സ്തോമേന ഹി ദിവി ദേവാസോ അഗ്നിമജീജനഞ്ഛക്തിഭീ രോദസിപ്രാമ് । തമൂ അകൃണ്വന്ത്രേധാ ഭുവേ കം സ ഓഷധീഃ പചതി വിശ്വരൂപാഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർ സ്തുതിയോടെ അഗ്നിയെ ഇരുവശങ്ങളുടെയും അധിപനായി സൃഷ്ടിച്ചു. ലോകത്തിനായി അവനെ മൂന്നു രൂപത്തിൽ ഉണ്ടാക്കി; അവൻ എല്ലാ രൂപത്തിലുള്ള ഔഷധികളെ പാകം ചെയ്യുന്നു.
യദേദേനമദധുര്യജ്ഞിയാസോ ദിവി ദേവാഃ സൂര്യമാദിതേയമ് । യദാ ചരിഷ്ണൂ മിഥുനാവഭൂതാമാദിത്പ്രാപശ്യന്ഭുവനാനി വിശ്വാ
അർഹരായ ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സൂര്യനായി സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇരട്ടികൾ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, എല്ലാ ലോകങ്ങളും ദൃശ്യമായി.
വിശ്വസ്മാ അഗ്നിം ഭുവനായ ദേവാ വൈശ്വാനരം കേതുമഹ്നാമകൃണ്വന് । ആ യസ്തതാനോഷസോ വിഭാതീരപോ ഊര്ണോതി തമോ അര്ചിഷാ യന്
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കായി ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ സർവ്വഭൗമനായി, ചിഹ്നമായി, ശക്തിയാൽ സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ ഉഷസ്സിനെ, പ്രകാശമുള്ള ജലങ്ങളെ വ്യാപിപ്പിച്ചു, തന്റെ ജ്വാലകൊണ്ട് ഇരുണ്ടNESS നീക്കി.
വൈശ്വാനരം കവയോ യജ്ഞിയാസോഽഗ്നിം ദേവാ അജനയന്നജുര്യമ് । നക്ഷത്രം പ്രത്നമമിനച്ചരിഷ്ണു യക്ഷസ്യാധ്യക്ഷം തവിഷം ബൃഹന്തമ്
യജ്ഞത്തിന് അർഹനായ ജ്ഞാനികൾ അക്ഷയനായ വൈശ്വാനരൻ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു. പ്രാചീനമായ നക്ഷത്രം, സഞ്ചരിക്കുന്നതും, മഹത്തായും ഭ്രമണശേഷിയുള്ളതുമായ അത്ഭുതങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനായവനാണ് അഗ്നി.
വൈശ്വാനരം വിശ്വഹാ ദീദിവാംസം മന്ത്രൈരഗ്നിം കവിമച്ഛാ വദാമഃ । യോ മഹിമ്നാ പരിബഭൂവോര്വീ ഉതാവസ്താദുത ദേവഃ പരസ്താത്
സകലത്തെയും ആഴമായി തെളിയുന്ന വൈശ്വാനരൻ അഗ്നിയോട്, ജ്ഞാനിയായവനോട്, നാം മന്ത്രങ്ങളാൽ സംസാരിക്കുന്നു. തന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് വിശാലതയെ ആവൃതമാക്കി, അതിലപ്പുറം ദേവനായി നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് അഗ്നി.
ദ്വേ സ്രുതീ അശൃണവം പിതൄണാമഹം ദേവാനാമുത മര്ത്യാനാമ് । താഭ്യാമിദം വിശ്വമേജത്സമേതി യദന്തരാ പിതരം മാതരം ച
പിതാക്കന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും, മനുഷ്യരുടെയും രണ്ടു ഒഴുക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അവയിലൂടെ ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം ചലിച്ചു ഒന്നിക്കുന്നു; അച്ഛനും അമ്മയും തമ്മിലുള്ള എല്ലാം അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ദ്വേ സമീചീ ബിഭൃതശ്ചരന്തം ശീര്ഷതോ ജാതം മനസാ വിമൃഷ്ടമ് । സ പ്രത്യങ്വിശ്വാ ഭുവനാനി തസ്ഥാവപ്രയുച്ഛന്തരണിര്ഭ്രാജമാനഃ
രണ്ടു സമദിശകളാണ് ചലിക്കുന്നവനെ, തലയിൽ നിന്നു ജനിച്ച മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചവനെ, ചുമക്കുന്നത്. അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും നേരിട്ട് നിലകൊണ്ടു, പ്രകാശത്തോടെ ദൂതനായി, ആരും അയച്ചതല്ലാതെ തനിക്കു തന്നെ സഞ്ചരിച്ചു.
യത്രാ വദേതേ അവരഃ പരശ്ച യജ്ഞന്യോഃ കതരോ നൌ വി വേദ । ആ ശേകുരിത്സധമാദം സഖായോ നക്ഷന്ത യജ്ഞം ക ഇദം വി വോചത്
താഴെയും ഉയരത്തെയും സംസാരിക്കുന്നിടത്ത്, ഞങ്ങളിലാരാണ് യജ്ഞം അറിയുന്നത്? കൂട്ടുകാരെല്ലാവരും ഒരേ സദസ്സിൽ എത്തി, അവർ യജ്ഞത്തെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു—ഇത് ആരാണ് വിശദീകരിക്കാൻ പോകുന്നത്?
കത്യഗ്നയഃ കതി സൂര്യാസഃ കത്യുഷാസഃ കത്യു സ്വിദാപഃ । നോപസ്പിജം വഃ പിതരോ വദാമി പൃച്ഛാമി വഃ കവയോ വിദ്മനേ കമ്
എത്ര അഗ്നികൾ, എത്ര സൂര്യന്മാർ, എത്ര ഉദയങ്ങൾ, എത്ര ജലങ്ങൾ ഉണ്ട്? നിങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരെ ഞാൻ മറഞ്ഞവരായി പറയുന്നില്ല; ജ്ഞാനത്തിനായി ഞാൻ നിങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നു—ആരാണ് അത് അറിയുന്നത്?
യാവന്മാത്രമുഷസോ ന പ്രതീകം സുപര്ണ്യോ വസതേ മാതരിശ്വഃ । താവദ്ദധാത്യുപ യജ്ഞമായന്ബ്രാഹ്മണോ ഹോതുരവരോ നിഷീദന്
ഉഷസ്സുകളുടെ അളവോളം, അതിന്റെ രൂപമല്ല, പക്ഷേ അത്രത്തോളം വേഗമുള്ള മാതരിശ്വൻ വസിക്കുന്നു; അത്രത്തോളം ബ്രാഹ്മണൻ, ഹോതൃക്കാർക്കു താഴെയുള്ളവൻ, യജ്ഞാസനത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രം സ്തവാ നൃതമം യസ്യ മഹ്നാ വിബബാധേ രോചനാ വി ജ്മോ അന്താന് । ആ യഃ പപ്രൌ ചര്ഷണീധൃദ്വരോഭിഃ പ്ര സിന്ധുഭ്യോ രിരിചാനോ മഹിത്വാ
മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രനെ നാം പാടുന്നു; അവന്റെ മഹത്വം ആകാശത്തെയും അതിന്റെ അതിരുകളെയും അതിജീവിച്ചു. അവൻ ജനങ്ങളെ ശക്തിയാൽ നിറച്ചു, നദികളിൽ നിന്ന് തന്റെ മഹത്വം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
സ സൂര്യഃ പര്യുരൂ വരാംസ്യേന്ദ്രോ വവൃത്യാദ്രഥ്യേവ ചക്രാ । അതിഷ്ഠന്തമപസ്യം ന സര്ഗം കൃഷ്ണാ തമാംസി ത്വിഷ്യാ ജഘാന
സൂര്യനെപ്പോലെ, ഇന്ദ്രൻ വിശാലമായ ലോകങ്ങളെ ചുറ്റുന്നു; രഥികനെപ്പോലെ ചക്രം തിരിച്ചു, കറുത്ത ഇരുട്ടിനെ തന്റെ പ്രകാശത്തോടെ തകർത്തു, തടസ്സങ്ങളെ അതിജയിക്കുന്നവനായി.
സമാനമസ്മാ അനപാവൃദര്ച ക്ഷ്മയാ ദിവോ അസമം ബ്രഹ്മ നവ്യമ് । വി യഃ പൃഷ്ഠേവ ജനിമാന്യര്യ ഇന്ദ്രശ്ചികായ ന സഖായമീഷേ
നമുക്ക് ഒരുമിച്ച്, തടസ്സമില്ലാതെ, പുതിയ ഗീതങ്ങളാൽ ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും പാടാം; ഒരു ശില്പിയെപ്പോലെ അവൻ തലമുറകളെ സൃഷ്ടിച്ചു, ഇന്ദ്രൻ സൗഹൃദം തേടി, സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ.
ഇന്ദ്രായ ഗിരോ അനിശിതസര്ഗാ അപഃ പ്രേരയം സഗരസ്യ ബുധ്നാത് । യോ അക്ഷേണേവ ചക്രിയാ ശചീഭിര്വിഷ്വക്തസ്തമ്ഭ പൃഥിവീമുത ദ്യാമ്
ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഗീതങ്ങൾ ഞാൻ സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വിടുന്നു; തന്റെ ശക്തികളാൽ, അക്ഷംപോലെ, ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും എല്ലായിടത്തും സ്ഥാപിച്ചവനാണ് ഇന്ദ്രൻ.
ആപാന്തമന്യുസ്തൃപലപ്രഭര്മാ ധുനിഃ ശിമീവാഞ്ഛരുമാഁ ഋജീഷീ । സോമോ വിശ്വാന്യതസാ വനാനി നാര്വാഗിന്ദ്രം പ്രതിമാനാനി ദേഭുഃ
അവന്റെ കോപം അതിന്റെ അറ്റം വരെ കടന്നുപോകുന്ന ശക്തിയും വേഗവും ഉണ്ട്, ഉരുണ്ടു ചാടുന്ന തീപോലെയും കൂര്മ്മവും ശുദ്ധവുമാണ്. സോമം എല്ലാ കാടുകളും കടന്നുപോയി, നദികൾ ഇന്ദ്രന്റെ മഹത്വം അളന്നു.
ന യസ്യ ദ്യാവാപൃഥിവീ ന ധന്വ നാന്തരിക്ഷം നാദ്രയഃ സോമോ അക്ഷാഃ । യദസ്യ മന്യുരധിനീയമാനഃ ശൃണാതി വീളു രുജതി സ്ഥിരാണി
സോമം എത്താത്ത ആകാശമോ ഭൂമിയോ മരുഭൂമിയോ അന്തരീക്ഷമോ പർവതങ്ങളോ നദികളോ ഇല്ല; അവന്റെ കോപം ഉണരുമ്പോൾ, അവൻ കേൾക്കുന്നു, ഉറച്ചതെല്ലാം തകർക്കുന്നു.
ജഘാന വൃത്രം സ്വധിതിര്വനേവ രുരോജ പുരോ അരദന്ന സിന്ധൂന് । ബിഭേദ ഗിരിം നവമിന്ന കുമ്ഭമാ ഗാ ഇന്ദ്രോ അകൃണുത സ്വയുഗ്ഭിഃ
വനത്തിൽ ശക്തിപോലെ, ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചു; കോട്ടകൾ തകർത്തു, നദികൾ തുറന്നു; പർവതം പിളർത്തി, ഒമ്പതാമത്തെ കലശം തുറന്നു, സ്വന്തം കാളകളാൽ പശുക്കളെ പുറത്തുവിട്ടു.
ത്വം ഹ ത്യദൃണയാ ഇന്ദ്ര ധീരോഽസിര്ന പര്വ വൃജിനാ ശൃണാസി । പ്ര യേ മിത്രസ്യ വരുണസ്യ ധാമ യുജം ന ജനാ മിനന്തി മിത്രമ്
ഇന്ദ്രേ, നീ ധൈര്യത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും തടസ്സങ്ങൾ വെട്ടിക്കളയുന്നു, ഒരു കത്തിപോലെ ചുരുളുകൾ കെട്ടുപോലെയും. മിത്രനും വരുണനും നിയമം ലംഘിക്കുന്നവരെ, ജനങ്ങൾ സ്നേഹിതനെ ബാധിക്കില്ല.
പ്ര യേ മിത്രം പ്രാര്യമണം ദുരേവാഃ പ്ര സംഗിരഃ പ്ര വരുണം മിനന്തി । ന്യമിത്രേഷു വധമിന്ദ്ര തുമ്രം വൃഷന്വൃഷാണമരുഷം ശിശീഹി
ശത്രുതയോടെ മിത്രനെയും ആര്യമനെയും ഗായകരെയും വരുണനെയും ഉപദ്രവിക്കുന്നവരെ, ശത്രുക്കളിൽ, ശക്തനായ ഇന്ദ്രേ, നീ ശക്തിയാൽ അവരെ ശിക്ഷിക്കണം.
ഇന്ദ്രോ ദിവ ഇന്ദ്ര ഈശേ പൃഥിവ്യാ ഇന്ദ്രോ അപാമിന്ദ്ര ഇത്പര്വതാനാമ് । ഇന്ദ്രോ വൃധാമിന്ദ്ര ഇന്മേധിരാണാമിന്ദ്രഃ ക്ഷേമേ യോഗേ ഹവ്യ ഇന്ദ്രഃ
ഇന്ദ്രൻ ആകാശത്തിന്റെ അധിപൻ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ, പർവതങ്ങളുടെ അധിപൻ; ശക്തരുടെ അധിപൻ, ജ്ഞാനികളുടെ അധിപൻ, വീട്ടിലും കൂട്ടായ്മയിലും ഹവിയിലും ഇന്ദ്രൻ അധിപൻ.
പ്രാക്തുഭ്യ ഇന്ദ്രഃ പ്ര വൃധോ അഹഭ്യഃ പ്രാന്തരിക്ഷാത്പ്ര സമുദ്രസ്യ ധാസേഃ । പ്ര വാതസ്യ പ്രഥസഃ പ്ര ജ്മോ അന്താത്പ്ര സിന്ധുഭ്യോ രിരിചേ പ്ര ക്ഷിതിഭ്യഃ
കിഴക്കിൽ നിന്ന്, മഹത്തായവരിൽ നിന്ന്, ദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന്, അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന്, സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന്, വീശുന്ന കാറ്റിൽ നിന്ന്, ആകാശത്തിന്റെ അതിരുകളിൽ നിന്ന്, നദികളിൽ നിന്ന്, ഭൂമികളിൽ നിന്ന്, ഇന്ദ്രൻ തന്റെ മഹത്വം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
പ്ര ശോശുചത്യാ ഉഷസോ ന കേതുരസിന്വാ തേ വര്തതാമിന്ദ്ര ഹേതിഃ । അശ്മേവ വിധ്യ ദിവ ആ സൃജാനസ്തപിഷ്ഠേന ഹേഷസാ ദ്രോഘമിത്രാന്
പ്രഭാതത്തിന്റെ ദൂതനെപ്പോലെ, ഇന്ദ്രന്റെ ആയുധം പ്രകാശിക്കുന്നു; അതു എപ്പോഴും വിജയിക്കട്ടെ. കല്ല് പിളർക്കുന്നതുപോലെ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു ജ്വലിക്കുന്ന ആയുധം എറിഞ്ഞ്, ദ്രോഹികളായ ശത്രുക്കളെ നീ സംഹരിക്കണം.
അന്വഹ മാസാ അന്വിദ്വനാന്യന്വോഷധീരനു പര്വതാസഃ । അന്വിന്ദ്രം രോദസീ വാവശാനേ അന്വാപോ അജിഹത ജായമാനമ്
മാസങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി അനുസരിക്കുന്നു, ഔഷധികളും പർവ്വതങ്ങളും അതിനെ പിന്തുടരുന്നു. ഭൂമിയും ആകാശവും ശക്തനായ ഇന്ദ്രനെ സേവിക്കുന്നു; ജലങ്ങൾ പുതുതായി ജനിക്കുന്നവനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
കര്ഹി സ്വിത്സാ ത ഇന്ദ്ര ചേത്യാസദഘസ്യ യദ്ഭിനദോ രക്ഷ ഏഷത് । മിത്രക്രുവോ യച്ഛസനേ ന ഗാവഃ പൃഥിവ്യാ ആപൃഗമുയാ ശയന്തേ
ഇന്ദ്രാ, ദുഷ്ടനെ തകർക്കുന്ന ആ നിമിഷം എപ്പോഴാകും വരിക? കാട്ടിൽ ചിരയുന്ന പശുക്കളെപ്പോലെ, കപടമിത്രരായ ശത്രുക്കൾ ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പിടിക്കുമോ?
ശത്രൂയന്തോ അഭി യേ നസ്തതസ്രേ മഹി വ്രാധന്ത ഓഗണാസ ഇന്ദ്ര । അന്ധേനാമിത്രാസ്തമസാ സചന്താം സുജ്യോതിഷോ അക്തവസ്താഁ അഭി ഷ്യുഃ
നമ്മുടെ ശത്രുക്കളും കൂട്ടമായി ചേരുന്നവരും, ഇന്ദ്രാ, പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെടട്ടെ. വിശ്വാസമില്ലാത്തവരും, അന്ധതയിലും ഇരുട്ടിലും അകപ്പെട്ടവരും, സത്യപ്രകാശമുള്ളവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കട്ടെ.
പുരൂണി ഹി ത്വാ സവനാ ജനാനാം ബ്രഹ്മാണി മന്ദന്ഗൃണതാമൃഷീണാമ് । ഇമാമാഘോഷന്നവസാ സഹൂതിം തിരോ വിശ്വാഁ അര്ചതോ യാഹ്യര്വാങ്
ജനങ്ങളുടെ അനേകം സമർപ്പണങ്ങളും, സ്തുതിക്കുന്ന ഋഷിമാരുടെ ഗാനം, നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഉത്സാഹത്തോടെ വിളിക്കുന്ന ഇവരുടെ പ്രാർത്ഥന കേട്ട്, മറ്റുള്ളവരെ മറികടന്ന് നീ അടുത്ത് വരിക.
ഏവാ തേ വയമിന്ദ്ര ഭുഞ്ജതീനാം വിദ്യാമ സുമതീനാം നവാനാമ് । വിദ്യാമ വസ്തോരവസാ ഗൃണന്തോ വിശ്വാമിത്രാ ഉത ത ഇന്ദ്ര നൂനമ്
ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹം അനുഭവിക്കുന്നവരിൽ ഞങ്ങൾ പുതിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾ അറിയട്ടെ. നിന്റെ മഹത്വം പാടുമ്പോൾ, നിന്റെ സഹായത്തിന്റെ സമ്പത്ത് ഞങ്ങൾ അറിയട്ടെ; എല്ലാ സ്നേഹിതരും ഇന്ദ്രനെ ഇപ്പോൾ അറിയട്ടെ.
ശുനം ഹുവേമ മഘവാനമിന്ദ്രമസ്മിന്ഭരേ നൃതമം വാജസാതൌ । ശൃണ്വന്തമുഗ്രമൂതയേ സമത്സു ഘ്നന്തം വൃത്രാണി സംജിതം ധനാനാമ്
നാം ധനവും വിജയവും നേടാൻ, മഹാദാനിയായ ഇന്ദ്രനെ ഈ യുദ്ധത്തിൽ വിളിക്കട്ടെ. യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ വിളി കേൾക്കുന്ന, ഭയങ്കരനും ശക്തനും ആയ ഇന്ദ്രൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് സമ്പത്ത് നേടട്ടെ.
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് । സ ഭൂമിം വിശ്വതോ വൃത്വാത്യതിഷ്ഠദ്ദശാങ്ഗുലമ്
ആ മഹാപുരുഷന് ആയിരം തലയും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉണ്ട്. അവൻ ഭൂമിയെ എല്ലാടും വലിച്ചുകെട്ടി, അതിൽപോലും പത്ത് വിരൽ നീളത്തിൽ അപ്പുറം നിലകൊണ്ടു.
പുരുഷ ഏവേദം സര്വം യദ്ഭൂതം യച്ച ഭവ്യമ് । ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനോ യദന്നേനാതിരോഹതി
ഈ സർവ്വം മഹാപുരുഷനാണ് — ഉണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും. അവൻ അമൃതതയുടെ അധിപൻ; അഹാരം കൊണ്ട് അവൻ അതിലപ്പുറം വളരുന്നു.