आश्विनीकुमारांची महती ऋग्वेदात विविध प्रसंगांतून गाण्यात आली आहे. एकदा, या दिव्य द्वयाने पेडूला शुभ्र, इंद्राच्या मार्गदर्शनाने चालणारा, वेगवान अश्व दिला—तो जोहुत्र नावाने प्रसिद्ध, युद्धात विजयी, हजारो बक्षिसे जिंकणारा, आणि स्पर्धेत नेहमीच यशस्वी होता. हे शुभ कुलात जन्मलेले आश्विनीकुमारांनो, आम्ही भक्तिभावाने तुम्हाला पुन्हा पुन्हा आवाहन करतो. आमच्याकडे या, समृद्धी देणाऱ्या रथावर आरूढ होऊन, आमची स्तुती स्वीकारा आणि आम्हाला कल्याण मिळू द्या. नासत्यांनो, दोघेही एकत्र या, आपल्या गरुडासारख्या नवे वेग घेऊन या. कारण, अर्पणाच्या वेळी, विशेषतः उष:कालच्या सुरुवातीस, तुम्हाला सर्वाधिक आवाहन केले जाते. तुमचा रथ, अनेक अद्भुत गोष्टींनी भरलेला, विचाराच्या वेगासारखा, बलवान अश्वांनी ओढला गेलेला, यज्ञास योग्य आणि जीवन देणारा आहे. त्याला हजारो लगाम आहेत, तो जणू वनच वाहून नेतो, शेकडो संपत्तीने समृद्ध आहे, स्तुती ऐकतो आणि व्यापक मार्ग देतो. आम्ही तुमच्यासाठी प्रार्थना उभारली आहे, जी सर्व दिशांना पोहोचते. उष्णतेने गोड झालेल्या आहुती तुमच्यापर्यंत येतात. हे आश्विनीकुमारांनो, बलशाली रथावर आरूढ होऊन, पोषण घेऊन या. जेव्हा स्पर्धक एकत्र येतात, जेव्हा उत्सव आणि युद्धात वीरांची चढाओढ असते, तेव्हा तुमचा तेजस्वी रथ, दानशूराला उत्तम बक्षीस देण्यासाठी, उतरणीवर दिसतो. तुम्ही भुज्यूला, जो संकटात होता, स्वतःच्या अश्वांनी त्याच्या वडिलांकडून परत आणले. दिवोदासासाठी तुम्ही स्पष्ट मार्ग तयार केला आणि तुमचे मोठे वरदान त्याला दिले. तुमच्या अद्भुत सामर्थ्यासाठी, तरुण रथ गायकाने तुमच्या कीर्तीकरता जुळवला. कन्येने, मैत्रीच्या इच्छेने, तुम्हाला दोघांना स्वामी म्हणून निवडले, तुमच्या रक्षणाची आकांक्षा बाळगली. तुम्ही रेभाला पुराच्या संकटातून वाचवले, हिमाने गोठलेल्या व्यक्तीस उब दिली; मोठ्या आवाजाने हंबर करणाऱ्या गायीला शक्ती दिली, उपासकाचे आयुष्य वाढवले. तुम्ही वंदनाला जणू विणकरांनी रथ दुरुस्त करावा तसा, जिर्णतेतून वाचवले. प्रेरित ऋषीला शेतात समृद्ध केले, आणि उपासकासाठी तुमचा कृपाशीर तलवारप्रमाणे धारदार ठरला. दूरदेशी रडणाऱ्याजवळ तुम्ही पोहोचलात, जो स्वतःच्या वडिलांच्या आज्ञेने बांधला गेला होता. शोधणाऱ्यासमोर तुमची दिव्य मदत प्रकट झाली. तुमचं मधुर मध पिणारं मधमाशी, सोमपान करणारी, उषिजच्या प्रार्थनेने तुम्हाला बोलावते. तुम्ही दधीचिचा मनःशक्ती उगाचली, आणि मग त्याचं शिर घोड्याच्या आवाजात बोललं. पुन्हा पेडूसाठी, शुभ्र अश्वधारी, स्पर्धेत विजयी, तुम्ही मोठ्या कृपा दिल्यात. युद्धात, अवघड गोष्टींना सोपं करता, लोकांचा इंद्राप्रमाणे आधार होता. हे आश्विनीकुमारांनो, कोण यज्ञाने तुमचं अनुग्रह मिळवू शकेल? कोण तुम्हाला दोघांना प्रसन्न करू शकेल? अज्ञानी कसा तुमची पूजा योग्य रीतीने करेल? ज्ञानी जिज्ञासेने विचारतो; अज्ञानी वेगळ्याच पद्धतीने विचारतो; मर्त्य लोकांतही शंका असते. आम्ही, जाणणारे, तुम्हा दोघांना बोलावतो; तुम्हीही, जाणणारे, आज आमचं गाणं ऐका; उत्साही युवक तुमच्याकडे आला आहे. हे अद्भुत आश्विनीकुमारांनो, मी तुम्हाला प्रश्न विचारतो, जसे यज्ञाच्या अद्भुततेबद्दल देवांना विचारतात; तुम्ही सामर्थ्यशाली आणि मदतीस तत्पर, आम्हाला रक्षण करा. भृगूच्या शब्दात जे चमकतं, ज्याने गायक तुम्हाला आपल्या आवाजाने पूजतो, तो दूत, अज्ञानाने, पुढे पाठवतो. मी तक्षकाचा गाणं ऐकलं, आश्विनीकुमारांनो, आणि मी तुमच्यात आनंद मानतो; तुमचे डोळे सौंदर्याचे अधिपती आहेत. तुम्हीच महान संपत्तीचे रक्षक आहात, नेहमीच उपस्थित; आमचे चांगले रक्षक व्हा, आम्हाला लांडग्यापासून आणि दुष्टापासून वाचवा. आमच्या शत्रूला काही देऊ नका, आमच्या गायी दुसरीकडे जाऊ देऊ नका, किंवा आमच्या घरातून दूर जाऊ देऊ नका; त्या, पूर्ण दूधाने भरलेल्या, आमच्याकडेच राहू द्या. मित्राच्या मैत्रीसाठी, तुमच्या कृपेसाठी, हे तरुण आश्विनीकुमारांनो, आम्हाला सामर्थ्याने परिपूर्ण संपत्ती द्या; पोषणाने समृद्ध अशी समृद्धीही आम्हाला द्या. तुमचा अश्वांशिवाय जुळवलेला, उत्साही रथ, त्याने मी अनेकदा आनंद घेतला आहे. हेच खरे, हीच सभा; आश्विनीकुमारांनो, आमची शरीरे वाढवा; लोकांत, सोमपान करणारा रथ सहज चालवता येईल. झोपेच्या थकव्याच्या वेळी आणि वैभवाच्या आस्वादात, तुम्ही दोघं तेजस्वी, आम्हाला रक्षण करा. यानंतर, इंद्राची स्तुती होते. हे वेगवान इंद्रा, भक्तांची प्रार्थना आणि अंगिरसांची गीते कधी ऐकशील? यज्ञाच्या वेळी, पूजनीय इंद्रा, दानशूराच्या घरी तू कधी पाऊल ठेवशील? इंद्राने आकाश स्थिर केले, आधार निर्माण केला; बलवान इंद्राने बक्षीसासाठी, गायींमधून लोकांना संपत्ती दिली. महिषाने, आपल्या कुटुंबाचा पाठलाग करत, कळप पाहिले; त्याने घोडा आणि गायीच्या जननीचे मापन केले. त्याने प्राचीन ऋत सोडले नाही, लाल रंगाचे, पहिले अधिपती; वेगवान इंद्र, अंगिरसांचा पाठलाग करत, दिवसांचा पाठलाग करतो. त्याने वज्र घडवला, सैन्य उभं केलं; चार पायांचे आणि दोन पायांचे प्राणी यांच्यासाठी आकाश स्थिर केलं. त्याच्या उत्साहाने, हे धर्मशील इंद्रा, स्वर्गीय गायींची समृद्धी दे. जेव्हा सुरुवातीला तिहेरी शिखर वळले, तेव्हा मानवी द्वेष दूर ठेव. तुला ते दूध मिळते, जे दोन पालकांनी काढले, हे दानशूर, वेगवान, आणि उदार इंद्रा. जे शुद्ध आहे, ते त्यांनी रेषेने तुला अर्पण केले, नेहमी दूध देणाऱ्या गायीचे दूध. मग हा वेगवान जन्मला, त्याला आनंद होऊ द्या; उष:काळच्या सूर्याप्रमाणे तो तेजाने चमकतो. हे इंद्रा, यज्ञास पात्र असणाऱ्यांसोबत, कड्याने, प्रवाहांनी, सोम आपल्या निवासासाठी ओता. जेव्हा जंगलात, तेजस्वी सूर्य, यज्ञाच्या वेळी, गायीच्या कुंपणाभोवती फिरतो; जेव्हा तू आपल्या कर्मांनी, दिवसांचा पाठलाग करत, लोकांसाठी, गायींसाठी, सामर्थ्यासाठी प्रकट होतो. आठ, महान आकाशातून आलेली, शर्यतीला, झऱ्यावर, तेजाने परिपूर्ण अशी, येथे आली आहेत. तुझ्या कणखर रंगाच्या, उत्साहवर्धक पेयाने, त्यांनी गायीच्या वृद्धीसाठी, वासरासाठी, दगडांमध्ये मिसळण्यासाठी दूध काढले. तू लोखंडी, गायीचा मार्ग, कुशलांनी आकाशातून आणलेला दगड परत वळवला. तिथे, कुत्सासाठी, हे बहुप्रशंसित इंद्रा, तू शुष्णाला अमर्याद अस्त्रांनी नमवले, तू संहार करत फिरलास. जेव्हा प्राचीन काळी सूर्य अंधकारापलीकडे गेला, हे दगड फोडणाऱ्या, त्याने मेघ फोडला, त्याचा अस्त्र; शुष्णाच्या सामर्थ्यात जे लपले होते, तेही, हे देवा, तू आकाशावर बांधून ठेचले. तुझ्या मागे, हे बलशाली, महान शक्ती हलल्या; आकाश व पृथ्वी तुझ्या कृत्याने आनंदित झाल्या, हे इंद्रा. तू मोठ्या वज्राने, नाल्यांत पडलेल्या वृत्राचा वध केला, किल्ला फोडला. तूच, हे इंद्रा, मानवांचा नेता, मदतीस येणारा, वाऱ्याचा सर्वोत्तम सारथी आहेस. बुद्धिमान कवि, उशनाने, तुझ्यासाठी उत्साही, रक्षण करणारा वज्र घडवला, वृत्रवधासाठी. तू, हे सूर्य, कणखर अश्वांनी, लोकांना पुढे आणतोस, तू चक्र फिरवतोस, हे इंद्रा, सारथी. तू नव्वद नौकांमध्ये लोकांना पार नेलेस, अर्पण न केलेल्यांना, अजोडांना परत वळवलेस. हे इंद्रा, वज्रधारी, आम्हाला या संकटातून, दुःख व आपत्तीपासून वाचव. आम्हाला सामर्थ्याकडे, रथकीर्ती मिळवायला, अश्वांचे जागरण मिळवायला ने. आम्हाला कीर्ती आणि सुंदर स्तुती प्राप्त होऊ दे. तुझी कृपा आम्हाला कधीच सोडू नये, हे उदार इंद्रा, शोधणाऱ्यांना बक्षीस मिळू दे. हे मघवन्, आम्हाला गायींच्या स्वरूपात संपत्ती दे; आम्ही तुझ्यासोबत सर्वात मोठ्या मेजवानीत सहभागी होऊ. अशा रीतीने, ऋषी आश्विनीकुमारांची आणि इंद्राची स्तुती करतात, त्यांच्या अद्भुत कृपा, रक्षण आणि संपत्तीची कामना करतात—आणि यज्ञ, प्रार्थना, स्तुती यांतून त्यांचे स्मरण करत राहतात.