പ്ര യേ ദിവഃ പൃഥിവ്യാ ന ബര്ഹണാ ത്മനാ രിരിച്രേ അഭ്രാന്ന സൂര്യഃ । പാജസ്വന്തോ ന വീരാഃ പനസ്യവോ രിശാദസോ ന മര്യാ അഭിദ്യവഃ
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നവരാണ് അവർ, സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, സൂര്യൻ മേഘങ്ങൾ പടർത്തുന്നതുപോലെ. വീര്യവാന്മാരായി, മഹത്വമുള്ളവരായി, രാജകുമാരന്മാരെപ്പോലെ, പാപമില്ലാതെ, യുവാക്കളെപ്പോലെ, അവർ എപ്പോഴും മുന്നോട്ട് പോവുന്നു.
യുഷ്മാകം ബുധ്നേ അപാം ന യാമനി വിഥുര്യതി ന മഹീ ശ്രഥര്യതി । വിശ്വപ്സുര്യജ്ഞോ അര്വാഗയം സു വഃ പ്രയസ്വന്തോ ന സത്രാച ആ ഗത
നിങ്ങളുടെ ആഴങ്ങളിൽ, വെള്ളത്തിന്റെ അടിത്തട്ടുപോലെ, ഒന്നും പിളരുകയോ വലിയതൊന്നും തകർക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യജ്ഞം, സമർപ്പണങ്ങളോടെ, കൂട്ടുകാരെപ്പോലെ ഒരു സംഗമത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു.
യൂയം ധൂര്ഷു പ്രയുജോ ന രശ്മിഭിര്ജ്യോതിഷ്മന്തോ ന ഭാസാ വ്യുഷ്ടിഷു । ശ്യേനാസോ ന സ്വയശസോ രിശാദസഃ പ്രവാസോ ന പ്രസിതാസഃ പരിപ്രുഷഃ
നിങ്ങൾ കുതിരപ്പുറത്തുള്ള കയറുകളെപ്പോലെ ചേർത്തിരിക്കുന്നു, പ്രഭയോടെ, പുലരികളിൽ പ്രകാശിച്ച്; കഴുകന്മാരെപ്പോലെ, സ്വയം മഹത്വമുള്ളവരും, ഉഗ്രരും, യാത്രക്കാരെപ്പോലെ വേഗവാന്മാരും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവരുമാണ്.
പ്ര യദ്വഹധ്വേ മരുതഃ പരാകാദ്യൂയം മഹഃ സംവരണസ്യ വസ്വഃ । വിദാനാസോ വസവോ രാധ്യസ്യാരാച്ചിദ്ദ്വേഷഃ സനുതര്യുയോത
മരുതുകൾ, നിങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് സംവരണന്റെ മഹത്തായ സമ്പത്ത് കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ദാനശീലിയുടെ ധനങ്ങൾ അറിയുന്നവരായി, ദൂരത്തുനിന്നും പോലും വൈരാഗ്യം അകറ്റുന്നു.
യ ഉദൃചി യജ്ഞേ അധ്വരേഷ്ഠാ മരുദ്ഭ്യോ ന മാനുഷോ ദദാശത് । രേവത്സ വയോ ദധതേ സുവീരം സ ദേവാനാമപി ഗോപീഥേ അസ്തു
യജ്ഞത്തിൽ അഗ്നി ഉയരുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻമാരെപ്പോലെ അല്ലാതെ, മരുതുകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നവൻ, സമ്പത്തും ശക്തമായ സന്തതിയും നേടുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇരിക്കട്ടെ.
തേ ഹി യജ്ഞേഷു യജ്ഞിയാസ ഊമാ ആദിത്യേന നാമ്നാ ശമ്ഭവിഷ്ഠാഃ । തേ നോഽവന്തു രഥതൂര്മനീഷാം മഹശ്ച യാമന്നധ്വരേ ചകാനാഃ
യജ്ഞങ്ങളിൽ അവർ യുക്തരായ ശക്തികൾ, ആദിത്യൻ എന്ന പേരിൽ ഏറ്റവും ദയയുള്ളവരാണ്; അവർ നമ്മുടെ രഥം തേടുന്ന ചിന്തകൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകട്ടെ, മഹത്വത്തോടെ യജ്ഞത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് സന്തോഷിക്കുന്നവരായി.
വിപ്രാസോ ന മന്മഭിഃ സ്വാധ്യോ ദേവാവ്യോ ന യജ്ഞൈഃ സ്വപ്നസഃ । രാജാനോ ന ചിത്രാഃ സുസംദൃശഃ ക്ഷിതീനാം ന മര്യാ അരേപസഃ
പ്രജ്ഞാനമുള്ള കവിൾ ചിന്തകളോടെ, സ്വയം നിയന്ത്രിതരായി; ദേവന്മാരെപ്പോലെ യജ്ഞങ്ങളാൽ ഉണർന്നവരായി; ഭംഗിയുള്ള രാജാക്കന്മാരെപ്പോലെ, വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നവരായി; മനുഷ്യരിൽ പാപമില്ലാത്ത യുവാക്കളെപ്പോലെയും.
അഗ്നിര്ന യേ ഭ്രാജസാ രുക്മവക്ഷസോ വാതാസോ ന സ്വയുജഃ സദ്യഊതയഃ । പ്രജ്ഞാതാരോ ന ജ്യേഷ്ഠാഃ സുനീതയഃ സുശര്മാണോ ന സോമാ ഋതം യതേ
അഗ്നിയെപ്പോലെ, തിളങ്ങുന്നവരും പൊന്നുപോലുള്ള നെഞ്ചുള്ളവരുമാണ്; കാറ്റിനെപ്പോലെ, സ്വയം ചുമത്തപ്പെട്ടവരും എപ്പോഴും സജീവവുമാണ്; പ്രബുദ്ധരായ മൂപ്പന്മാരെപ്പോലെ, നല്ല മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നവരും, നല്ല അഭയം ഉള്ളവരും, സോമന്മാരെപ്പോലെ സത്യം തേടുന്നവരുമാണ്.
വാതാസോ ന യേ ധുനയോ ജിഗത്നവോഽഗ്നീനാം ന ജിഹ്വാ വിരോകിണഃ । വര്മണ്വന്തോ ന യോധാഃ ശിമീവന്തഃ പിതൄണാം ന ശംസാഃ സുരാതയഃ
കാറ്റിനെപ്പോലെ വേഗമുള്ളവരും ഉണർന്നിരിക്കുന്നവരുമാണ്; അഗ്നിയുടെ നാവിനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവരും; ആയുധധാരികളായ യോദ്ധാക്കളെപ്പോലെ കരുത്തുള്ളവരും; പിതാക്കന്മാരുടെ സ്തുതികളെപ്പോലെ ദാനശീലികളും.
രഥാനാം ന യേഽരാഃ സനാഭയോ ജിഗീവാംസോ ന ശൂരാ അഭിദ്യവഃ । വരേയവോ ന മര്യാ ഘൃതപ്രുഷോഽഭിസ്വര്താരോ അര്കം ന സുഷ്ടുഭഃ
രഥത്തിന്റെ ചക്ര spokes ഉം nave ഉം പോലെ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരും; വീരന്മാരെപ്പോലെ യുദ്ധത്തിൽ വിജയികളുമാണ്; തിരഞ്ഞെടുത്ത യുവാക്കളെപ്പോലെ നെയ്യിൽ തളിച്ചവരും; ഗായകർ അർപ്പണഗാനം ആലപിക്കുന്നതുപോലെ സംഗീതത്തോടെയും.
അശ്വാസോ ന യേ ജ്യേഷ്ഠാസ ആശവോ ദിധിഷവോ ന രഥ്യഃ സുദാനവഃ । ആപോ ന നിമ്നൈരുദഭിര്ജിഗത്നവോ വിശ്വരൂപാ അങ്ഗിരസോ ന സാമഭിഃ
മികച്ച കുതിരകളെപ്പോലെ വേഗതയിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവരും; ഉത്സാഹമുള്ള രഥികന്മാരെപ്പോലെ ദാനശീലികളും; വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ ഒഴുകുന്നവരും; അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള അങ്കിരസന്മാർ ഗാനം ആലപിക്കുന്നതുപോലെ.
ഗ്രാവാണോ ന സൂരയഃ സിന്ധുമാതര ആദര്ദിരാസോ അദ്രയോ ന വിശ്വഹാ । ശിശൂലാ ന ക്രീളയഃ സുമാതരോ മഹാഗ്രാമോ ന യാമന്നുത ത്വിഷാ
ഉരുളക്കല്ലുകളെപ്പോലെ വേഗമുള്ളവരും, നദിയുടെ അമ്മമാരെപ്പോലെ ശക്തരുമായി; പാറകളെപ്പോലെ എല്ലാം ജയിക്കുന്നവരും; കളിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെപ്പോലെ നന്നായി വളർത്തപ്പെട്ടവരും; വലിയ കൂട്ടം ശക്തിയോടെ മുന്നേറുന്നതുപോലെ.
ഉഷസാം ന കേതവോഽധ്വരശ്രിയഃ ശുഭംയവോ നാഞ്ജിഭിര്വ്യശ്വിതന് । സിന്ധവോ ന യയിയോ ഭ്രാജദൃഷ്ടയഃ പരാവതോ ന യോജനാനി മമിരേ
പുലരിയുടെ പ്രകാശങ്ങളെപ്പോലെ, യജ്ഞത്തിന് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരും; വേഗതയുള്ളവരെപ്പോലെ അവരുടെ പാതകളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയവരും; നദികളെപ്പോലെ ഒഴുകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, തിളങ്ങുന്ന കാഴ്ചയോടെ; ദൂരെ യാത്ര ചെയ്യുന്നവരെപ്പോലെ അവർ ദൂരം അളക്കുന്നു.
സുഭാഗാന്നോ ദേവാഃ കൃണുതാ സുരത്നാനസ്മാന്സ്തോതൄന്മരുതോ വാവൃധാനാഃ । അധി സ്തോത്രസ്യ സഖ്യസ്യ ഗാത സനാദ്ധി വോ രത്നധേയാനി സന്തി
ദേവന്മാർ നമ്മെ ഭാഗ്യവാന്മാരാക്കട്ടെ, സമൃദ്ധിയുള്ളവരാക്കട്ടെ; മരുതുകൾ, നിങ്ങൾക്ക് സ്തുതി അർപ്പിക്കുന്നവരെ വളർത്തട്ടെ; സ്നേഹത്തിലും ഗായനത്തിലും, നിങ്ങളുടെ നിധികൾ സദാ നിലനിൽക്കുന്നു.
അപശ്യമസ്യ മഹതോ മഹിത്വമമര്ത്യസ്യ മര്ത്യാസു വിക്ഷു । നാനാ ഹനൂ വിഭൃതേ സം ഭരേതേ അസിന്വതീ ബപ്സതീ ഭൂര്യത്തഃ
അവന്റെ മഹത്വം, അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം, മനുഷ്യരിൽ ഗോത്രങ്ങളിൽ നമ്മൾ കണ്ടു; അവൻ പലവിധമായ വായുകൾ വഹിക്കുന്നു, അവ മത്സരത്തിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു, കടിച്ചു, വിഴുങ്ങി, ധാരാളം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗുഹാ ശിരോ നിഹിതമൃധഗക്ഷീ അസിന്വന്നത്തി ജിഹ്വയാ വനാനി । അത്രാണ്യസ്മൈ പഡ്ഭിഃ സം ഭരന്ത്യുത്താനഹസ്താ നമസാധി വിക്ഷു
അവന്റെ തല രഹസ്യമായി ഒളിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, പല ദിശകളിലേക്കും സഞ്ചരിക്കുന്നു; കടിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ നാവുകൊണ്ട് കാടുകൾ തിന്നുന്നു; ഇവിടെ, അവനുവേണ്ടി, അവർ കാൽകൊണ്ടും ഉയർന്ന കൈകൊണ്ടും വിനയത്തോടെ ഗോത്രങ്ങളിൽ സമർപ്പണം കൊണ്ടുവരുന്നു.
പ്ര മാതുഃ പ്രതരം ഗുഹ്യമിച്ഛന്കുമാരോ ന വീരുധഃ സര്പദുര്വീഃ । സസം ന പക്വമവിദച്ഛുചന്തം രിരിഹ്വാംസം രിപ ഉപസ്ഥേ അന്തഃ
അമ്മയുടെ മറഞ്ഞ പാത തേടി, കുഞ്ഞുപോലെ, അവൻ ചെടികളിലൂടെ ഭക്ഷണം അന്വേഷിച്ച് ഇഴയുന്നു; കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ, പാകം ചെയ്ത തിളങ്ങുന്ന ഭക്ഷ്യം കണ്ടെത്തി, ആഗ്രഹത്തോടെ ശത്രുവിന്റെ മടിയിൽ കിടക്കുന്നു.
തദ്വാമൃതം രോദസീ പ്ര ബ്രവീമി ജായമാനോ മാതരാ ഗര്ഭോ അത്തി । നാഹം ദേവസ്യ മര്ത്യശ്ചികേതാഗ്നിരങ്ഗ വിചേതാഃ സ പ്രചേതാഃ
ഇത്, അമരനായവേ, ഞാൻ вам്, ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും, പറയുന്നു: ഗർഭം ജനിക്കുമ്പോൾ അമ്മമാരെ തിന്നുന്നു; ഞാൻ, ഒരു മനുഷ്യൻ, ദൈവത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; അഗ്നിയാണ് സകലവും അറിയുന്ന ജ്ഞാനി.
യോ അസ്മാ അന്നം തൃഷ്വാദധാത്യാജ്യൈര്ഘൃതൈര്ജുഹോതി പുഷ്യതി । തസ്മൈ സഹസ്രമക്ഷഭിര്വി ചക്ഷേഽഗ്നേ വിശ്വതഃ പ്രത്യങ്ങസി ത്വമ്
ആർക്കും ദാഹത്തിൽ അവനു ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനും, നെയ്യും ഘൃതവും അർപ്പിക്കുന്നവനും, അവനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, അഗ്നി ആയിരം കണ്ണുകളോടെ എല്ലാ ദിശയിലും നോക്കുന്നു; അഗ്നേ, നീ എല്ലായിടത്തും നേരെ കാണുന്നവനാണ്.
കിം ദേവേഷു ത്യജ ഏനശ്ചകര്ഥാഗ്നേ പൃച്ഛാമി നു ത്വാമവിദ്വാന് । അക്രീളന്ക്രീളന്ഹരിരത്തവേഽദന്വി പര്വശശ്ചകര്ത ഗാമിവാസിഃ
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്തു, അഗ്നേ? ഞാൻ അറിയാതെ നിന്നോടാണ് ചോദിക്കുന്നത്. കളിച്ചും ഗംഭീരമായും നീ, മഞ്ഞക്കരിയവനേ, ഹോമം കഴിച്ചു; കെട്ടിയ ബന്ധനം നീ വെട്ടി, പശുവിനെപ്പോലെ മോചിപ്പിച്ചു.
വിഷൂചോ അശ്വാന്യുയുജേ വനേജാ ഋജീതിഭീ രശനാഭിര്ഗൃഭീതാന് । ചക്ഷദേ മിത്രോ വസുഭിഃ സുജാതഃ സമാനൃധേ പര്വഭിര്വാവൃധാനഃ
കാട്ടിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, നേരായ വഴികളിൽ കുതിരകൾ കെട്ടി അവൻ ചങ്ങലകളാൽ പിടിച്ചു. ധന്യനായ മിത്രൻ സമ്പത്തോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; സന്ധികളിൽ ശക്തി വർദ്ധിച്ചവൻ മുന്നോട്ട് പോവുന്നു.
അഗ്നിഃ സപ്തിം വാജമ്ഭരം ദദാത്യഗ്നിര്വീരം ശ്രുത്യം കര്മനിഷ്ഠാമ് । അഗ്നീ രോദസീ വി ചരത്സമഞ്ജന്നഗ്നിര്നാരീം വീരകുക്ഷിം പുരംധിമ്
അഗ്നി ശക്തിയും വിജയവും നൽകുന്ന കൂട്ടത്തെ നൽകുന്നു; അഗ്നി പ്രശസ്തനായ വീരനെയും പ്രവർത്തിയിൽ നിൽക്കുന്നവനെയും നൽകുന്നു. അഗ്നി ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും സുതാര്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അഗ്നി സ്ത്രീയും, സന്താനമുള്ള ഗർഭവും, സമൃദ്ധിയുമാണ്.
അഗ്നേരപ്നസഃ സമിദസ്തു ഭദ്രാഗ്നിര്മഹീ രോദസീ ആ വിവേശ । അഗ്നിരേകം ചോദയത്സമത്സ്വഗ്നിര്വൃത്രാണി ദയതേ പുരൂണി
അഗ്നിയുടെ ദേഹത്തിന്റെ ഇളക്കം ശുഭമായിരിക്കട്ടെ; അഗ്നി മഹത്തായ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും പ്രവേശിച്ചു. അഗ്നി മാത്രം യുദ്ധങ്ങൾ ഉണർത്തുന്നു; അഗ്നി അനേകം ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
അഗ്നിര്ഹ ത്യം ജരതഃ കര്ണമാവാഗ്നിരദ്ഭ്യോ നിരദഹജ്ജരൂഥമ് । അഗ്നിരത്രിം ഘര്മ ഉരുഷ്യദന്തരഗ്നിര്നൃമേധം പ്രജയാസൃജത്സമ്
അഗ്നി വൃദ്ധനായവന്റെ ചെവിയുമായി അവനെ കൊണ്ടുവന്നു; അഗ്നി വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് രഥം പുറത്ത് കൊണ്ടുവന്നു. അഗ്നി അത്രിയെ ഉള്ളിലെ ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചു; അഗ്നി നൃമേധനെയും സന്തതിയോടൊപ്പം അയച്ചു.
അഗ്നിര്ദാദ്ദ്രവിണം വീരപേശാ അഗ്നിരൃഷിം യഃ സഹസ്രാ സനോതി । അഗ്നിര്ദിവി ഹവ്യമാ തതാനാഗ്നേര്ധാമാനി വിഭൃതാ പുരുത്രാ
അഗ്നി വീരന്മാരാൽ സമ്പന്നമായ ധനം നൽകുന്നു; ആയിരങ്ങൾ നൽകുന്ന ഋഷിയെ അഗ്നി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അഗ്നി ആകാശത്ത് ഹോമം വ്യാപിപ്പിച്ചു; അഗ്നിയുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ പല സ്ഥലങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു.
അഗ്നിമുക്ഥൈരൃഷയോ വി ഹ്വയന്തേഽഗ്നിം നരോ യാമനി ബാധിതാസഃ । അഗ്നിം വയോ അന്തരിക്ഷേ പതന്തോഽഗ്നിഃ സഹസ്രാ പരി യാതി ഗോനാമ്
സ്തുതികളാൽ ഋഷികൾ അഗ്നിയെ വിളിക്കുന്നു; യാത്രയിൽ ക്ഷീണിച്ച മനുഷ്യരും അഗ്നിയെ വിളിക്കുന്നു. ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളും അഗ്നിയെ വിളിക്കുന്നു; അഗ്നി ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കളുടെ ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അഗ്നിം വിശ ഈളതേ മാനുഷീര്യാ അഗ്നിം മനുഷോ നഹുഷോ വി ജാതാഃ । അഗ്നിര്ഗാന്ധര്വീം പഥ്യാമൃതസ്യാഗ്നേര്ഗവ്യൂതിര്ഘൃത ആ നിഷത്താ
മനുഷ്യകുലങ്ങൾ അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുന്നു; മനുവിന്റെയും നഹുഷന്റെയും സന്തതികൾ അഗ്നിക്കായി ജനിക്കുന്നു. അഗ്നിക്ക് അമൃതത്തിന്റെ ഗന്ധർവമാർഗം ഉണ്ട്; അഗ്നിയുടെ പശുവളപ്പു നെയ്യിൽ സ്ഥാപിതമാണ്.
അഗ്നയേ ബ്രഹ്മ ഋഭവസ്തതക്ഷുരഗ്നിം മഹാമവോചാമാ സുവൃക്തിമ് । അഗ്നേ പ്രാവ ജരിതാരം യവിഷ്ഠാഗ്നേ മഹി ദ്രവിണമാ യജസ്വ
അഗ്നിക്കായി ഋഭുക്കൾ സ്തുതി നിർമ്മിച്ചു; മഹത്തായ അഗ്നിക്കായി ഞങ്ങൾ നല്ല പാട്ട് പാടി. ഏറ്റവും ചെറുപ്പനായ അഗ്നേ, ഗായകനെ മുന്നോട്ട് നയിക്കണം; അഗ്നേ, മഹത്തായ സമ്പത്ത് ഞങ്ങൾക്ക് നൽകണം.
യ ഇമാ വിശ്വാ ഭുവനാനി ജുഹ്വദൃഷിര്ഹോതാ ന്യസീദത്പിതാ നഃ । സ ആശിഷാ ദ്രവിണമിച്ഛമാനഃ പ്രഥമച്ഛദവരാഁ ആ വിവേശ
ഈ ലോകങ്ങളിലൊക്കെയും യജ്ഞം നടത്തി, ദർശകനും ഹോതാവുമായിരുന്ന നമ്മുടെ പിതാവായവൻ—സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിച്ച് അനുഗ്രഹത്തോടെ, ആദിയും അന്ത്യവും ആയി പ്രവേശിച്ചു.
കിം സ്വിദാസീദധിഷ്ഠാനമാരമ്ഭണം കതമത്സ്വിത്കഥാസീത് । യതോ ഭൂമിം ജനയന്വിശ്വകര്മാ വി ദ്യാമൌര്ണോന്മഹിനാ വിശ്വചക്ഷാഃ
ഏത് അടിസ്ഥാനമായിരുന്നു? എന്താണ് ആ ധാര? ഏതാണ് ആ വാക്ക്? എവിടുനിന്നാണ് സർവ്വസൃഷ്ടാവായവൻ, സർവ്വം കാണുന്നവൻ, ഭൂമിയെ സൃഷ്ടിച്ച് മഹത്വത്തോടെ ആകാശം വ്യാപിച്ചത്?