एकदा ऋषीने आपल्या यज्ञमंडपात दिव्य देवतांना साद घातली. तो अत्यंत भक्तिभावाने म्हणाला, “हे भारती, इळा, सरस्वती आणि मी ज्या सर्व देवी-देवतांना आळवतो, त्यांनी आम्हाला कीर्तिशाली बनवावे.” त्याने पुढे त्वरित स्मरण केले की, “त्वष्टा, जो सर्व सृष्टींचा अधिपती आहे, त्याने प्रत्येक रूप आणि जीव निर्माण केले आहेत; त्या सर्वांची समृद्धी आम्हाला लाभो.” त्यानंतर, तो वनराजाला प्रार्थना करतो, “हे वनराजा, तुझ्या रसाने देवतांची तृप्ती होवो; अग्नी त्या आहुती घेऊन देवांपर्यंत पोहोचवो.” अग्नीचे महत्त्व सांगताना, तो म्हणतो, “अग्नी, देवांचा नेता, गायत्री छंदासोबत एकरूप झाला आहे; तो 'स्वाहा' या उच्चारात तेजाने प्रकटतो.” आता तो अग्नीला साकडे घालतो, “हे अग्नी, आम्हाला सद्गतीने, समृद्धीकडे ने. तू सर्व मार्ग जाणतोस, आम्हाला वाईट मार्गापासून आणि पापापासून दूर ठेव. आम्ही तुझे सर्वश्रेष्ठ स्तवन करतो.” पुढे, तो म्हणतो, “हे अग्नी, तुझ्या कृपेने आम्हाला सर्व संकटांतून तार. पूषा आणि ही विशाल पृथ्वी आमच्या संततीवर कृपादृष्टी ठेवो.” ऋषी अग्नीला विनंती करतो, “हे अग्नी, आमच्यावरील द्वेष, शत्रूत्व – अग्निहीन किंवा परकीय असो – दूर कर. आमच्या कल्याणासाठी, अमर देवतांसह आम्हाला भूमी लाभो.” तो पुढे म्हणतो, “हे अग्नी, अखंड रक्षणाने आम्हाला सुरक्षित ठेव. तुझ्या प्रिय आसनात तेजाने प्रकट हो. तुझ्या भक्ताला भीती लागू नये; तुझ्या आणखी सामर्थ्याचे आम्हाला ज्ञान होवो.” तो अग्नीला पुन्हा विनंती करतो, “दुष्ट, शत्रू, कपटी, चोर, फसवणारा किंवा निंदा करणारे आम्हाला त्रास देऊ नयेत. हे अग्नी, त्यांना दूर लोट.” पुढे तो म्हणतो, “तू सत्यातून जन्मलेला आहेस, गायकाचे रक्षण करतोस; जो कुणी अपाय करतो त्यापासून तू आमचे रक्षण करतोस, कारण तूच विश्वरक्षक आहेस.” तो अग्नीला उद्देशून सांगतो, “तू दोन्ही बाजू जाणतोस, मनुष्यांसाठी प्राचीन मार्ग शोधतोस; जो पुढे जायला इच्छितो त्याने तुझं ऐकावं. तू प्रेरित ऋषींचा नेता आहेस.” ऋषी म्हणतो, “ही वचने आम्ही मनाच्या पुत्रासमोर, प्रचंड अग्नीजवळ उच्चारली; हजारो ऋषींसह आम्ही सामर्थ्य प्राप्त करू आणि ही पोषक, दीर्घायुषी प्रजा जाणू.” यानंतर, ऋषी बृहस्पतीचे स्तवन करतो, “कोमल जिभेचा, वृषभसमान बृहस्पती, तुझे नवीन स्तोत्रांनी गौरव करतो; तुझ्या स्तुती तेजस्वी आहेत, देव आणि माणसे तुझ्या गीतास श्रवण करतात.” तो म्हणतो, “याज्ञिक पुरोहित आपले स्वर त्याला अर्पण करतात, जसे भक्तांचे प्रवाह वाहतात; बृहस्पती वेगवान, सामर्थ्यवान आहे, मातरिश्वान त्याचे स्मरण करतो.” पुढे तो म्हणतो, “ज्याच्या स्तोत्राचा उदय सवितृच्या हातांसारखा आहे, त्याला स्तुती, आदर आणि गौरव लाभो; त्याचा संकल्प अद्वितीय आहे, तो शूर व रक्षणकर्ता आहे.” त्याचे स्तोत्र आकाश आणि पृथ्वीवर निनादते, जसे सारथ्य करणारा गुप्त भार वाहतो; तसेच बृहस्पतीचे सामर्थ्य मेघांवर विजय मिळवते. ऋषी म्हणतो, “जे तुझ्या सामर्थ्यावर शंका घेतात, हे बृहस्पती, तेही तुझ्याजवळ समृद्धीसाठी येतात आणि सुखी राहतात; तू पात्रांना कधीच नाकारत नाहीस, नम्रांनाही कृपा करतोस.” तो प्रार्थना करतो, “दात्यांचा मार्ग मित्रासारखा सुकर असो; जे दुर्बल नाहीत, जे आम्हाला कृपादृष्टीने पाहतात, ते परिपूर्णतेला पोहोचोत.” स्तुतीचे महत्त्व सांगताना तो म्हणतो, “गायलेली स्तुती कधीच वाया जात नाही, जसे पाणी अडथळ्यांशिवाय समुद्राला मिळते; बृहस्पती दोन्ही बाजू जाणतो, अंतर्यामी आहे, आणि तो जलांवरून गरुडासारखा पार जातो.” शेवटी तो म्हणतो, “महा-संपन्न बृहस्पती, वृषभ, देव, स्थिर आहे; आमच्या स्तुतीने तो आम्हाला वीर्य व पशुधन देवो, आणि आम्ही ही पोषक, दीर्घायुषी प्रजा जाणू.” यानंतर, एक गूढ घटना उलगडते. हंसाच्या किंचाळीसारखे, पुन्हा हंसाचा आवाज, आणि सतीन-हंसाचा आवाज – असे काही आवाज ऐकू येतात. दोन अदृश्य अस्तित्वे 'प्लुषि' म्हणतात, ती स्थिरावली आहेत, पण स्पर्श करत नाहीत. ही अदृश्य शक्ती येणाऱ्यांवर, जाणाऱ्यांवर, वरून, आणि सर्वत्र आघात करतात. ती बाण, खोटी बाण, गवत, काडी, मुंजगवत – सर्व अदृश्य शत्रू एकत्र स्थिरावले आहेत, पण स्पर्श करत नाहीत. गायी गोठ्यात स्थिरावल्या, वन्य प्राणी भटकले; लोकांमध्ये काही चिन्हे दिसतात, अदृश्य शक्ती स्थिरावल्या, पण स्पर्श करत नाहीत. संध्याकाळी हे अदृश्य अस्तित्वे चोरांसारखी प्रकट होतात; सर्वांनी त्यांना पाहिले, ते जागे झाले. ऋषी म्हणतो, “आकाश तुमचे पिता, पृथ्वी माता, सोम भाऊ, अदिती बहीण; अदृश्य अस्तित्वे, सर्वांनी पाहिलेली, उभी आहेत – तुम्ही उत्तमपणे चालाल.” काही अदृश्य अस्तित्वे खांद्यावर, काही अंगावर, काही सुया सारखी, काही प्रकट; ती सर्व येथे असो, ती सर्व ताब्यात असोत. सूर्य समोर उगवतो, सर्वांना दिसतो, अदृश्यांचा संहारक आहे; तो सर्व अदृश्य शक्ती व जादूटोण्यांचा नाश करतो. सूर्य उगवतो, सर्व व्याधी हाकलतो; आदित्य पर्वतातून प्रकटतो, सर्वांना दिसतो, अदृश्यांचा संहारक आहे. ऋषी म्हणतो, “माझा संकल्प मी सूर्याशी जोडला आहे, दात्याच्या घरात; तो नष्ट होऊ नये, आम्हीही नष्ट होऊ नये; या बंधनात तडा जाऊ नये. तुझी शक्ति मधुर आहे, तुझे कर्म मधुर आहे.” तो पुढे सांगतो, “ही छोटी पक्षी, स्त्री, तुझ्यासोबत विष खाल्ले आहे; तरीही ती किंवा आम्ही मरत नाही, आपण वाचू. त्याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध तयार केले आहे.” पुढे, “सप्तत्रिकांची तीनदा सात ठिणग्या, विषाचे फळ दिसले; तरीही ना ती, ना आम्ही मरतो, आपण वाचू. त्याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध तयार केले आहे.” “रव्वाण्णव (९९) विषारी, अंकुरणाऱ्या सर्वांचे नाव घेतले आहे; आपण वाचू. त्याचे प्रमाण घेतले आहे; तुझ्यासाठी मध तयार केले आहे.” “तीनदा सात मोरिणी, सात भगिनी, अग्रगण्य – त्यांनी तुझ्यासाठी विष वाहिले, जसे जल कलशात वाहतात.” “जितके हे कुशुंभक आहे, मी ते दगडाने फोडतो; मग विष बाहेर पडते, उलट दिशेने वाहते.” कुशुंभक पर्वतावरून खाली येताना म्हणतो, “विंचवाचे विष निरस आहे; तुझे विषही निरस आहे, हे विंचवा.” यानंतर, ऋषी अग्नीचे स्तवन करतो, “हे अग्नी, तू आकाशात तेजाने प्रकटतोस; जलात, दगडांवर वेगवान आहेस; वनात, वनस्पतींत, माणसांत, लोकांचा अधिपती, तू शुद्ध जन्म घेतोस.” तो म्हणतो, “अग्नी, तुझ्याकडे होतार, पौतार, पुरोहितपद आहे; तू नेष्टार, अग्निध्र, पर्यवेक्षक आहेस. यज्ञात प्रशास्तार, ब्रह्मण, आणि घरातील गृहमुख्यही तूच आहेस.” पुढे तो सांगतो, “अग्नी, तूच इंद्र आहेस, सत्यवानांमध्ये वृषभ आहेस; तू विशाल पावलांनी चलणारा पूज्य विष्णु आहेस; तू ब्रह्मणस्पती आहेस, प्रार्थनेचा अधिपती, तू दानशूरांसोबत एकरूप आहेस.” शेवटी, “अग्नी, तूच राजा वरुण आहेस, दृढ व्रती; तू मित्र आहेस, अद्भुत आणि स्तुत्य; तू आर्यमा आहेस, सत्यस्वरूप, भाग घेणारा; तू अंश आहेस, यज्ञात भाग घेणारा देव आहेस.” अशा रीतीने, ऋषीने भक्तिभावाने देवतांचे, अग्नीचे, बृहस्पतीचे आणि अदृश्य शक्तींचे स्मरण केले, त्यांची स्तुती केली, आणि सर्वांसाठी कल्याण, समृद्धी व रक्षण यांची प्रार्थना केली.