यज्ञाच्या पवित्र क्षणी, ऋत्विज आपली कर्मे पार पाडतात. त्या वेळी वरुण, जो मार्गाचा खरा जाणकार आहे, त्याची आम्ही शोध घेतो. तो आपल्या अंतःकरणातून विचारांची उकल करतो, आणि नव्या सत्याचा जन्म होतो. माझ्या मालकीचे हे दोन विश्व आहेत—पृथ्वी आणि आकाश. तो मार्ग, जो सूर्याने स्वर्गात निर्माण केला, तोच सांगण्यासारखा आहे. त्या मार्गाचे उल्लंघन देवही करत नाहीत, आणि मर्त्यांना तो मार्ग दिसत नाही. तरीही, माझ्या मालकीचे हे दोन विश्व आहेत. त्रित, जेव्हा विहिरीत अडकले होते, तेव्हा त्यांनी देवांना आर्ततेने हाक मारली. बृहस्पतीने ती हाक ऐकली आणि कठीण गोष्टी सुलभ व विस्तृत केल्या. माझ्या मालकीचे हे दोन विश्व आहेत. एकदा, लालसर रंगाचा लांडगा मला त्या मार्गावरून जाताना दिसला. तो खालच्या स्थानावरून वर उठतो, जसा एखादा कुशल कारागीर रथाच्या मागच्या भागातून बाहेर येतो. माझ्या मालकीचे हे दोन विश्व आहेत. आम्ही, इंद्राच्या सामर्थ्याने प्रेरित होऊन, या सभेत पुढे जाऊ. सर्व वीरत्वाने नटलेले असू. मित्र, वरुण, अदिती, सिंधू, पृथ्वी आणि आकाश—हे सर्व आम्हाला हानी पोहोचवू नयेत. आम्ही इंद्र, मित्र, वरुण, अग्नी, मरुत, अदिती, वसु आणि उदार देव यांना मदतीसाठी आवाहन करतो. जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे हे वसु, हे दात्यांनो, तुम्ही आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. अदित्यांनी सर्वत्र रक्षणासाठी येथे यावे; शत्रूंचा संहार करताना देव आमच्यावर कृपादृष्टी ठेवो. जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे हे वसु, हे दात्यांनो, आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. आमचे पूर्वज, जे उत्तम बोलणारे होते, त्यांनी आम्हाला रक्षण करावे; आणि दैवी कन्या, देवांची संतती, सत्यात वाढलेल्या, त्यांनीही आमचे रक्षण करावे. जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे हे वसु, हे दात्यांनो, आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. आम्ही नाराशंसा, जो बक्षिसांचा विजेता आहे, वीरांचे रक्षण करणारा आहे, आणि पुषण, जो आशीर्वाद देतो, यांचा शोध घेतो. जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे हे वसु, हे दात्यांनो, आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. हे बृहस्पती, आमचा मार्ग नेहमी सुलभ कर; आम्हाला सुख प्रदान कर. जे मनूने इच्छिले होते, तेच आम्ही शोधतो. जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे हे वसु, हे दात्यांनो, आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. कुत्स ऋषीने काठावर इंद्र, वृत्राचा संहार करणारा आणि शक्तीचा स्वामी, यांना मदतीसाठी हाक मारली. हे उदार वसु, जसा रथ संकटातून सुटतो, तसे आम्हाला प्रत्येक संकटातून मुक्त करा. अदिती देवी देवांसह आमचे रक्षण करो; जो देव रक्षण करतो, त्याने विलंब न करता आमचे संरक्षण करावे. मित्र, वरुण, अदिती, नदी, पृथ्वी आणि आकाश—हे सर्व आम्हाला हानी पोहोचवू नयेत. यज्ञ देवांच्या कृपेच्या जवळ येतो. हे अदित्यांनो, दयाळू व्हा. तुमची कृपा आमच्याजवळ येवो, आणि आम्हाला कष्टांवर मात करण्याचा मार्ग मिळो. देव आमच्याकडे मदतीसाठी येवोत, अंगिरसांच्या स्तुतींनी प्रसन्न होवोत. इंद्र आपल्या शक्तींनी, मरुत आपल्या समूहासह, आणि अदिती अदित्यांसह, आम्हाला संरक्षण देवोत. इंद्र, वरुण, अग्नी, अर्यमन आणि सविता—हे आम्हाला हे वर देवोत. मित्र, वरुण, अदिती, नदी, पृथ्वी आणि आकाश—हे आम्हाला हानी पोहोचवू नयेत. इंद्र आणि अग्नी, तुमचा तेजस्वी रथ सर्व विश्वात फिरतो. त्या रथावर बसून, एकत्र या, स्थिर राहा, आणि द्रवित सोमपान करा. जसे हे विश्व विशाल आणि खोल आहे, तसेच हे सोम तुमच्या पानासाठी तयार केले आहे, हे इंद्र-अग्नी, तुमच्या आनंदासाठी. तुमचे नाव एकत्र शुभ झाले आहे, आणि तुम्ही दोघेही वृत्राचे संहारक आहात. म्हणून, हे इंद्र आणि अग्नी, एकत्र बसा आणि बलवान सोमपान करा. जेव्हा अग्नी प्रज्वलित केला जातो, आहुतीची समिधा सज्ज होते, आणि कुश घातले जातात, तेव्हा हे इंद्र-अग्नी, आनंदाने या, आणि सोमाच्या घेरात बसा. तुम्ही, इंद्र आणि अग्नी, ज्या वीरत्वाच्या, रूपांच्या, आणि महान कार्यांच्या कथा ऐकल्या आहेत, आणि ज्या प्राचीन शुभ मैत्र्या आहेत, त्यांच्यासह सोमपान करा. जेव्हा मी प्रथम तुम्हाला निवडले, तेव्हा म्हटले: "हा सोम आम्ही देवांसह आवाहन करणार आहोत." त्या सत्यावर विश्वास ठेवून या आणि सोमपान करा. तुम्ही, इंद्र आणि अग्नी, ज्या आनंदाचा अनुभव तुमच्या घरी किंवा राजाच्या यज्ञात घेतला आहे, तिथूनही या आणि सोमपान करा. तुम्ही, इंद्र आणि अग्नी, यदु, तुर्वश, द्रुह्यु, अनु, किंवा पुरू यांच्यात जिथे कुठे असाल, तिथून या आणि सोमपान करा. तुम्ही पृथ्वीच्या खालच्या, मधल्या किंवा उच्चतम स्थानी जिथे असाल, तिथून या आणि सोमपान करा. तुम्ही आकाशात, पृथ्वीवर, पर्वतांमध्ये, वनस्पतींमध्ये किंवा पाण्यात जिथे असाल, तिथून या आणि सोमपान करा. तुम्ही, इंद्र आणि अग्नी, सूर्याच्या उदयात, स्वर्गाच्या मध्यभागी, आपल्या सामर्थ्याने जिथे आनंदित होता, तिथून या आणि सोमपान करा. असा सोमपान करून, हे इंद्र आणि अग्नी, आमच्यासाठी सर्व संपत्ती जिंका. मित्र, वरुण, अदिती, नदी, पृथ्वी आणि आकाश—हे आम्हाला हानी पोहोचवू नयेत. माझ्या मनाने, संपत्तीच्या इच्छेने, मी इंद्र आणि अग्नी, प्रकट आणि गुप्त दोन्ही जाणून घेण्याचा प्रयत्न करतो. तुमच्यासारखे प्रिय दुसरे कोणतेही सुख नाही. म्हणून मी तुमच्यासाठी बलदायक विचार घडवला आहे. तुमच्या विपुल दानशक्तीबद्दल मी ऐकले आहे, ती विद्वानांच्या संततीकडून किंवा कदाचित इतरांकडूनही. म्हणून, सोमपान करून, मी तुमच्यासाठी नवा स्तोत्र घडवतो. आपण वडिलांच्या शक्तीचा पाठपुरावा करताना, आपण लगाम कापू नये, जणू काही कमी पडतोय असे. हे बलवान इंद्र आणि अग्नी, कोणात आनंद घेतात? कारण त्या दगडांचा स्पर्श वेदीच्या कुशीत आहे. इंद्र आणि अग्नी, तुमच्या द्वारे, दैवी वेदी, मद्याची इच्छा बाळगून, सोम दाबते. अश्विन, शुभ हस्तांनी, पाण्यात गोडवा मिसळा. इंद्र आणि अग्नी, संपत्तीच्या विभागणीमध्ये आणि वृत्रसंहारात सर्वात बलवान म्हणून ऐकले गेले आहेत. म्हणून, या यज्ञात, कुशावर बसून, लोकांमध्ये सोमपान करा. तुम्ही युद्धात लोकांसाठी उजळता, पृथ्वी व आकाश व्यापता; नद्या आणि पर्वतांमध्येही श्रेष्ठ आहात, हे इंद्र आणि अग्नी, तुम्ही सर्व विश्वांमध्ये महानता गाठली आहे. या, आम्हाला शिकवा आणि मार्गदर्शन करा, हे वज्रधारी. आमचे संरक्षण करा, इंद्र आणि अग्नी, तुमच्या शक्तीने. हे सूर्य, ह्याच किरणांनी आमचे वडील तुमच्याशी नाते जोडले. नगरांचा संहार करणाऱ्यांनो, आम्हाला शिकवा, हे वज्रहस्त. युद्धात आमचे संरक्षण करा, इंद्र आणि अग्नी. मित्र, वरुण, अदिती, नदी, पृथ्वी आणि आकाश—हे आम्हाला हानी पोहोचवू नयेत. माझी प्रार्थना विस्तृत झाली आहे, आणि ती पुन्हा मला संरक्षण देते; गोड विचार स्तोत्रासाठी गौरविला जातो. हे सागर आहे, सर्व देवांसाठी येथे; हे ऋभू, 'स्वाहा'ने दिलेल्या आहुतीवर संतुष्ट व्हा. जेव्हा ते समृद्धीचा आनंद घ्यायला इच्छितात, तेव्हा माझ्या काही जलधारा वळतात, वाहून जातात; हे सुधन्वनांचे ऋभू, साविताराच्या उपासकाच्या घरी मोठेपणाने या. सावितार तुम्हाला अमरत्व देवो, ते गुपित ज्याला तुम्ही प्रकट केले; तुम्ही एका देवाच्या प्याल्याला चार केले, जरी ते एकच होते. मर्त्य असूनही, त्यांनी आपली कौशल्य आणि चपळाईने अमरत्व प्राप्त केले; सुधन्वनांचे ऋभू, सूर्यदृष्टीने, एका वर्षात एकत्र विचारांनी विचारले गेले. अशा प्रकारे, या ऋग्वेदातील पवित्र मंत्रांनी, ऋषी, देव, आणि भक्त यांच्यातील संवाद, शोध, आणि कृपाभाव प्रकट होतो. हे विश्व, हे दोन लोक—पृथ्वी आणि आकाश—आमच्या मालकीचे आहेत, आणि देवांची कृपा सतत आमच्यावर राहो, अशी प्रार्थना या मंत्रांतून व्यक्त होते.