सर्व सृष्टीचे अधिपती, हे प्रजापती, या जगातील सर्व निर्माण झालेल्या गोष्टींना केवळ आपणच व्यापता. आम्ही जे काही यज्ञ अर्पण करतो, त्या आपल्या इच्छेची पूर्ती व्हावी, आणि आम्ही संपत्तीचे स्वामी व्हावे, अशी आम्ही प्रार्थना करतो. मग मी तेजस्वी, अद्भुत सामर्थ्यवान, कल्याणकारी, मंगलमय, सर्वांना प्रिय असणाऱ्या, शत्रुता नसलेल्या, सर्वांना ऐकणाऱ्या, धनदायक, यजमान, पुरोहित आणि वीर्य देणाऱ्या अग्निदेवतेचे स्तुती करतो. हे अग्नि, तू सर्व मार्गांचा जाणणारा, सर्व कर्मांचा जाणकार आहेस; माझ्या वचनांना कृपापूर्वक स्वीकार. तूपाच्या धारांसारखा, तू पुरोहितासाठी स्तोत्राचे नेतृत्व कर. देवांनी तुला धर्मानुसार स्थापले आहे. अमृतस्वरूप अग्नि, सात ठिकाणी विहरतो आणि सत्कर्म करणाऱ्यांना, भक्तांना वरदान देतो. वीर्यदायी धन देणाऱ्या, स्वयंभू अग्नि, जो तुझी यज्ञाने प्रज्वलना करतो, त्याच्यावर तू कृपा कर. यज्ञाचा चिन्ह, पहिला पुरोहित, सात घोड्यांचा स्वामी, समृद्ध अर्पणांचा अधिपती, अशा अग्निला सर्वजण शोधतात. तुपाने अभ्यंग केलेल्या, दानशूर, वीर्य देणाऱ्या या देवतेचे स्तवन सर्व ऐकतात. तू पहिला दूत, श्रेष्ठ आहेस; अमरत्वासाठी आवाहन केल्यावर तू प्रसन्न हो. मरुतगणांनी तुझ्या घरात तुझे शुद्धीकरण केले आहे आणि भृगू ऋषींनी स्तोत्रांनी तुझे अलंकरण केले आहे. अग्नि, तू यज्ञप्रिय, पोषण करणारा, नेहमी दान करणारा, भक्तांचा प्रिय आहेस. तुपाने अभ्यंग केलेला, त्रैगुण्य तेजाने चमकणारा, तू यज्ञाभोवती ज्ञानासाठी परिभ्रमण करतोस. प्रत्येक उषेच्या वेळी, लोकांनी तुला दूत मानून उपासना केली आहे. देवांनी तुला महानतेसाठी उंचावले, यज्ञात तुपाने तुझे शुद्धीकरण केले. वसिष्ठ ऋषींनी तुला वीर्यदायक म्हणून आवाहन केले, सभेत तुझे स्तवन केले. यज्ञ करणाऱ्यांना समृद्धी दे आणि सदैव आम्हा सर्वांवर कृपाछाया ठेव. यानंतर, वेणा हा, डागाळलेल्या एका पासून उत्पन्न झालेला, आकाशातील पात्रात प्रकाशाचा प्रवाह सुरू करतो. जल आणि सूर्याच्या संगमावर, ऋषी आपल्या विचारांनी त्याला शोधतात, जणू एखाद्या बालकासारखा. वेणा समुद्रातून लाटेसारखा उगवतो आणि आकाशातील तेजस्वीच्या पाठीवर चढतो. सत्याच्या शिखरावर पोहोचून, सर्व कुटुंबांनी त्या एकाच मूळाचा शोध घेतला. अनेक प्राचीन मातांनी, उत्सुकतेने, वासराच्या जवळ उभे राहून त्याचे पोषण केले. सत्याच्या शिखराकडे जात, त्या अमृत आणि मधुरसाच्या प्रवाहाचा शोध घेतात. त्याच्या स्वरुपाची जाण असलेल्या ऋषींनी त्याला इजा केली नाही; त्यांनी वृषभाचा गर्जन, मृगाचा आक्रोश ऐकला. सत्याच्या मार्गाने प्रवास करत, ते नदीकिनारी उभे राहिले—गंधर्वाने अमर नावे शोधली. अप्सरा आपल्या प्रियकराकडे येते, आणि कन्या त्याला सर्वोच्च स्वर्गात धारण करते. प्रियजनांमध्ये प्रिय फिरतो, वेणा सुवर्णपंखावर स्थिर होतो. सुवर्णपंखी गरुड आकाशात उडताना, वेणासाठी आसक्त असलेल्यांनी हृदयाने तुला पाहिले—वरुणाचा दूत, पक्षी, वेगवान, यमाच्या निवासात. गंधर्व आकाशात सरळ उभा राहून, या तेजस्वीचे शस्त्र धारण करतो; सर्वांना दिसणाऱ्या सुवासिक वस्त्रात, त्याने प्रिय सुवर्णनावे निर्माण केल्या. जेव्हा थेंब समुद्राकडे जातो, गिधाडाच्या डोळ्याने पाहतो, तेव्हा तेजस्वी निर्मळ प्रकाशाने चमकतो, आणि तिसऱ्या आकाशात प्रिय वस्तू निर्माण करतो. हे अग्निदेव, आमच्या या यज्ञाला ये, जो पाच अंगांनी, तीन धाग्यांनी, सात सूत्रांनी गुंफलेला आहे. अर्पण पोहोचवणारा तू आम्हाला पुढे ने—सूर्यासारखा, दीर्घ काळची अंधार दूर कर. मी, देव असून, अधमांचा त्याग करतो, गुप्तपणे जाणतो आणि अमरत्व प्राप्त करतो. मी अशुभाचा त्याग करतो, जरी ते वरवर शुभ दिसत असले, आणि माझ्या मैत्रीतून मी अग्निमंथनाच्या नाभिकडे जात नाही. इतरांच्या पाहुण्याला पाहून, मी पक्ष्यासारखा वेगाने, सत्याच्या अनेक निवासांची माप घेतली. मी पित्याला, महाबलवान अधिपतीला सांगतो की, मी योग्य भागाकडे येतो, अयोग्याकडे नाही. वर्षानुवर्षे मी आतून कर्म केले, आणि इंद्राची निवड करून, पित्याचा त्याग केला. अग्नि, सोम आणि वरुण हलले—शासनाच्या आसनाभोवती ते एकत्र आले. हे बलशाली अधिपती, आपल्या सामर्थ्याने प्रकट झाले आहेत, आणि वरुणा, तू मला इच्छितोस. हे राजन, सत्य आणि असत्य यांचे विवेचन करणारा, माझ्या राज्याच्या सार्वभौमत्वात ये. हेच ते तेज, हेच ते धन, हेच पृथ्वी आणि आकाश यामधील विशाल प्रकाशमान स्थान आहे. आपण वृत्राचा नाश करू, सोम, पुढे ये—आपण पूज्याची यज्ञाने पूजा करू. कवीने आपल्या कवितेने आकाशात एक रूप निर्माण केले; वरुण, कोणाचाही विरोध न होता, जल प्रवाहित करतो; जसे लोक सुरक्षित घर बनवतात, तसे शुद्ध नद्या त्याचा रंग धारण करतात. त्या त्याच्या सर्वोच्च सामर्थ्याला धरून राहतात; आपल्या स्वभावाने येथे वास करतात, आनंदित होतात; जणू प्रजाजन राजा निवडतात, तसे ते, प्रचंड, वृत्रापासून वेगळे उभे राहतात. त्याला हंस असे म्हणतात, तो भयंकरांसोबत एकरूप होतो, दैवी जल आणि आकाशाच्या संगतीत फिरतो; ज्ञानी, विवेकाने इंद्राला ओळखतात, अनुष्ठुप छंदाने स्तुती करतात आणि त्याचा शोध घेतात. मी रुद्र, वसु, आदित्य आणि सर्व देवांसोबत फिरतो. मी मित्र आणि वरुण, इंद्र आणि अग्नि, तसेच अश्विनीद्वय यांना धारण करते. मी पौष्टीक सोम, त्वष्टा, पूषण आणि भग यांना धारण करते. जो भक्तिपूर्वक अर्पण करतो, त्याला मी संपत्ती देते. मी सार्वभौम, धनसंचयक, बुद्धिमान, यज्ञासाठी प्रथम पात्र आहे. देवांनी मला अनेक ठिकाणी विभागले, अनेक रूपांत मी व्याप्त आहे. माझ्यामुळे जे पाहतात, श्वास घेतात, ऐकतात, ते अन्न खातात. ज्यांना समज नाही, ते माझ्याजवळ राहतात; ऐका, जे ऐकता, मी तुम्हाला विश्वासार्ह सांगते. मी एकटी हे घोषित करते, जे देवांना आणि माणसांना प्रिय आहे. ज्याला मी इच्छिते, त्याला मी सामर्थ्यवान करते, पुरोहित, ऋषी, ज्ञानी बनवते. मी रुद्रासाठी धनुष्य ताणते, प्रार्थनेच्या विरोधकावर बाण सोडण्यासाठी. मी लोकांना युद्धासाठी प्रेरित करते; मी पृथ्वी आणि आकाशात प्रवेश केला आहे. मी या जगाच्या शिखरावर पित्याची निर्मिती करते; माझे मूळ जलात, समुद्रात आहे. तिथून मी सर्व प्राण्यांमध्ये विस्तारते, आणि माझ्या महानतेने त्या आकाशाला स्पर्श करते. मी वाऱ्यासारखी, सर्व प्राण्यांना श्वास देते; मी सर्व लोकांपेक्षा, स्वर्गापलीकडे, पृथ्वीपलीकडे आहे. माझी महानता इतकी व्यापक आहे. देव, आर्यमन्, मित्र आणि वरुण, जे एकत्रितपणे मनुष्याला शत्रूंपलीकडे नेतात, त्याच्यापर्यंत कोणतीही हानी, कोणतेही दुष्टपण पोहोचू देत नाहीत. हे वरुण, मित्र, आर्यमन्, आम्ही हेच निवडतो—ज्यामुळे तुम्ही आम्हाला शत्रूंपासून सुरक्षित ठेवता. वरुण, मित्र, आर्यमन्, आम्हाला खऱ्या अर्थाने सुरक्षिततेकडे न्या, मार्गदर्शन करा, आणि आम्हाला शत्रूंपलीकडे घेऊन जा. वरुण, मित्र, आर्यमन्, तुम्ही संपूर्ण जगाचे रक्षण करा; तुमच्या छायेखाली आम्ही प्रिय होऊ, आणि योग्य मार्गदर्शनाने शत्रूंपलीकडे जाऊ. आदित्यगण—वरुण, मित्र, आर्यमन्—सर्व अडथळ्यांवर मात करतात; मी बलवान रुद्र, मरुत, इंद्र आणि अग्निला कल्याणासाठी, शत्रूंपलीकडे जाण्यासाठी आवाहन करतो. वरुण, मित्र, आर्यमन्, हे नेते, आम्हाला मार्गदर्शन करो; हे राजे, सर्व वाईटांपासून, शत्रूंपासून आम्हाला पार नेवो. अशा प्रकारे, ऋग्वेदातील या पवित्र ऋचांमध्ये सर्व सृष्टीचे पालन करणारे देव, यज्ञातील अग्नि, दिव्य तेजस्वी वेणा, सर्वव्यापी देवी, आणि रक्षण करणारे आदित्य, यांची स्तुती, प्रार्थना आणि उपासना एकत्र गुंफली आहे.