हे ऐका, अग्निदेव! मी तुझ्याशी प्रेमपूर्वक संवाद साधतो आहे. तू तरुण, बलशाली, स्वतःच्या तेजाने पोसणारा आणि भरपूर अर्पण स्वीकारणारा आहेस. तुझ्या भक्ताने तुझ्या मागे सोमरस पिऊन तुझे स्तवन केले, आणि मी तुझ्या तेजस्वी रूपाची उपासना करतो. अग्निदेव, जे रक्षक माझ्या वंशाचे नाहीत, त्यांनी अंधकार पाहिला आणि तुझ्या कृपेने अनिष्टापासून सुरक्षित राहिले. तू सर्वज्ञ आहेस; तू धर्मिष्ठ लोकांचे रक्षण केलेस आणि द्वेष करणारे, शत्रुत्व करणारे कधीही यशस्वी झाले नाहीत. जो कोणी आमच्याविरोधात उभा राहतो—तो पापी असो किंवा शत्रू—त्याच्यावर तुझ्या सामर्थ्यशाली मंत्राचा प्रतिघात होऊ दे. आमच्या शरीरावर कुठलेही दुष्ट शब्द लागू देऊ नकोस; आम्हाला शुद्ध कर. अग्निदेव, जर एखादा बलवान आणि चतुर मानव दुसऱ्या मानवाला कपटाने त्रास देत असेल, तर तू तुझे स्तोत्र गाणाऱ्याचे आणि तुझी उपासना करणाऱ्याचे रक्षण कर. आमच्यावर कुठलेही अनिष्ट येऊ देऊ नकोस. मातरिश्वानाने जेव्हा त्या सर्वदैविक होतार अग्नीचे मंथन केले, तेव्हा तो सर्व जलांमध्ये व्यापून गेला. मानवांनी त्याला आपल्या जमातींमध्ये स्थापन केले—तो तेजस्वी, प्रकाशमान आणि सुंदर स्वरूपाचा होता. अग्निदेव, मी तुझ्यासाठी आणि माझ्या संरक्षणासाठी विचार करतो, आणि ते कधीही क्षीण होत नाहीत. तुझी सर्व कृत्ये स्वीकारली जावोत, जसे कवी स्तोत्र वाहतो. शाश्वत निवासस्थानी देखील, भक्तांनी त्याला स्तोत्रांनी प्रतिष्ठित केले आहे. ते प्रवाह सोडतात, इच्छित गोष्टी धारण करतात—जणू काही घोडे रथासाठी आतुर आहेत. तो अद्भुत अग्नी आपल्या जबड्यांनी अनेक अडथळे भेदतो; तो अरण्यात प्रकाशमानतेने चमकतो. त्याची ज्वाळा वाऱ्याच्या मागे जाते, ती टोकदार भाल्यासारखी असते आणि दिवसांपर्यंत पोहोचते. त्याला ना स्पर्धक, ना शत्रू, गर्भात असतानाही हलवू शकत नाहीत. आंधळे किंवा न पाहणारे त्याला हानी पोहोचवू शकत नाहीत; चिरंतन रक्षक त्याचे रक्षण करतात. तो, जो महान संपत्तीचा स्वामी आहे, दानशूरांचा, धनाचा मार्ग शोधतो. जेव्हा तो सोमपेषणाच्या स्थळी येतो, तेव्हा दगड त्याच्याकडे आकर्षित होतात. तो, पुरुषांमध्ये वृषभ, दोन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे—तो जिवंत आहे, स्तुत्य आहे, आणि पुढे सरकत गर्भात स्थिरावतो. जो बळकट ठिकाणाहून बाहेर आला, तो ज्ञानी अग्नी प्रकाशमान झाला—तो ढगासारखा दूर नसतो; सूर्याप्रमाणे तो शंभरपट सामर्थ्याने फिरतो. द्विजन्मा अग्नी, तेजस्वी, सर्वत्र—तीन तेजोमय लोकांत आणि सर्व अवकाशात उभा राहतो. तो जलस्थळी सर्वश्रेष्ठ होतार आहे. तोच हा द्विजन्मा होतार, ज्याने सर्व इच्छित गोष्टी कीर्तीकरिता स्थापन केल्या; जो मनुष्य त्याला सोमरस अर्पण करतो, त्याला आनंद प्राप्त होतो. अग्निदेव, मी वारंवार तुझ्याशी दान देणाऱ्यासारखा संवाद साधला आहे, कारण तू आमचा आहेस. तू आम्हाला बळकट शत्रूपासून आश्रय दे. शक्तिशाली, श्रीमंत किंवा रागीट माणूससुद्धा तुला जिंकू शकत नाही. तू कधीच तुझ्या शरण आलेल्यांना किंवा देव-निंदकांना सोडत नाहीस. तो ज्ञानी, तेजस्वी, स्वर्गात सर्वात सामर्थ्यशाली मानव, अग्नी, आम्ही तुझ्या कृपेला पात्र होऊ दे. मित्रासारखा, जो ज्ञानी लोकांनी गायींमध्ये, संपत्तीच्या, सभा आणि जलांमध्ये उत्पन्न केला, तो जीवांचा प्रिय, पूज्य आधार आहे. दोन लोक (स्वर्ग आणि पृथ्वी) त्याच्या सामर्थ्याने आणि आवाजाने थरथरतात. जेव्हा तुम्ही दोघे, सोमरस अर्पण करणाऱ्या भक्ताने पुन्हा पुन्हा आवाहन केलेले, मित्राप्रमाणे आपल्या स्वभावाने स्थान घेतले, तेव्हा तुम्ही ज्ञान देता, मार्गासाठी स्तुत्य होता, आणि घराचे रक्षण करणारे म्हणून प्रसिद्ध होता. तुम्हा दोघांचे, लोक, स्वर्ग आणि पृथ्वीचे निर्माण, महान कौशल्यासाठी सांगितले जाते; जेव्हा तुम्ही अमर आणि धर्मिष्ठ लोकांना धारण करता, तेव्हा होतार म्हणून उपासनेचे मार्गदर्शन करता. हे असुरांनो, तुम्ही जाहीर केलेला हा महान, प्रिय, सामर्थ्यशाली आधार—तो धर्मयुक्त आणि विशाल आहे. तुम्ही दोघांनी महान स्वर्गाचे कौशल्य दाखवले; जसे एखादी गाय जुव्यावर जुंपली जाते, तसे तुम्ही जलांना प्रवाहित केले. तुमच्या महानतेने, हे सामर्थ्यशाली, तुम्ही आवरण दूर केले; धूळ आणि पाया स्थिर झाले. वरच्या बाजूने त्या सूर्यासाठी धावत आहेत, जशा उषा आपल्या किरणांनी कुशल स्त्रियांसारख्या जवळ येतात. एक दीर्घकेशी, अमरत्वासाठी तुमच्याकडे आला आहे, जिथे, हे मित्रा, वरुणा, तुम्ही मार्गासाठी स्तुत्य आहात; तुमच्या सामर्थ्याने आमचे विचार मुक्त करा, पोषक करा, आणि कवीच्या मनाला प्रेरणा द्या. जो यज्ञाने, खरी सेवा करणारा, ऋषी होतार, स्तोत्र तयार करतो, त्याच्याकडे तुम्ही उपासनेचे मार्गदर्शन करत जाता, त्याच्या स्तोत्रांना कृपा देता. तुम्ही दोघे, प्रथम यज्ञ आणि गायींनी अलंकृत, धर्मयुक्त, जसे मन प्रवाहित होते; विचारपूर्वक रचलेली स्तोत्रे तुम्हाला वाहतात, आणि अक्षय मनाने तुम्ही श्रीमंती द्याता. हे पुरुषांनो, तुम्ही दोघे संपत्ती वाहता, धन देता, सामर्थ्याने बलवानांचे रक्षण करता; दिवस, नद्या, देवता किंवा व्यापारी कधीच तुमच्या महानतेला बाधा देऊ शकले नाहीत. तुम्ही दोघे समृद्ध वस्त्र परिधान करता; तुमचे विचार निर्दोष, तुमची निर्मिती सत्य; मित्रा-वरुणा, तुम्ही सत्याने सर्व काही धारण करता, असत्य दूर करता. तुमचे हेच ज्ञान, हे मित्रावरुणा, लोकांमध्ये प्रसिद्ध आहे; तुमचा खरा सल्ला, ऋषीने स्तुत्य, सामर्थ्यशाली आहे; तीन-धारी प्रहार, चार-धारी भयंकर आहे, दैवी नियम आधी स्थापन झाले. पदधारींच्या पहिल्या जात्याचा प्रवास सुरू होतो; हे मित्रावरुणा, ते कोण जाणतो? गर्भ त्याच्या भारवाहिनीचे ओझे उचलतो, सत्य धारण करतो, असत्य टाकून देतो. आम्ही त्या तरुण स्त्रियांच्या प्रियकराला फिरताना पाहतो, तो जवळ येत नाही; जो वस्त्र परिधान करतो, विस्तारतो, पडत नाही, तो मित्रावरुणाचा प्रिय निवास आहे. घोड्याशिवाय, चाबकाविना जन्मलेला, गडगडणारा तो धावतो, त्याचा शिखर उंचावलेला; तरुणांनी त्या बुद्धिहीन स्तोत्राला जपले, मित्रावरुणाच्या निवासाची स्तुती केली. ज्ञानींना समर्पित, पोषक गायी येथे विपुलता निर्माण करो; मार्ग जाणणारा अन्न मिळवो, आणि जागृत करणारा अदितीला विशालता देण्यासाठी उद्युक्त करो. मित्रावरुणा, आम्ही तुमच्याकडे आदरणीय अर्पण, प्रार्थना घेऊन येतो; आमचे स्तोत्र युद्धात विजयी होवो, आमचा दैवी पर्जन्य सर्वात अनुकूल होवो. मित्रावरुणा, आम्ही दोघांना एकत्रितपणे अर्पणांनी, आदराने पूजतो; शुद्ध तुपाने, जसे पुरोहित तुमची देणे आमच्यापर्यंत पोहोचवतात. माझी स्तुती तुमच्यापर्यंत पोहोचो, मित्रावरुणा, जशी नीट रचलेली ऋचा; जेव्हा पुरोहित यज्ञात तुम्हाला आवाहन करतो, तेव्हा ज्ञानी तुमची कृपा प्रकट करो. अदिती, पोषक गाय, सत्यासाठी व लोकांसाठी हे अर्पण मित्रावरुणाला वाहते; यज्ञातील पुरोहित जसे तुम्हाला सन्मान देतो, तशीच मानवही देणगी अर्पण करतो. मद्य, गायी आणि जलांमध्येही दैवी शक्ती तुम्हाला पोसतात; प्राचीन स्वामी आम्हाला पिंगट गायीच्या दुधाचे संरक्षण देवो. आता मी विष्णूचे महान कार्य सांगतो—त्याने पृथ्वीचे प्रदेश मोजून स्थापन केले; त्याने वरचे निवासस्थान निश्चित केले, तीन वेळा विशाल पावलांनी तो फिरला. विष्णूची पराक्रमासाठी स्तुती केली जाते, तो पर्वतांमध्ये भटकणाऱ्या उग्र वन्य प्राण्यासारखा आहे; त्याच्या तीन महान पावलांमध्ये सर्व जग वास करते. माझे स्तोत्र त्या विष्णूला जावो—तो विशाल पावलांनी चालणारा, बलशाली, पर्वतांचा स्वामी; ज्याने या विशाल निवासस्थानाला केवळ तीन पावलांनी मोजून घेतले.