एकदा ऋषी आणि यज्ञकर्ते आपल्या पवित्र यज्ञात बसले होते. त्यांनी प्रार्थना केली, “आम्ही पुरोहितांच्या साहाय्याने, प्रेरितांच्या तपश्चर्येने, संपत्ती, विपुल धन, आणि तेजस्वी वीर्य मिळवू दे. वाईटविचार असलेल्यांना उत्तम सल्ल्याकडे वळवू दे, आम्ही देवांचा अनुग्रह शोधू. आम्ही सत्य आणि तेजस्वी स्तोत्रांनी पूजनीय इंद्राजवळ जाऊ.” ते पुढे म्हणाले, “इंद्राने आपल्या तेजस्वी सहाय्यकांसह आम्हाला कीर्ती मिळवून द्यावी. दुष्टांच्या सभा तो विखुरू दे, वाईटविचार असलेल्यांना नष्ट करो. जो अपकार करण्यास येतो त्याचा नाश कर. शत्रू भूमीवर पाडला जावो, तो तुटलेल्या काडीप्रमाणे पुन्हा उभा राहू नये.” “इंद्रा, तू अमर्याद संपत्ती घेऊन आमच्या पुढे चाल, मार्गावर कोणतीही अडचण येऊ देऊ नकोस. राक्षसांना दूर लोट. दूरच्या आणि जवळच्या वाटांवर आम्हाला साथ दे. तुझ्या सहाय्याने आम्हाला सर्वत्र, सर्व काळ रक्षण कर.” “इंद्रा, तू आपल्या सामर्थ्याने बलवानांना नमवतोस, मोठ्या मित्राप्रमाणे मदतीस येतोस. तू महान रक्षक आणि तारक आहेस, तूच आमच्या रथाचा मार्गदर्शक आहेस. दुसऱ्याला, जो आमचा नाही, तोच हानीला सामोरे जावो, जो आम्हाला हानी करतो, त्याच्यावर संकट येवो.” “इंद्रा, तुझी स्तुती केली जाते, तू आमचे रक्षण कर, द्वेष करणाऱ्यांपासून वाचव, वाईटविचार असलेल्यांना दूर लोट. पापांचा नाश करणारा, प्रेरितांचा रक्षक, आम्हाला सोडू नकोस. कारण सृष्टीकर्त्याने तुला दानवांचा नाश करणारा, कल्याणकारी म्हणून उत्पन्न केले.” तेव्हा ऋषी म्हणाले, “इंद्रा, दूरवरूनही आमच्याकडे ये, जसा खरा स्वामी सभा-समारंभात येतो, जसा सूर्य अस्ताला येतो. आम्ही तुझी आर्ततेने, सोमरसासह, आवाहन करतो. आम्ही पुत्र जसा पित्याजवळ बल प्राप्तीसाठी जातो, तसा तुझ्या सामर्थ्यासाठी तुझ्या मागे येतो.” “इंद्रा, द्रव्यात ओतलेला सोमरस, दगडांनी पिळलेला, प्यावयास ये. जसा तहानलेले वासरू दूध प्यायला येते, तसा तू सोमरसाचा आस्वाद घे. तुझ्या आनंदासाठी, तुझ्या बलासाठी, तुझ्या रथाचे घोडे तुला घेऊन येतील, जसे देव सूर्याला आणतात.” “इंद्राने आकाशातील गुप्त धन शोधले, सत्याचे गर्भ, अमर्याद शिलेत लपलेले. गायींच्या लालसेने, वज्रधारी इंद्राने अंधकार दूर केला, अङ्गिरसांसारखा. बंद खजिन्यांचे दरवाजे इंद्राने उघडले.” “इंद्राने हातात वज्र घेऊन, जसा कुणी धारदार कुऱ्हाडीने लाकूड फोडतो, तसा सर्पाचा वध केला. आपल्या सामर्थ्याने, इंद्राने झाड फोडणाऱ्याप्रमाणे, सर्पाचा नाश केला.” “इंद्रा, तू नद्या मुक्तपणे वाहू दिल्यास, त्या समुद्राकडे दौडणाऱ्या रथांसारख्या वाहतात. तुझ्या मार्गदर्शनाने त्या एकाच ध्येयाकडे जातात, जशा गायी मनूसाठी दूध देतात, तसे सर्वांना धन मिळते.” “कवी धनाची इच्छा ठेवून, तुझ्यासाठी ही स्तुती तयार करतात, जशी कुशल कारागीर रथ तयार करतो. स्पर्धेत तुझी स्तुती करतात, जशी वेगवान घोड्याची सजावट करतात, तुझ्या कृपेसाठी आणि बलासाठी.” “इंद्रा, तू पुरूंसाठी, दिवोदासासाठी नव्वद किल्ले फोडलेस, वज्राने. अतिथिग्वासाठी, तू शंबराला पर्वतातून खाली पाडलेस, आणि महान संपत्ती वाटलीस.” “इंद्रा, युद्धात तू सत्कर्म करणाऱ्या यजमानाचे रक्षण केलेस, सर्व स्पर्धांत विजयी राहिलास. तू धर्म रक्षण करत, काळ्याच्या कातडीवर अंधार पाडला. तू कधीच अपयशी ठरत नाहीस, सर्व इच्छा पूर्ण करतोस.” “सूर्य, महान तेजाने जन्मला, त्याने चक्र फिरवले. लाल सूर्याने दिवसाची सुरुवात केली. जेव्हा उशना मदतीसाठी दूरून आली, इंद्रा, तू मनूसाठी सर्व वरदान दिलेस, जसा तुर्वणाने सर्वांसाठी केले.” “इंद्रा, तुझ्या नवीन स्तोत्रांनी तुझ्या शौर्याची स्तुती करून आम्ही तुझ्या रक्षणाची प्रार्थना करतो. दिवोदासांसह तुझी कीर्ती दिवसेंदिवस वाढली, आकाशासारखी.” “इंद्रासाठी, महान आकाश वाकले, पृथ्वी त्याच्या कीर्तीने विस्तारली. सर्व देवांनी इंद्राला अग्रस्थानी ठेवले. सर्व मानवांच्या यज्ञातील अर्पण इंद्रासाठी असो, सर्व दान इंद्रासाठी असो.” “सर्व यज्ञांत, प्रत्येकजण स्वतःच्या सामर्थ्याने, स्वतःच्या इच्छेने, तुला वृषभाप्रमाणे यज्ञात जुंपतो. आम्ही तुला नौका किंवा बेडीप्रमाणे स्पर्धेच्या जुवावर ठेवतो. पुरोहित तुझ्या स्तोत्रांनी तुला शोधतात, गाण्यांनी तुझी इच्छा करतात.” “तीन जोड मदतनीसांनी तुला पसरवले, गायी मिळवणारा, गोधन सोडवणारा म्हणून. जेव्हा दोन जमाती गायी आणि प्रकाशाच्या शोधात एकत्र येतात, तेव्हा तू वज्र दाखवतोस.” “पुरूंनी तुझे शौर्य ओळखले, इंद्रा, जेव्हा तू शरद ऋतूतील किल्ले पाडलेस. तू, बलाचा स्वामी, अश्रद्ध माणसाला नमवलेस. पृथ्वी तापवलीस, पाण्यांचे मापन केलेस, त्यात आनंद मानलास.” “आदीपासूनच, इंद्रा, तुझ्या शौर्याची स्तुती केली जाते, जेव्हा तू उशिजांना मित्राप्रमाणे मदत केलीस. युद्धात वाहण्यासाठी मार्ग तयार केलास. कीर्तीच्या शोधात त्यांनी एक नदी दुसऱ्यात मिसळली.” “उषा आमच्यावर प्रसन्न होवो, आमच्या स्तोत्र आणि अर्पणाची आठवण ठेवो, आम्हाला प्रकाश मिळवून देवो. जेव्हा, इंद्रा, तू शत्रूचा नाश करण्यास उत्सुक असतोस, तेव्हा माझे नवीन गाणे ऐक.” “इंद्रा, आमच्यासाठी वाढत राहा, वज्राने शत्रूंचा नाश कर. जो आम्हाला अपकार करतो त्याचा नाश कर, ऐक, कीर्तिवंत. आमच्या वाटेला काहीही वाईट घडू देऊ नकोस, सर्व वाईट विचार दूर ठेव.” “इंद्रा, तुझ्या साहाय्याने आम्ही युद्धात जिंकू, शत्रूंवर विजय मिळवू. या यज्ञात, सोमपान करणाऱ्यांसाठी आम्ही बोलू. या विधीत, आम्ही जिंकू, विजय मिळवू.” “सूर्याची इच्छा करणाऱ्यासाठी, उषेच्या धनाची इच्छा करणाऱ्यासाठी, आपल्या घरातील धनाची इच्छा करणाऱ्यासाठी बक्षीस घेऊन ये. इंद्राने अर्बुदाचा वध केला, हे प्रसिद्ध आहे. तुझी दाने आमच्यासोबत असो, चांगल्यांची कृपा चांगल्यांवर असो.” “तुझे प्राचीन दान, ज्यात अमरत्वाचे निवासस्थान यज्ञात तयार झाले, ते तू दर्शविले आहेस, इंद्रा. सर्वांनी त्याचे तेज पाहावे म्हणून. गोमातेच्या शोधात, इंद्रा, तुझे ज्ञान आहे.” “आता, पूर्वीप्रमाणे, तुझे कार्य सांगितले पाहिजे, जेव्हा तू अङ्गिरसांसाठी गोठा उघडला. तू त्यांना समान वाटा दिलीस, आमच्यासाठी जिंकतोस, लढतोस. सोमपान करणाऱ्यांमध्ये, नियमभ्रष्ट, रागीट माणसाला दूर लोट.” “तो वीर, जो संपत्तीच्या शोधात प्रयत्न करतो, कीर्तीच्या शोधात, स्तुती करतो, त्याचे रक्षण करतो. म्हणून जो बलाने पूजा करतो त्याला दीर्घायुष्य आणि संतती मिळते. देवांच्या प्रेरक विचारांनी इंद्राचे निवासस्थान शोधले, आमचे विचार तिकडे वळतात.” “इंद्रा आणि पर्वत, तुमच्या शस्त्रांनी आमच्यावर हल्ला करणाऱ्याला दूर लोटा, वज्राने त्याचा नाश करा. तो जर हानी पोहोचवत असेल, तर त्याला खोल गर्तेत टाका. वीर, आमच्या सर्व शत्रूंना चारही बाजूंनी घेरून विखुरवा.” “सत्याने मी आकाश आणि पृथ्वी शुद्ध करतो; मी कपट जाळून टाकतो, पापरहितांनो, मोठ्यांचा नाश करतो. जिथे शत्रू पाडले गेले, तिथे त्यांच्या वस्ती उद्ध्वस्त झाल्या, किल्ले कोसळले.” “इंद्रा, आपल्या सामर्थ्याने, दगडधारी, अपकार करणाऱ्यांच्या डोक्यांवर प्रहार कर. आपल्या तीक्ष्ण पायाने त्यांना फोड.” “दानशूरा, अपकार करणाऱ्यांच्या टोळीला दूर लोट. शत्रूंच्या किल्ल्यात, त्यांच्या वस्तीमध्ये, त्या मोठ्या किल्ल्यात, त्यांना दूर कर.” “तू ज्या पन्नासतीन जणांना त्यांच्या उड्यांसह दूर केलेस, हे तुझेच कार्य आहे, हे तुझेच काम आहे जेव्हा तू प्रहार करतोस.” “इंद्रा, तांबड्या अस्त्राचा, दैत्याचा, मायावी स्त्रीचा नाश कर. सर्व दैत्यांचा समूह दूर कर.” “इंद्रा, शस्त्राविना, दृढ रहा—आमचे ऐक! आकाश तेजस्वी झाले, पृथ्वी घाबरली नाही, दगडधारी, तुझ्या तेजाने पृथ्वी घाबरली नाही. तू आपल्या बलशाली शस्त्रांनी अत्यंत सामर्थ्यवान आहेस. असुरांचा वध करणारा, अजिंक्य वीर, तुझ्या एकवीस शक्तींनी, हे वीर.” “जो सोम अर्पण करतो, तो घर मिळवतो, तो खरंच पूजा करतो, देवांचा द्वेष दूर करतो. अर्पण करणाऱ्याला बलाची इच्छा असते, हजारपट बक्षीस मिळते. अर्पण करणाऱ्याला इंद्र विपुल धन देतो.” तेव्हा ऋषी वळले वायूकडे, “वायू, आपल्या रथासह, आमच्या यज्ञात ये, पहिल्या सोमपानासाठी ये. तुझे शुद्ध विचार तुझ्याजवळ राहो. आपल्या रथाने, वायू, या उत्सवात ये.” “आनंददायक सोमरस तुला प्रफुल्लित करो, वायू, गायींसह कुशलतेने पिळलेले. जेव्हा उत्सुक लोक दान देण्यास तयार असतात, तेव्हा सहाय्यक कुशलतेने येतात. रथांच्या जोड्या उत्सवासाठी येतात, आपल्या विचारांची प्रकटता करतात.” “वायू लाल, तांबड्या आणि वेगवान घोड्यांना रथाला जुंपतो, ज्या जुवावर ओढण्यात सर्वोत्तम आहेत. पुरंधीला, प्रियेला, प्रियकराने जागे केल्याप्रमाणे जागे कर. दोन जग उजळव, उषेचा दाता, कीर्तीसाठी.” “वायू, तुझ्यासाठी उजळ, शुद्ध उषा आपले सुंदर वस्त्र पसरवते. तुझ्यासाठी गायी सर्व धन देते. मरुतगण, तरुण, आकाशातून, स्वर्गातून येतात.” “तुझ्यासाठी तेजस्वी, शुद्ध, वेगवान, आनंदात, पोषण शोधतात, उपभोगाची इच्छा ठेवतात. तुझ्या उपासकाला, इच्छा करणाऱ्याला, भाग्य बलासाठी मिळो. तू सर्व प्राण्यांचे रक्षण नियमाने करतोस, सूर्यापासून नियमाने रक्षण करतोस.” अशा प्रकारे ऋषी आणि यज्ञकर्ते, आपल्या स्तोत्रांनी आणि प्रार्थनांनी, इंद्र आणि वायू यांची स्तुती करत राहिले, त्यांच्या कृपेने सर्व संकटांवर मात व्हावी, संपत्ती, कीर्ती, आणि रक्षण मिळावे, अशी आर्त प्रार्थना करत राहिले.