ज्यावेळी ऋषी आपल्या अंतःकरणातील श्रद्धेने आणि भक्तीने यज्ञकुंडाजवळ बसतात, तेव्हा ते जाज्वल्य, बुद्धिमान आणि उदार अशा जातवेदाला मोठ्या स्तुतीने वंदन करतात. जातवेदाच्या तेजस्वी ज्योती, या देवांना अर्पण नेणाऱ्या, आमच्या यज्ञास प्रेरणा देतात अशी प्रार्थना ते करतात. त्या वेळी एक अद्भुत दृश्य उलगडते—एक चित्ताकर्षक गाय पुढे येते. ती आपल्या मातेसमोर स्थिर होते, वडिलांच्या जवळ जाते आणि सूर्याच्या आकांक्षेने पुढे सरकते. ही गाय तेजस्वी लोकांमध्ये फिरते, श्वास घेते, सोडते; आणि त्या महान वृषभाने आकाशाची घोषणा केली आहे. ही गाय तीस ठिकाणी उजळते; तिच्या वेगवान गतीसाठी वाणी स्थिर होते; उषःकालाच्या आगमनाने, दिवसांच्या संगतीने ती प्रकाशमान होते. या सृष्टीच्या आरंभाचे रहस्य देखील उलगडते—तापातून, म्हणजेच तपश्चर्येतून, ऋता (सत्य) आणि ऋत (व्यवस्था) यांचा जन्म झाला. त्यापासून रात्र निर्माण झाली, आणि त्या रात्रीपासून प्रवाही असा समुद्र उत्पन्न झाला. त्या समुद्रातून, त्या प्रवाही जलातून, वर्षाचा जन्म झाला; ज्याने दिवस आणि रात्र यांची विभागणी केली, तो सर्व चराचराचा अधिपती झाला. सृष्टीकर्त्याने पूर्वीप्रमाणे सूर्य आणि चंद्र यांची स्थापना केली; त्याने आकाश, पृथ्वी, मध्यम अंतराळ आणि दिव्य लोकांची व्यवस्था केली. पुढे, ऋषी तेजस्वी अग्नीला, जो प्रत्येक घरात प्रज्वलित होतो आणि सभेत स्तुतीला पात्र ठरतो, त्याला नम्रतेने आळवतात—"हे अग्ने, तू वेदीवर प्रज्वलित होत असताना, आम्हाला सर्व संपत्ती प्राप्त करून दे." ते सर्वांना एकत्र येण्याचे, एकत्र बोलण्याचे, आणि एकत्र मन लावण्याचे आवाहन करतात—जसे पूर्वी देवतांनी एकसंध हेतूने आपापला भाग यज्ञात अर्पण केला होता. "तुमचा संकल्प एक असो, सभा एक असो, मन एक असो, जेणेकरून तुमचे विचार एकरूप होतील; मी ही अर्पण एकाच उद्देशाने, एकाच आवाहनाने करतो," असे ते म्हणतात. शेवटी, ते प्रार्थना करतात—"तुमची भावना एक असो, तुमची हृदये एक असोत; तुमचे मन एक असो, जेणेकरून तुम्ही सर्वजण सौहार्दाने, ऐक्याने, एकत्र नांदू शकाल." अशा प्रकारे, ऋषींच्या वाणीतील सृष्टी, एकता, आणि यज्ञाची उज्ज्वल गाथा आपल्यासमोर उलगडते.