अश्विन देवांची महिमा आणि त्यांच्या अद्भुत कार्यांची कथा ऋग्वेदातील स्तुतींमध्ये अत्यंत प्रेमळ आणि श्रद्धेने वर्णन केलेली आहे. अश्विन देवांनी वध्रिमतीला सोन्याच्या हाताचा पुत्र दिला, आणि तीन वेळा त्यांनी काळ्या, विकृत व्यक्तीला पुन्हा जीवन दिले. हे अश्विनांचे प्राचीन, वीर कार्य आहेत, ज्यांची गाथा पूर्वकालीन ऋषींनी गायिली आहे. आम्हीही, शक्तिशाली पुत्रांसह, त्यांच्या सभेत बोलू इच्छितो, त्यांच्या उपासनेत सहभागी व्हावे अशी प्रार्थना करतो. त्यांचा रथ, गरुडासारखा वेगवान, स्वतः चालणारा आणि सौम्य, मानवाच्या मनापेक्षा जास्त वेगाने येतो; तीन घोड्यांनी जुंपलेला, प्रचंड आणि वाऱ्यावर चालणारा. अश्विनांचा हा तीन जुंपलेला, त्रैगुणी, चांगल्या चाकांचा रथ जवळ येतो, गायींची समृद्धी वाढवतो, घोड्यांना संपन्न करतो आणि आमच्या वीरांची वाढ करतो. संगीतकाराने त्यांच्या चांगल्या चाकांच्या रथासाठी स्तुती गायली. कवींच्या मते, अश्विनांची सर्वात वेगवान परतणारी वाट कोणती आहे, हे प्राचीन काळापासून विचारले जाते. त्यांच्या रथाला जुंपलेल्या गरुडासारख्या पंखांचा, आकाशात उडणाऱ्या, थकवाच न येणाऱ्या पक्ष्यांनी अश्विनांना यज्ञस्थळी आणले, नासत्यांना अर्पणासाठी उपस्थित केले. त्यांचा रथ येथे उभा आहे; सूर्याची कन्या, सुंदर आणि प्रिय, त्यावर स्वार झाली आहे. त्यांच्या आजूबाजूला तेजस्वी, पंख असलेले घोडे आणि तांबट पक्षी अश्विनांना वेगाने घेऊन जातात. अश्विनांनी वंदनाला त्यांच्या औषधी शक्तीने उचलून घेतले; तौग्राच्या पुत्राला समुद्र पार करून सुरक्षित नेले आणि च्यवनाला पुन्हा तरुण केले. अत्रयीला गरज असताना, अश्विनांनी गरम, द्रव आहार दिला; अंध कान्वाला पुन्हा दृष्टी दिली आणि त्याच्या स्तुतीला आनंदाने स्वीकारले. शायुच्या गरजेसाठी गायीला दूध देण्यास भाग पाडले, वर्तिकाला संकटातून मुक्त केले आणि विश्पालाची पाय पुन्हा जोडली. पेडूला शुभ्र, इंद्राच्या मार्गदर्शनाने चालणारा, वेगवान घोडा दिला; जोहूत्रा नावाच्या श्रेष्ठ, विजयी, हजार विजय मिळवणाऱ्या वीराला सामर्थ्य दिले. अश्विन, उत्तम वंशात जन्मलेले, आम्ही तुम्हाला सतत श्रद्धेने बोलावतो; संपत्ती आणणाऱ्या रथासह आम्हाला भेटा, आमच्या स्तुती स्वीकारा आणि समृद्धी द्या. नासत्य, गरुडाच्या नवीन वेगासह, आम्हाला एकत्र भेटा; कारण तुम्ही यज्ञात, विशेषतः पहाटेच्या वेळी, सतत बोलावले जाता. तुमचा रथ, अनेक चमत्कारांनी भरलेला, विचाराप्रमाणे वेगवान, शक्तिशाली घोड्यांनी ओढला जाणारा, यज्ञासाठी योग्य, जीवनासाठी आवश्यक, हजार लगाम असलेला, शेकडो संपत्तीने समृद्ध, स्तुती ऐकणारा, विस्तृत मार्ग देणारा—तो आम्ही बोलावतो. प्रेरित प्रार्थना सर्व दिशांना पोहोचते; गोड आणि उष्ण अर्पण अश्विनांना मिळते; त्यांच्या शक्तीने जन्मलेला रथ पोषण घेऊन वर चढतो. जेव्हा स्पर्धक, युद्धासाठी जमले, अश्विनांचा रथ उतरण्यावर दिसतो; दानशूर देणाऱ्याला सर्वोत्तम पारितोषिक मिळवून देतो. भुज्यूला, संकटात असताना, त्यांच्या स्वतःच्या रथाने वडिलांकडून आणले; दिवोदासासाठी स्पष्ट मार्ग तयार केला, आणि त्यांची महान कृपा प्रकट झाली. त्यांच्या अद्भुत शक्तीसाठी, तरुण रथ गायकाने त्यांच्या गौरवासाठी जुंपला; मैत्रीची इच्छा असणाऱ्या कन्येने अश्विनांना आपल्या रक्षक म्हणून निवडले. रेभाला पुरातून वाचवले; गारठलेल्या व्यक्तीला उष्णता दिली; गायीला सामर्थ्य दिले आणि भक्ताचा आयुष्य वाढवले. वंदनाला जर्जर अवस्थेतून पुन्हा उभे केले, जसे कारागीर रथ दुरुस्त करतात; प्रेरित ऋषीला शेतात भरभराट दिली, त्यांच्या कृपेने भक्तासाठी तीक्ष्ण धार मिळाली. दूरस्थ ठिकाणी रडणाऱ्या, वडिलांच्या आज्ञेने बांधलेल्या व्यक्तीकडे गेले; अश्विनांची उज्ज्वल मदती शोधणाऱ्याच्या उपस्थितीत प्रकट झाली. त्यांच्या मधुर मधमाशी, सोमपान करणारी, उषिजच्या प्रार्थनेने अश्विनांना बोलावते; त्यांनी दधीचीचे मन उचलले, मग त्याचे डोके घोड्याच्या आवाजात बोलले. पेडूला, शुभ्र घोड्याच्या मालकाला, विजय मिळवणाऱ्या, अश्विनांनी भरपूर कृपा दिली; युद्धात त्यांच्या शस्त्रांनी कठीण गोष्टी सोप्या केल्या, आणि इंद्रासारखे लोकांचे समर्थन केले. अश्विनांची कृपा यज्ञाने कशी मिळवावी? कोण त्यांना प्रसन्न करू शकतो? अज्ञानी कसा पूजा करेल? ज्ञानी शोधतो, अज्ञानी वेगळ्या प्रकारे विचारतो; मनुष्यातही शंका असते. आम्ही, जाणून, अश्विनांना बोलावतो; तेही जाणून, आमची स्तुती ऐकावी अशी प्रार्थना करतो; उत्सुक तरुण त्यांच्या जवळ जातो. मी, अद्भुत अश्विन, देवांना यज्ञाच्या चमत्काराबद्दल विचारतो; शक्तिशाली आणि सहाय्यकारी अश्विन, तुम्ही आम्हाला रक्षण करा. भृगुच्या ध्वनीत चमकणाऱ्या गोष्टीने, गायक त्यांच्या आवाजाने पूजा करतो; अज्ञानी दूत त्यांना पाठवतो. ताकवानाचा गीत मी ऐकले, अश्विन; आणि तुम्हात आनंद घेतो; तुमचे डोळे सौंदर्याचे अधिपती आहेत. तुम्ही मोठ्या संपत्तीचे रक्षक आहात, नेहमी उपस्थित; आम्हाला चांगले रक्षक व्हा, आणि आम्हाला लांडग्यापासून वाईटापासून वाचवा. कोणत्याही शत्रूला काही देऊ नका, आमच्या गायी दुसरीकडे जाऊ देऊ नका; त्या पूर्ण दूधाने आमच्याजवळ राहाव्यात. मित्राच्या मैत्रीसाठी, तुमच्या कृपेसाठी, तरुण अश्विन, आम्हाला सामर्थ्याने भरपूर संपत्ती द्या; पोषणाने समृद्धता द्या. अश्विनांचा रथ, घोड्यांशिवाय जुंपलेला, शक्तिशाली—त्यामुळे मी अनेक वेळा आनंद घेतला आहे. ही सभा आहे; अश्विन, आमची शरीर वाढवा; लोकांमध्ये, सोमपान आणणारा रथ सहज चालवता येतो. मग, झोपेच्या थकव्यात आणि ऐश्वर्याच्या आनंदात, दोघे तेजस्वी अश्विन, आम्हाला रक्षण करा. जेव्हा, वेगवान अश्विन, भक्तांची प्रार्थना, अंगिरसांची गाणी ऐकता? यज्ञात, पूजनीय अश्विन, दानशूराच्या घरात कधी पाऊल टाकता? त्यांनी आकाशाला आधार दिला, स्तंभ स्थापन केला; शक्तिशाली अश्विनांनी, पारितोषिकासाठी, गायींपासून मनुष्यांना संपत्ती दिली. रानगवा आपल्या कुटुंबाचा पाठलाग करत, कळप पाहतो; त्याने घोड्याच्या आणि गायीच्या मातेला मोजले. त्यांनी प्राचीन नियम सोडला नाही, लाल रंगाचे, प्रथम अधिपती; वेगवान अश्विन, अंगिरसांचा पाठलाग करत, दिवसांची वाटचाल केली. त्यांनी वज्र, सैन्य तयार केले; आकाशाला चारपाय आणि दोनपायांसाठी आधार दिला. त्यांच्या आनंदाने, स्वर्गीय, न्यायप्रिय अश्विन, गायींची समृद्धी द्या. प्रारंभात, त्रिकूट बाजूला वळले, मानवी द्वेष दूर ठेवा. तुम्हाला दूध मिळते, जे दोन माता मिळून काढतात, उदार, वेगवान, आणि दानशूर अश्विन. शुद्ध आहे ते, जे त्यांनी पट्ट्याने तुम्हाला अर्पण केले, सदैव दूध देणाऱ्या गायीचे दूध. अशा प्रकारे, ऋषी अश्विनांची स्तुती करतात, त्यांच्या कृपेची, चमत्कारांची आणि भक्तांना दिलेल्या आशीर्वादांची गाथा सांगतात.