू मानवांचा समूह आहेस, संपत्तीत समृद्ध. तू रुद्र आहेस, महान आकाशाचा असुर; तू मरुतांचा आणि पोषण करणाऱ्यांचा अधिपती आहेस. तू लालसर वाऱ्यांसोबत जातोस, आनंद आणतोस; तू पूषण आहेस, आपल्याच स्वरूपाने रक्षण करणारा. तू धन देणारा आहेस, कार्यासाठी सज्ज; तू सवितार आहेस, संपत्ती देणारा. तू भाग आहेस, मानवांचा स्वामी; घरात रक्षक आहेस, नियुक्त केलेल्यासाठी. तू लोकांचा स्वामी म्हणून घरात बोलावला जातोस; कुळे तुला राजा मानतात, युक्तीने ज्ञानी. तू सर्व संपत्तीचा स्वामी आहेस, तेजस्वी; तू हजारो, शेकडो, आणि दशके वाटतोस. तू मनुष्यांचा पिता आहेस, अर्पणासह; तू भाऊ आहेस, स्नेही, चमकणारा. नियुक्त केलेल्यांसाठी तू पुत्र बनतोस; तू उत्तम मित्र आहेस, फसवणूक न करणारा, रक्षण करणारा. तू रिभू आहेस, पूजनीय; तू शक्ती आणि संपत्तीचा पुरस्कारकर्ता आहेस. तू उजळतोस, उजव्या बाजूला पसरतोस; तू योजक आहेस, यज्ञ विस्तार करणारा. तू अदिती आहेस, भक्तासाठी; तू गीताने होतरा भारती वाढतोस. तू इला आहेस, कौशल्यासाठी दानशाली; तू वृत्राचा संहारक, संपत्तीचा स्वामी, सरस्वती आहेस. तू उत्तम पोषित, सर्वोच्च तेज आहेस; तुझे दिव्य रूप तुझ्या उजळ सौंदर्यात दिसते. तू पुरस्कार, महान मुक्तकर्ता; तू विपुल संपत्ती, सर्व बाजूंनी विस्तृत आहेस. आदित्यांनी तुझ्या तोंडाचा निर्माण केला; शुद्धांनी तुला आपली जिव्हा बनवली, हे ज्ञानी. दान करणारे यज्ञात तुला जोडतात; देव तुला अर्पण केलेले अन्न खातात. तुझ्यात, अग्ने, सर्व अमर देव, फसवणूक न करता, अर्पण खातात. तुझ्या द्वारे, मानव पोषणाचा आनंद घेतात; तू वनस्पतींमध्ये जन्मलेला शुद्ध अंकुर आहेस. तू या आणि त्या दोन्ही ठिकाणी शक्तीने पोहोचतोस, हे उत्तम जन्मलेले अग्ने, आणि तू, हे देव, पूजनीय आहेस. तुझे महानत्व येथे प्रकट झाले की, आकाश आणि पृथ्वी, दोन्ही जग तुझ्या मागे येतात. जे उदार, गायी, गावे, आणि उत्तम घोडे गायकांना देतात, हे अग्ने—आम्हाला आणि त्यांना संपत्ती मिळवून दे; आम्ही सभेत मोठ्या शक्तीने बोलू. आता, जातवेदास अग्नीला यज्ञातून वाढवा; अग्नीची पूजा अर्पण, शरीर, आणि गीताने करा. त्याला शुद्ध, तेजस्वी, दिव्य, होतार, लोकांमध्ये दृढ प्रज्वलित करा. तुला, अग्ने, रात्री आणि पहाटांनी हाक दिली आहे, जशा गायी आपल्या बहिणीमध्ये वासराला हाक देतात. आकाशातील सूर्याप्रमाणे, तू मानवांसमोर प्रकट होतोस; रात्रीत तू चमकतोस, दानशाली, नेहमी संयमित. देवांनी त्याला, ज्ञानी, विस्ताराच्या पाया म्हणून ठेवले; आकाश आणि पृथ्वीचा आधार; जशा रथाला जुळवतात, तेजस्वी ज्वाळांनी, अग्नी लोकांमध्ये मित्रासारखा स्तुत्य आहे. तो, आपल्या घरात विस्तारात चमकणारा, चंद्रासारखा तेजस्वी, लाकडात ठेवला आहे; प्रिश्नीचा अपत्य, डोळ्यांनी विवेकशील, पाण्यांवर रक्षकासारखा, तो दोन्ही जगांचा पाठलाग करतो. तो होतार, प्रत्येक विधीला व्यापणारा, त्याला मानव अर्पण आणि गीताने शोधतात; पिवळ्या मानेसह, शक्तीमध्ये हलणारा, घोड्यासारखा, तो दोन्ही जगांना आपल्या पावलांनी चिन्हांकित करतो. तो, दानशाली, आमच्या कल्याणासाठी प्रज्वलित, आम्हाला संपत्ती देतो आणि आमच्यात चमकतो; दोन्ही जग आमच्या समृद्धीसाठी अनुकूल कर, हे अग्ने, देव, मानवांचे अर्पण आमच्या हितासाठी घे. हे अग्ने, आम्हाला महान आणि हजारपट दान दे; पुरस्कार वाढव, जसा गोंधळवाला पुरस्कार वाढवतो; प्रार्थनेने आकाश आणि पृथ्वी झुकव, तेजस्वी पहाट उजळू दे. तो, प्रज्वलित, सुंदर पहाटांचा पाठलाग करतो, तेजस्वी प्रकाशाने चमकतो, आपल्या किरणाने लालसर; अग्नी, आपल्या पुजारी कृतीने, मानवांचा अधिपती आहे, संपत्ती मिळवण्यासाठी कृपावंत पाहुणा आहे. अशी ही ऋग्वेदातील अदृश्य शक्ती, विष, आणि अग्नीची दिव्य कथा, निसर्गातील गूढ आणि देवत्वाचा अनुभव देणारी, सर्वांमध्ये उजळते.