अनेक वर्षे मी अंतःकरणात कर्म करत राहिले, आणि मग मी इंद्राची निवड केली—पित्याला सोडून दिले. अग्नी, सोम आणि वरुण यांच्या मनात अस्थिरता निर्माण झाली; सर्वजण राजसिंहासनाच्या सभोवती एकत्र आले. हे महान अधिपती त्यांच्या स्वतःच्या सामर्थ्याने प्रकट झाले. वरुणा, तू मला इच्छितोस; हे राजन, सत्य आणि असत्य यातील भेद जाणणारा, माझ्या राज्याच्या सार्वभौमत्वात ये. हेच प्रकाश, हेच धन, हेच पृथ्वी आणि आकाश यामधील विशाल तेजस्वी अवकाश आहे. चला, आपण वृत्राचा नाश करूया—सोम, पुढे ये—आणि ज्याचे पूजन करणे योग्य आहे, त्याला आपण अर्पणांनी पूजूया. कवीने आपल्या काव्याने आकाशात एक रूप स्थापिले आहे; वरुण, कोणताही विरोध न करता, नद्या प्रवाहित करतो; जणू काही लोक आपल्या घरात सुरक्षितपणे राहतात, तशा शुद्ध नद्या त्याचा रंग धारण करतात. त्या नद्यांना त्याच्या परम सामर्थ्याशी एकरूपता मिळाली आहे; त्या त्यांच्या स्वभावाने येथे आनंदाने वास करतात; जणू काही प्रजाजन राजा निवडतात, तशा त्या भयंकर वृत्रापासून वेगळ्या उभ्या राहतात. त्याला हंस म्हणतात—तो भयंकर देवतांसोबत, दिव्य जल आणि आकाश यामध्ये संचार करतो; ज्ञानी, अंतर्दृष्टीने युक्त, इंद्राला ओळखतात, अनु्ष्टुप छंदाने त्याचे स्तवन करतात आणि त्याला शोधतात. मी रुद्रांसोबत आणि वसूंसोबत संचार करते; मी आदित्यांसोबत आणि सर्व देवतांसोबत फिरते. मी मित्र आणि वरुण यांना वाहून नेते, तसेच इंद्र आणि अग्नी, आणि अश्विनीद्वय यांनाही. मी पोषण करणाऱ्या सोमाला वाहून नेते, तसेच त्वष्टा, पूषण आणि भगालाही. जो भक्त श्रद्धेने अर्पण करतो, त्याला मी संपत्ती प्रदान करते. मी सार्वभौम आहे, धनसंचय करणारी, बुद्धिमान आणि यज्ञाच्या पात्रांमध्ये प्रथम आहे. देवांनी मला अनेक ठिकाणी विभागले आहे, मला सर्वत्र भरपूर केले आहे आणि मी अनेक रूपे धारण केली आहेत. माझ्याद्वारेच, जो पाहतो, श्वास घेतो, बोललेले ऐकतो, तो अन्न ग्रहण करतो. जे समजून घेत नाहीत, ते माझ्याजवळच राहतात; ऐका, जे ऐकू शकता, मी तुम्हाला विश्वासार्ह असे सांगते. हे मी एकटीच जाहीर करते, जे देवांना आणि माणसांना प्रिय आहे. ज्याला मी इच्छिते, त्याला सामर्थ्य देते, त्याला पुरोहित, ऋषी, ज्ञानी बनवते. मी रुद्रासाठी धनुष्य ताणते, जणू प्रार्थनेचा द्वेष करणाऱ्यावर बाण सोडण्यासाठी. मी लोकांना युद्धासाठी प्रेरित करते; मी आकाश आणि पृथ्वीमध्ये प्रवेश केला आहे. मी या जगाच्या शिखरावर पित्याची निर्मिती करते; माझा उगम जलात, समुद्रात आहे. तेथून मी सर्व प्राण्यांमध्ये विस्तारते आणि माझ्या महत्तेने त्या आकाशालाही स्पर्श करते. मी वाऱ्यासारखी सर्व प्राण्यांमध्ये श्वास फुंकते; मी सर्व जगांना ओलांडते—आकाशापलीकडे, पृथ्वीपलीकडे. इतकी मी विशाल आहे. कोणतेही संकट किंवा दुष्टता त्या मर्त्य मनुष्याला पोहोचू शकत नाही, ज्याला आर्यमन, मित्र आणि वरुण—एकत्रित उद्देशाने—शत्रूंपलीकडे घेऊन जातात. हेच आम्ही निवडतो, वरुणा, मित्रा, आर्यमना—ज्यामुळे तुम्ही आम्हाला संकटमुक्त ठेवता आणि शत्रूंपलीकडे सुरक्षित नेतात. वरुण, मित्र, आर्यमन, खरोखरच आम्हाला सुरक्षिततेकडे नेतात; तेच आम्हाला मार्गदर्शन करतात आणि शत्रूंपलीकडे घेऊन जातात. वरुण, मित्र, आर्यमन, तुम्ही संपूर्ण जगाचे रक्षण करता; तुमच्या छायेत आम्ही प्रिय होऊ, उत्तम मार्गदर्शनाखाली शत्रूंपलीकडे जाऊ. आदित्य—वरुण, मित्र, आर्यमन—सर्व अडथळ्यांपेक्षा श्रेष्ठ आहेत; मी रुद्र आणि मरुत, इंद्र आणि अग्नी यांना कल्याणासाठी, शत्रूंपलीकडे जाण्यासाठी आळवतो. वरुण, मित्र, आर्यमन, हे नेते, आम्हाला मार्गदर्शन करो; हे राजे, आम्हाला सर्व संकटांपासून आणि शत्रूंपासून दूर नेतात. वरुण, मित्र, आर्यमन, आदित्य, आम्हाला सुरक्षिततेसाठी व्यापक संरक्षण द्या, जेणेकरून आम्ही शत्रूंपलीकडे जाऊ. जसे पूर्वी तुम्ही, देवांनो, गोठ्यात अडकलेली गाय सोडवली, तसेच आता आम्हाला संकटातून सोडा; आमचे दुर्दैव दूर करा, अग्नी, जसा नावाडी जीवनाच्या नदीतून पार नेतो. रात्री, आपल्या सर्व तारकांनी सुशोभित होऊन, प्रकट झाली आहे; तिने आपली सर्व महिमा व्यापली आहे. ही अमर देवी, दूरवर पोहोचणारी, खालील प्रदेशात आणि उंच डोंगरांवर उतरते; तिच्या प्रकाशाने ती अंधार दूर करते. ही देवी पुढे सरकताच, तिने आपल्या बहिणी उषेला मागे पाठवले; आता अंधार नाहीसा झाला आहे, आणि तो हसत नाही. जिच्या मार्गाने आपण आज चालतो, ती आमच्यावर आश्रय देओ, जसे पक्षी झाडात निवास करतात. गावे शांत झाली आहेत, पायाने चालणारे आणि पंख असणारे सर्व स्थिर झाले आहेत, अगदी भुकेले घारही विश्रांती घेत आहेत. लांडगा, वन्य पशू, आणि चोर यांना मार्गावरून दूर हाकल; मग तू आमची बलवान रक्षक हो. अंधार माझ्या जवळ आले आहे, काळसर आणि स्पष्ट उभे आहे; हे रात्री, जसे कर्ज फेडतो, तसे ते दूर कर. गायी आपल्या गोठ्यात परततात, तसे मी तुझ्याकडे आलो आहे; हे आकाशकन्या रात्री, असे स्तोत्र निवड, जे कधीही पराभूत होणार नाही. हे अग्नी, माझे तेज सभांमध्ये राहो; आम्ही, तुझे उपासक, शरीराने समृद्ध होऊ. सर्व दिशांनी मला वंदन मिळो; तुझ्या देखरेखीखाली आम्ही युद्ध जिंकू. सभेत सर्व देव माझ्यासोबत असोत—इंद्र, मरुत, विष्णू, अग्नी; माझ्यासाठी मध्यप्रदेश विशाल आणि मोकळा असो; वारा माझ्या इच्छेनुसार वाहो. देवांनी मला यज्ञात जसे संपत्ती दिली, तसेच मला धन मिळो; आशीर्वाद आणि दिव्य आह्वान माझ्या सोबत असो; प्राचीन दिव्य ऋत्विज माझ्यावर कृपा करो; आम्ही निरोगी, बलवान आणि सुरक्षित असू. माझ्यासाठी योग्य यज्ञ अर्पण केले जावोत; माझा संकल्प सत्य असो; कोणतेही पाप, कुठल्याही प्रकारचे, माझ्यावर येऊ नये; सर्व देवांनो, हे आमच्यासाठी जाहीर करा. देवी आम्हाला बलवान पुरुष बनवो; सर्व देव, येथे आम्हाला सामर्थ्य द्या. आम्ही संततीने किंवा शरीराने नष्ट होऊ नये; सोमराजा, शत्रूंपासून आम्हाला अपाय होऊ नये. अग्नी, अचूक रक्षक, इतरांच्या रागाला परतवून, आम्हा सर्वांना चारही बाजूंनी सुरक्षित ठेव; जे आमच्याविरुद्ध कट करतात, ते परत जावोत, त्यांचे जागृत मन आम्हाला त्रास देऊ नये. सृष्टीकर्ता, सृष्टीकर्त्यांचा अधिपती, जगाचा स्वामी, देव, आक्रमणापासून वाचवणारा—अश्विनीकुमार, बृहस्पती आणि देवता या यज्ञाचे आणि यजमानाचे रक्षण करो. महा-आवाहन केलेला, सर्वत्र पूजिला जाणारा, आम्हाला या सभेत विस्तृत आश्रय देवो; हे इंद्र, घोड्यांना प्रिय असणारा, आमच्या संततीसाठी कृपा कर—आमचा अपमान करू नकोस, आम्हाला दूर नेऊ नकोस. जे आमचे प्रतिस्पर्धी आहेत, ते परतवले जावोत; इंद्र आणि अग्नी यांच्या साहाय्याने आम्ही त्यांना पराभूत करू. वसू, रुद्र, आदित्य, त्यांना वरून स्पर्श करा; त्या भयंकर, कट करणाऱ्या प्रमुखाला शक्तिहीन करा. त्या काळी अस्तित्वही नव्हते, अनस्तित्वही नव्हते; वायुमंडळ नव्हते, त्यापलीकडे आकाश नव्हते. काय झाकून होते? कुठे? कोणाच्या आश्रयाखाली? खोल, अथांग जल होते का? अशा प्रकारे, या ऋचांमध्ये देव, देवी, निसर्ग, आणि विश्वाचा रहस्यपूर्ण आरंभ यांचा गौरवपूर्ण, गूढ आणि भक्तिपूर्ण वृत्तांत आपल्यासमोर उलगडतो.