एका पवित्र क्षणी, जीवनाच्या काठावर उभ्या असलेल्या एका जीवाला, ऋषी आपल्या मंत्रशक्तीने विनवत आहेत—"तो कितीही थकला असो, किंवा मृत्यूच्या प्रदेशाच्या जवळ पोहोचला असो, मी त्याला विनाशाच्या कुशीतून दूर खेचतो. त्याचा मृत्यू त्याला स्पर्शू नये, तो शंभर शरद ऋतू जगो." या संकल्पाने, हजारो डोळ्यांनी सज्ज, शंभर वर्षांचे आयुष्य लाभो, असे यज्ञ समर्पित करीत ऋषी म्हणतात—"इंद्र त्याला सर्व अपायांपासून दूर नेत राहो." पुढे, ते प्रार्थना करतात—"शंभर शरद, शंभर हिवाळे, शंभर वसंत ऋतू तो वाढत राहो. इंद्र, अग्नी, सविता आणि बृहस्पती त्याला शंभर वर्षांचे आयुष्य परत देवोत." अशा प्रकारे, त्या जीवाचे सर्व अंग, दृष्टी, आणि जीवन पुन्हा ओळखून, त्याचा पुनर्जन्म स्वीकारला जातो. या पुनरुत्थानाच्या क्षणी, गर्भात वसणाऱ्या रोगरूपी दुष्ट शक्तीला हटवण्यासाठी, अग्नी आणि ब्राह्मणतेज यांच्या सहकार्याने प्रार्थना केली जाते—"अग्नी, हे रोग दूर कर, जो गर्भाला ग्रासतो, जो गर्भात वास करतो." हा रोग, जो मांसभक्षक आहे, जो जीवंतांना त्रास देतो, तो अग्नीच्या तेजाने दूर होवो. जो कोणी उडणारा, बसणारा, किंवा सरपटणारा जीव तुला त्रास देतो, त्याचा नाश येथेच होवो. जो कोणी तुझ्या मांडीमध्ये, पती-पत्नीमध्ये किंवा गर्भात प्रवेश करतो, तो येथेच नष्ट होवो. जर एखादा भाऊच पती किंवा प्रियकर बनून तुला स्पर्श करतो, किंवा तुझ्या संततीला हानी पोहोचवतो, तर तोही येथेच नष्ट होवो. झोपेच्या किंवा अंधाराच्या मोहात पडून जो तुला त्रास देतो, त्याचा देखील नाश येथेच होवो. या सर्व संकटांपासून मुक्त करताना, ऋषी म्हणतात—"तुझे डोळे, नाक, कान, हनुवटी, डोके, मेंदू, जीभ—सर्व ठिकाणाहून रोग दूर करतो. तुझ्या गळ्यातून, खोकल्यातून, मांसातून, हातातून, पोट, गुदद्वार, हृदय, यकृत, प्लीहा, मांडी, हाडे, टाचा, पाय, कंबर, जननेद्रिये, केस, नख—संपूर्ण शरीरातून हा रोग काढून टाकतो. शरीरातील प्रत्येक स्नायू, प्रत्येक केस, प्रत्येक सांध्यातून हा रोग दूर करतो." मग ते मनाच्या स्वामीला विनवतात—"हे मनाचे अधिपती, तू येथे थांबू नकोस, दूर जा, संकटापासून दूर राहो. जिवंतांचे मन अनेक मार्गांनी विस्तृत होवो." शुभ गोष्टीची निवड व्हावी, उजवा हात सत्कर्मासाठी वापरला जावा, वैवस्वताच्या डोळ्याचे दर्शन शुभ होवो. आपण जागेपणी, श्वासात, शाप किंवा निद्रेत जे काही केले असेल, ते सर्व दोष अग्नी दूर करो. इंद्र, हे वाणीचे अधिपती, शत्रूंच्या पापांपासून अङ्गिरस ऋषी आपली रक्षा करो. आपण विजयी झालो आहोत, पापमुक्त झालो आहोत—जागेपणी, स्वप्नात किंवा वाईट हेतूने जे काही केले, ते आणि जे आपल्यावर द्वेष धरतात, ते दूर होवोत. कधी कधी, देवांनी किंवा निरृतीने पाठविलेला कपोती (कबूतर) आपल्यावर संकट आणतो. त्यासाठी आपण स्तुती करतो, प्रायश्चित्त करतो, आणि आपल्या द्विपाद, चतुष्पाद प्राण्यांचे कल्याण व्हावे, अशी प्रार्थना करतो. देवांनी पाठविलेला कपोती आपल्यासाठी शुभ होवो, तो आपल्या घरांना हानी पोहोचवू नये. अग्नी, यज्ञाच्या पुरोहिताने, आपली आहुती स्वीकारावी, आणि पंखांनी युक्त संकट आपल्याला निवडू नये. पंखांनी युक्त संकट आपल्याला बाधत नाही, ते आपल्या घराच्या चुलीमध्ये स्थान घेते. आपल्या गायी, जनतेचे कल्याण होवो. घुबडाने जे उच्चारले, कपोतीने अग्नीत जे चिह्न दिले, ते व्यर्थ जावो. ज्या व्यक्तीसाठी हा दूत पाठवला आहे, त्याला, यमाला, मृत्युला, आपण नमस्कार करतो. मंत्राने कपोती दूर करतो, गायींना आनंदाने फिरवतो, सर्व दोष मागे सोडून, कपोतीला बळ व स्थैर्याकडे उडू देतो. मग, ऋषी प्रार्थना करतात—"माझ्या समवयस्कांमध्ये मी वृषभ होऊ दे, शत्रूंवर विजयी, शत्रूंचा संहार करणारा, प्रसिद्ध, गायींचा स्वामी होऊ दे. मी इंद्रासारखा अभेद्य, अपराजित राहू दे. माझ्या पायाखाली शत्रू दबले जावोत." "मी तुम्हा दोघांना बांधतो, जसे धनुष्याच्या दोरीने धनुष्य बांधले जाते. वाणीच्या अधिपती, त्यांना शांत कर, ते माझ्याविरुद्ध काही बोलू नयेत. मी सर्वश्रेष्ठ होऊ दे, तुमचे कल्याण व सुरक्षितता घेऊन मी उंचावतो, जसे पाण्यातून बेडूक वर येतात." इंद्रासाठी, मधुर सोमरस अर्पण केला जातो. "हे इंद्र, तू सोमपात्राचा स्वामी आहेस, आम्हाला वीरसंपन्न संपत्ती दे. तू शत्रूंचा नाश करतोस आणि स्वर्ग जिंकतोस." "हे तेजस्वी, तुझ्यासाठी हा सोमरस दाबून तयार केला आहे. या यज्ञात प्रकट हो, आम्ही तुला शत्रूंचा विजेता समजतो. सोम, वरुण, बृहस्पती, अनुमती यांच्या संरक्षणात, आज मी तुझ्या स्तुतिसाठी सोमपात्र पितो." "मी जन्मलो, यज्ञ केला, फिरलो, पहिल्या ऋषीने हा स्तोत्र शुद्ध केला. जो सोमरस मी मिळवला, तो विश्वामित्र व जमदग्नी यांच्या घरात अर्पण केला." आता, वायूच्या रथाचे महत्त्व सांगितले जाते—तो गर्जना करीत, आकाशाला स्पर्श करीत, पृथ्वीवर धूळ उडवत, उषा लाल करतो. वायूच्या मार्गावर स्त्रिया त्याच्या सोबतीने जातात. त्या जुळवून, देव आपला रथ चालवतो—तो जगांचा राजा आहे. वायू आकाशातील मार्गांनी जातो, तो कधीच एका ठिकाणी स्थिर राहत नाही. तो जलांचा मित्र, ऋताचा पहिला जन्मलेला आहे. त्याचा आवाज ऐकू येतो, रूप नाही. त्या वायूला आपण आहुती अर्पण करतो. शेवटी, प्रार्थना होते—"मृदू वारा वाहू दे, पोषण करणाऱ्या वनस्पती वाढू देत, समृद्ध, जीवनदायी, दुधाळ वनस्पती आपल्यासाठी पिऊ देत. हे रुद्र, तू सौम्य हो." अशा प्रकारे, हे मंत्र जीवन, आरोग्य, कल्याण, विजय, आणि देवतांच्या कृपेची प्रार्थना करतात, आणि सर्व प्राण्यांसाठी मंगलकामना करतात.