संपूर्ण विश्वाचा मित्र आणि सत्याचा आधार असलेला अग्नी, तूपमय मुखाने, आपल्या तेजस्वी ज्वाळांनी सभांमध्ये प्रकाशित होतो. जेव्हा अग्नी प्रज्वलित होतो, तेव्हा तो आमच्या विचारांना उन्नत करतो आणि आपल्या उज्ज्वलतेने सर्वत्र प्रकाश पसरवतो. हे अग्नी, तू तुझ्या अचूक, अचल आणि शुभ रक्षणकर्त्यांसह—जे अजूनही येथे आहेत किंवा जे या जगातून गेले—आमचे सर्व बाजूंनी संरक्षण कर. जे अजेय, अखंडित आणि निवडक आहेत, जे कधीही झोपत नाहीत, अशा रक्षकांसह आमच्या कुटुंबाचे रक्षण कर. आहुती देणारा होतृ, आपल्या कर्मधर्माच्या नीतीचे पालन करत, तेजस्वी विचार उंचावतो आणि दक्षिण दिशेने वेढलेल्या समिधांना जवळ जातो, ज्या प्रथम त्याच्या निवासस्थानी स्पर्श करतात. अमरत्वाचे दुग्धदात्या, देवाच्या आसनात, गर्भात, पाण्याच्या कुशीत येतात. त्या पाण्याच्या मांडीवर स्थिर होतात व प्रवाहासह चालत, आहुतीचा आस्वाद घेतात. एकत्र येण्याची इच्छा बाळगून, त्या एकच ध्येय सामायिक करतात आणि आपसात वाटून घेतात. मग, भागासारखे, यज्ञाचे योग्य अधिकारी, वाहक लगाम गोळा करतो आणि सारथी त्यांना एकत्र धरतो. हे दोन, एकाच गर्भातून जन्मले, एकत्र राहणारे, दिवस-रात्रासारखे, एक वृद्ध व एक तरुण, नेहमी चालणारे, मानवांच्या पिढ्यांमध्ये चिरतरुण राहतात. दहा प्रेरित विचार त्याला प्रवृत्त करतात. आम्ही मर्त्य त्याला मदतीसाठी हाक मारतो. तो धनुष्याच्या उतारावर, नव्याने तयार होऊन, कौशल्याने पुढे जाणाऱ्यांसह प्रगती करतो. हे अग्नी, तू खऱ्या अर्थाने देवांचा अधिपती आहेस, आणि आपल्या स्वभावाने, गवळ्याप्रमाणे पृथ्वीचे रक्षण करतोस. या विशाल, तेजस्वी, सुवर्णपात्रांनी यज्ञकुश पसरवला जातो. हे अग्नी, हे वचन स्वीकार आणि त्यात आनंद मान. तू कृपावंत, स्वयंसिद्ध आणि सत्यातून जन्मलेला आहेस, तुझी रूपे अद्भुत आणि सर्वत्र फिरणारी आहेत, वडिलांच्या निवासासारखी सुखद आणि विलोभनीय. त्याला विचारा—तो आला आहे, तो जाणतो आणि ज्ञानी आहे, तो पुढे सरकतो आणि मागेही जातो. त्याच्यात आज्ञा आहेत, त्याच्यात आहुती आहे; तोच सामर्थ्य, शक्ती आणि तेजाचा स्वामी आहे. लोक त्याला विचारतात, पण कोणीही त्याला पूर्णपणे जाणू शकत नाही. ज्ञानी स्वतःच्या मनाने त्याला समजतो; त्याचे पहिले आणि शेवटचे वचन नाकारले जात नाही; तो दृढ इच्छेने उभा असतो. त्याच्याकडे आहुती देणारे येतात, वेगवान येतात; तोच माझ्या सर्व शब्दांना ऐकतो. तो विविध मार्गांनी पाठवला जातो, यज्ञ सिद्ध करतो, निर्दोष, उत्साही बालकासारखा कामाला लागतो. तो जेव्हा यज्ञस्थळी नव्याने जन्म घेतो, तेव्हा युक्त झालेल्यांसह कामास लागतो. जेव्हा तेजस्वी येतात, तेव्हा आनंदाने त्याला स्पर्श करतात, कारण तो योग्य आसनावर बसला आहे. तो वनातील जंगली पशूसारखा स्थापला जातो, त्याची कातडी वेदीवर ठेवली जाते; अग्नी ज्ञानी, सत्याचा जाणणारा, कौशल्याने मर्त्यांना बोलतो. मी त्या त्रिमुख, सप्तकिरण असलेल्या अग्नीचे स्तवन करतो, जो आपल्या पालकांच्या कुशीत निर्दोषपणे विराजमान आहे. स्थिर व गतिमान मार्गावर बसून, तो आकाशातील सर्व तेजस्वी प्रदेश भरतो. तो बलाढ्य, चिरतरुण व उन्नत वृषभ, सामर्थ्याने पुढे सरकतो. तो विस्तीर्ण पृथ्वीच्या शिखरावर पाऊल ठेवतो; त्याच्या थनातून लालसर प्रवाह उमटतात. गायी, एकत्रितपणे, आपल्या सामूहिक वासराभोवती फिरतात; सर्वत्र उत्तम दुग्धदात्या थकत नाहीत, मार्ग मोजतात, त्यांच्या विशाल देहावर सर्व चिन्हे धारण करतात. ज्ञानी, कवी, मार्ग दाखवतात, प्रत्येकजण आपल्या वेगळ्या मनाने अमरत्वाचे रक्षण करतो; जाणून घेण्याच्या इच्छेने, त्यांनी नदीचे दर्शन केले; त्यांच्यासाठी सूर्य माणसांत प्रकट झाला. तो सीमांवर दृष्टीस पडावा, मोठेपणासाठी आवाहन करावा, बालकासाठी जीवन द्यावा; कारण तोच सूर्य, अनेक ठिकाणी प्रकट झाला, गर्भातून सर्वाधिक दृश्यमान झाला, हे उदार अग्नी. हे अग्नी, तेजस्वींनी तुला कशा प्रकारे आहुती दिल्या, बक्षिसासाठी उत्सुक होऊन? जेव्हा देवांनी, कुटुंबात आणि संततीत, सत्यगानाचे पालन करत, आनंद मानला. हे कनिष्ठ, शक्तिशाली, स्वयंपोषित अग्नी, समृद्ध आहुतीसाठी, माझे भाषण ऐक. तुझ्या मागे येणारा, तुझी स्तुती करणारा भक्त तुझ्या रूपाची पूजा करतो. हे अग्नी, जे रक्षक माझ्या कुळातील नाहीत, त्यांनी अंधकार पाहून आपले संरक्षण केले; तू त्या धर्मिष्ठांना सर्वज्ञतेने वाचवले, तर द्वेषी, विरोधक यशस्वी होऊ शकले नाहीत. जो कुणी आमच्या विरोधात उभा राहतो—असत्य करणारा असो वा शत्रू—त्याच्यावर ती शक्तिशाली प्रार्थना उलटी पडू दे; आमचे रूप वाईट शब्दांपासून शुद्ध कर. किंवा जर एखादा सामर्थ्यशाली, ज्ञानी मनुष्य दुसऱ्या माणसाला कपटाने इजा पोचवतो, तर अग्नी, तुझी स्तुती करणाऱ्याचे रक्षण कर; आमच्यावर संकट येऊ देऊ नकोस. मातरिश्वानने जेव्हा सर्वदैवत होतृ अग्नीला घुसळून निर्माण केले, तेव्हा तो सर्व जलांमध्ये व्यापून राहिला. माणसांनी त्याला आपल्या जमातींमध्ये स्थापित केले, तेजस्वी व सुंदर रूपात. माझे विचार, देत असूनही न संपणारे, अग्नी, तुझ्या आणि माझ्या रक्षणासाठी आहेत; तुझे सर्व कर्म स्वीकारले जावोत, जसे कवी स्तुती उचलतो. शाश्वत निवासातही, पूज्यांनी त्याला स्तुतीने स्थापन केले; त्या प्रवाहांना पुढे नेतात, इच्छित वस्तू पकडतात, जसे रथासाठी आतुर घोडे. तो अद्भुत अग्नी आपल्या जबड्यांनी अनेक गोष्टी भेदतो; तो वनात उजळतो, त्याची ज्वाळा वाऱ्याचा पाठलाग करते, टोकदार भाल्यासारखी, दिवसपर्यंत पोहोचते. प्रतिस्पर्धी किंवा शत्रू, गर्भात असतानाही, त्याला हलवू शकत नाहीत; आंधळे किंवा अज्ञान त्याच्या जवळ येऊनही त्याचे काही वाईट करू शकत नाहीत; शाश्वत रक्षक त्याचे संरक्षण करतात. तो, महान संपत्तीचा स्वामी, उदारतेचा आणि धनाचा मार्ग शोधतो; दगड त्याच्या दिशेने येतात, जसा तो सोमपेषणस्थळी येतो. तो, पुरुषांमध्ये वृषभ, दोन्ही जगात प्रसिद्ध आहे, जिवंत आहे, स्तुतीने परिपूर्ण आहे; तो पुढे जाऊन गर्भात स्थिर होतो. तो, जो किल्ल्यांतून बाहेर आला, प्रकाशित झाला, ज्ञानी आहे, मेघासारखा दूर नाही; सूर्याप्रमाणे, शतगुण शक्तीने तो फिरतो. द्विजन्मा तेजस्वी होतृ, सर्व तीन तेजस्वी लोकांत, सर्व क्षेत्रांत उभा आहे; तो जलस्थळी सर्वात योग्य होतृ आहे. तोच द्विजन्मा होतृ, ज्याने सर्व इच्छित वस्तू कीर्तीकरिता स्थापित केल्या; जो मर्त्य त्याला सोमरसाने आहुती देतो, तो आनंद पावतो. हे अग्नी, मी वारंवार तुझ्याशी दात्यासारखा संवाद साधला, कारण तू आमचा आहेस; बलाढ्यापासून आसरा मिळावा, अशा आमच्या मोठेपणात ये. म्हणूनच, मोठ्या आवाजाचा, श्रीमंत किंवा क्रोधी कोणीही तुझ्यावर विजय मिळवू शकत नाही; तू कधीच तुझा शरण आलेल्या किंवा देवरहितांचा त्याग करत नाहीस. तो ज्ञानी, तेजस्वी, स्वर्गात सर्वात शक्तिशाली माणूस, अग्नी, आम्ही तुझ्या कृपेला पात्र होऊ. मित्रासारखा, ज्याला ज्ञानी गुरूंनी गायींमध्ये, संपत्ती, सभा व जलासाठी उत्पन्न केले, तसेच दोन्ही जगं, सामर्थ्य व स्वरात थरथर कापतील, त्या प्रिय, पूज्य आधारास प्रतिसाद देतील. जेव्हा तुम्ही दोघे, सोमपान करणाऱ्या यजमानांच्या आह्वानाने, मित्रासारखे, आपल्या स्वभावाने स्थान घेतले, तेव्हा तुम्ही ज्ञान देता, मार्गासाठी स्तुतीस पात्र होता, आणि हे बलाढ्य, घराचे रक्षक म्हणून प्रसिद्ध होता. तुमच्यासाठी, जनतेला, स्वर्ग आणि पृथ्वीच्या जन्माला, बलाढ्यांना, महान कौशल्यासाठी सांगितले पाहिजे; जेव्हा तुम्ही अमर व धर्मिष्ठांना वाहता, हे होतार, तेव्हा तुम्ही उपासनेला ज्ञानाने मार्गदर्शन करता. अशा प्रकारे, अग्नीच्या तेजस्वी, बहुरूप, सर्वव्यापी स्वरूपाचे वर्णन ऋषींनी केले आहे, त्याच्या रक्षणात, कृपेने आणि आशीर्वादाने मानवांनी आपले जीवन समृद्ध केले आहे.