ത്രിരസ്മൈ സപ്ത ധേനവോ ദുദുഹ്രേ സത്യാമാശിരം പൂര്വ്യേ വ്യോമനി । ചത്വാര്യന്യാ ഭുവനാനി നിര്ണിജേ ചാരൂണി ചക്രേ യദൃതൈരവര്ധത
മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴു പശുക്കൾ അവനു പാൽ കൊടുത്തു, പുരാതന ആകാശത്തിൽ സത്യമായ പോഷണം. മറ്റൊരു നാലു ലോകങ്ങൾ അവൻ ശുദ്ധമാക്കി, സത്യത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച് അവയെ മനോഹരമാക്കി വളർത്തി.
സ ഭിക്ഷമാണോ അമൃതസ്യ ചാരുണ ഉഭേ ദ്യാവാ കാവ്യേനാ വി ശശ്രഥേ । തേജിഷ്ഠാ അപോ മംഹനാ പരി വ്യത യദീ ദേവസ്യ ശ്രവസാ സദോ വിദുഃ
അവൻ അമൃതത്തിന്റെ മനോഹാരിത തേടി, ജ്ഞാനത്താൽ ആകാശവും ഭൂമിയും വ്യാപിച്ചു. ഏറ്റവും ശക്തമായ വെള്ളങ്ങൾ മഹത്വത്തോടെ പരന്നു, ദൈവത്തിന്റെ മഹിമയാൽ ഇരിപ്പിടം അറിയുമ്പോൾ.
തേ അസ്യ സന്തു കേതവോഽമൃത്യവോഽദാഭ്യാസോ ജനുഷീ ഉഭേ അനു । യേഭിര്നൃമ്ണാ ച ദേവ്യാ ച പുനത ആദിദ്രാജാനം മനനാ അഗൃഭ്ണത
ഇവയാകട്ടെ അവന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ, അമരന്മാരും ജയിക്കാനാവാത്തവരും ഇരുവിധ ജന്മങ്ങളിലും പിന്തുടരുന്നവർ. ഇവകൊണ്ടു ശക്തിയും ദൈവീകശക്തിയും ശുദ്ധമാക്കുന്നു; അപ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ രാജാവിനെ ചിന്തയാൽ പിടിച്ചു.
സ മൃജ്യമാനോ ദശഭിഃ സുകര്മഭിഃ പ്ര മധ്യമാസു മാതൃഷു പ്രമേ സചാ । വ്രതാനി പാനോ അമൃതസ്യ ചാരുണ ഉഭേ നൃചക്ഷാ അനു പശ്യതേ വിശൌ
പത്ത് നൈപുണ്യമുള്ളവർ ശുദ്ധമാക്കുമ്പോൾ, അവൻ അമ്മമാരുടെ നടുവിൽ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. അമൃതത്തിന്റെ വ്രതം കുടിച്ചവൻ, മനുഷ്യന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് ഇരുവിധ ജനതകളെയും കാണുന്നു.
സ മര്മൃജാന ഇന്ദ്രിയായ ധായസ ഓഭേ അന്താ രോദസീ ഹര്ഷതേ ഹിതഃ । വൃഷാ ശുഷ്മേണ ബാധതേ വി ദുര്മതീരാദേദിശാനഃ ശര്യഹേവ ശുരുധഃ
ശക്തിക്കും ദർശനത്തിനും വേണ്ടി ശുദ്ധമാക്കിയവൻ, ആകാശത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും സന്തോഷിക്കുന്നു. കാള ശക്തിയോടെ ദുഷ്ടചിന്തകൾ അകറ്റുന്നു, മുന്നോട്ട് പോവുന്നു, അമ്പുപോലെ കൂരനായി ജാഗ്രതയോടെ.
സ മാതരാ ന ദദൃശാന ഉസ്രിയോ നാനദദേതി മരുതാമിവ സ്വനഃ । ജാനന്നൃതം പ്രഥമം യത്സ്വര്ണരം പ്രശസ്തയേ കമവൃണീത സുക്രതുഃ
അവൻ, അമ്മമാർ കാണാത്ത ഒരു കിടാവുപോലെ, മുഴങ്ങുന്നു, അവന്റെ ശബ്ദം മരുതുകൾ പോലെയാണ്. ആദ്യ സത്യം അറിയുന്ന സ്വർണ്ണനേ, പുകഴ്ചയ്ക്കായി ജ്ഞാനിയാവശ്യമായത് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
രുവതി ഭീമോ വൃഷഭസ്തവിഷ്യയാ ശൃങ്ഗേ ശിശാനോ ഹരിണീ വിചക്ഷണഃ । ആ യോനിം സോമഃ സുകൃതം നി ഷീദതി ഗവ്യയീ ത്വഗ്ഭവതി നിര്ണിഗവ്യയീ
ശക്തിയോടെ കാള മുഴങ്ങുന്നു, കൊമ്പുകൾ മൂർത്തുവെക്കുന്നു, മഞ്ഞനിറമുള്ളവൻ സൂക്ഷ്മതയോടെ. സോമം നന്നായി ഒരുക്കിയ ഗർഭത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു, അവന്റെ ചർമ്മം പശുവിന്റെതുപോലെ മാറുന്നു, പശുക്കൾക്കായി ശുദ്ധമാക്കുന്നു.
ശുചിഃ പുനാനസ്തന്വമരേപസമവ്യേ ഹരിര്ന്യധാവിഷ്ട സാനവി । ജുഷ്ടോ മിത്രായ വരുണായ വായവേ ത്രിധാതു മധു ക്രിയതേ സുകര്മഭിഃ
ശുദ്ധനും പാപരഹിതനും ആയ മഞ്ഞനിറമുള്ളവൻ മലയുടെ മുകളിലിരിക്കുന്നു. മിത്രനും വരുണനും വായുവിനും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ, മൂന്നു തരത്തിലുള്ള മധുരം നൈപുണ്യത്തോടെ ഒരുക്കുന്നു.
പവസ്വ സോമ ദേവവീതയേ വൃഷേന്ദ്രസ്യ ഹാര്ദി സോമധാനമാ വിശ । പുരാ നോ ബാധാദ്ദുരിതാതി പാരയ ക്ഷേത്രവിദ്ധി ദിശ ആഹാ വിപൃച്ഛതേ
ദൈവാനുഗ്രഹത്തിനും മഹാശക്തനായ ഇന്ദ്രന്റെ ഹൃദയത്തിനും വേണ്ടി സോമമേ, നീ ശുദ്ധമാകണം. പഴയ കഷ്ടതകൾ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകണം, തടസ്സങ്ങൾ നീക്കണം, കൃഷിസ്ഥലം കാണിക്കണം, അന്വേഷിക്കുന്നവന് ഉത്തരം തരണം.
ഹിതോ ന സപ്തിരഭി വാജമര്ഷേന്ദ്രസ്യേന്ദോ ജഠരമാ പവസ്വ । നാവാ ന സിന്ധുമതി പര്ഷി വിദ്വാഞ്ഛൂരോ ന യുധ്യന്നവ നോ നിദ സ്പഃ
കുതിരപ്പടയെന്നപോലെ വിജയത്തിനായി നീങ്ങുക, ഇന്ദ്രന്റെ വയറ്റിലേക്ക് കടന്ന്, സ്വയം ശുദ്ധമാക്കുക. നാവെന്നപോലെ നദി കടക്കുക, അറിവോടെ സമുദ്രം താണ്ടുക. യുദ്ധത്തിലെ വീരനെന്നപോലെ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷണം കൂടാതെ വിട്ട് പോകരുത്.
ആ ദക്ഷിണാ സൃജ്യതേ ശുഷ്മ്യാസദം വേതി ദ്രുഹോ രക്ഷസഃ പാതി ജാഗൃവിഃ । ഹരിരോപശം കൃണുതേ നഭസ്പയ ഉപസ്തിരേ ചമ്വോര്ബ്രഹ്മ നിര്ണിജേ
വലതുവശത്തേക്ക് ശക്തിയായി ഒഴുകി, ജാഗ്രതയോടെ ശത്രുക്കളെയും ദുഷ്ടന്മാരെയും അകറ്റുന്നു. മഞ്ഞളനിറമുള്ള കയറിട്ട്, ആകാശത്തെ തേടി, യജ്ഞത്തിനായി ദർഭ പടർത്ത് ഒരുക്കുന്നു.
പ്ര കൃഷ്ടിഹേവ ശൂഷ ഏതി രോരുവദസുര്യം വര്ണം നി രിണീതേ അസ്യ തമ് । ജഹാതി വവ്രിം പിതുരേതി നിഷ്കൃതമുപപ്രുതം കൃണുതേ നിര്ണിജം തനാ
വീരനെന്നപോലെ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി മുന്നേറുന്നു; അവന്റെ രൂപത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇരുണ്ടത് അകറ്റുന്നു. മറവിൽ നിന്നിറങ്ങി, പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി, തന്റെ ശരീരത്തിൽ യജ്ഞസ്ഥലത്തെ തെളിയിക്കുന്നു.
അദ്രിഭിഃ സുതഃ പവതേ ഗഭസ്ത്യോര്വൃഷായതേ നഭസാ വേപതേ മതീ । സ മോദതേ നസതേ സാധതേ ഗിരാ നേനിക്തേ അപ്സു യജതേ പരീമണി
കല്ലുകൾകൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞ് കൈകളിൽ ശുദ്ധമാകുന്നു, ആകാശത്ത് വേദപാരായണത്തോടെ വിറയുന്നു. ആനന്ദത്തോടെ ഇരുന്നു, വേദഗാനത്തിൽ വളരുന്നു; വെള്ളത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെടുന്നു, വിശാലതയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
പരി ദ്യുക്ഷം സഹസഃ പര്വതാവൃധം മധ്വഃ സിഞ്ചന്തി ഹര്മ്യസ്യ സക്ഷണിമ് । ആ യസ്മിന്ഗാവഃ സുഹുതാദ ഊധനി മൂര്ധഞ്ഛ്രീണന്ത്യഗ്രിയം വരീമഭിഃ
പ്രഭയുള്ള, ശക്തിയുള്ള, പർവതങ്ങളിൽ വളർന്നവനെ ചുറ്റി, വീട് തൂണിനരികിൽ തേൻ ഒഴുക്കുന്നു. അവനിൽ, നന്നായി വിളിച്ച പശുക്കൾ, ഉദ്ധരിൽ, മുഖ്യമായ തലയിൽ തങ്ങളുടെ വഴികളാൽ എത്തുന്നു.
സമീ രഥം ന ഭുരിജോരഹേഷത ദശ സ്വസാരോ അദിതേരുപസ്ഥ ആ । ജിഗാദുപ ജ്രയതി ഗോരപീച്യം പദം യദസ്യ മതുഥാ അജീജനന്
രഥംപോലെ പത്ത് സഹോദരിമാർ ഒരുമിച്ച് അദിതിയുടെ മടിയിൽ വേഗത്തിൽ ചേരുന്നു. അവൻ മുന്നോട്ട് പോവുന്നു, പശുവിന്റെ മറഞ്ഞ പാതയെ അന്വേഷിക്കുന്നു, അവർ കഴിവോടെ അവനുവേണ്ടി സൃഷ്ടിച്ച വഴിയിലൂടെ.
ശ്യേനോ ന യോനിം സദനം ധിയാ കൃതം ഹിരണ്യയമാസദം ദേവ ഏഷതി । ഏ രിണന്തി ബര്ഹിഷി പ്രിയം ഗിരാശ്വോ ന ദേവാഁ അപ്യേതി യജ്ഞിയഃ
ഗരുഡപോലെ, ചിന്തയാൽ നിർമ്മിച്ച കൂടാരം തേടി, പൊന്നിൻ സിംഹാസനത്തിൽ ദൈവം ഇരിക്കുന്നു. അവിടെ വേദഗാനത്തോടെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ തേടി, യജ്ഞസ്ഥലത്തിൽ, കുതിരപോലെ ആരാധ്യൻ ദേവന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് എത്തുന്നു.
പരാ വ്യക്തോ അരുഷോ ദിവഃ കവിര്വൃഷാ ത്രിപൃഷ്ഠോ അനവിഷ്ട ഗാ അഭി । സഹസ്രണീതിര്യതിഃ പരായതീ രേഭോ ന പൂര്വീരുഷസോ വി രാജതി
പ്രകാശമുള്ളവൻ, ചുവപ്പൻ, ആകാശത്തിലെ കവി, ശക്തൻ, മൂന്നു പുറം ഉള്ളവൻ, പശുക്കളിലേക്കെത്തുന്നു. ആയിരം പ്രവാഹങ്ങളോടെ ദൂരെയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നു; പുരാതന ഉഷസ്സുകൾപോലെ വ്യാപിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു.
ത്വേഷം രൂപം കൃണുതേ വര്ണോ അസ്യ സ യത്രാശയത്സമൃതാ സേധതി സ്രിധഃ । അപ്സാ യാതി സ്വധയാ ദൈവ്യം ജനം സം സുഷ്ടുതീ നസതേ സം ഗോഅഗ്രയാ
ഭയങ്കരമായ രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, അവന്റെ നിറം ദീപ്തമാണ്; അവൻ വിശ്രമിക്കുന്നിടത്ത് തടസ്സങ്ങൾ തകർക്കുന്നു. സ്വതന്ത്രശക്തിയാൽ വെള്ളത്തിലേക്ക്, ദൈവജനങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; സ്തുതിയോടെ ആനന്ദിക്കുന്നു, മുൻപന്തിയിലെ പശുക്കളോടൊപ്പം.
ഉക്ഷേവ യൂഥാ പരിയന്നരാവീദധി ത്വിഷീരധിത സൂര്യസ്യ । ദിവ്യഃ സുപര്ണോഽവ ചക്ഷത ക്ഷാം സോമഃ പരി ക്രതുനാ പശ്യതേ ജാഃ
കാളപോലെ തന്റെ കൂട്ടത്തെ ചുറ്റി, ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി, സൂര്യന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന് പ്രകാശിക്കുന്നു. ദൈവഗരുഡൻ ഭൂമിയെ നോക്കുന്നു; സോമൻ ജ്ഞാനത്തോടെ ജാതികളെ കാണുന്നു.
ഹരിം മൃജന്ത്യരുഷോ ന യുജ്യതേ സം ധേനുഭിഃ കലശേ സോമോ അജ്യതേ । ഉദ്വാചമീരയതി ഹിന്വതേ മതീ പുരുഷ്ടുതസ്യ കതി ചിത്പരിപ്രിയഃ
മഞ്ഞളനിറമുള്ളവനെ അവർ ശുദ്ധമാക്കുന്നു, ചുവപ്പുനിറമുള്ള കുതിരപോലെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; സോമം പശുക്കളോടൊപ്പം കലശത്തിൽ ചേർക്കുന്നു. അവൻ വാക്ക് ഉയർത്തുന്നു, അവർ വേദഗാനം ഉണർത്തുന്നു; അനേകം സ്തുതികളിൽ എത്രപേരാണ് സത്യത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവർ?
സാകം വദന്തി ബഹവോ മനീഷിണ ഇന്ദ്രസ്യ സോമം ജഠരേ യദാദുഹുഃ । യദീ മൃജന്തി സുഗഭസ്തയോ നരഃ സനീളാഭിര്ദശഭിഃ കാമ്യം മധു
അനേകം ജ്ഞാനികൾ ഒരുമിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു, സോമം ഇന്ദ്രന്റെ വയറ്റിലേക്ക് ഒഴുക്കുമ്പോൾ. പുരുഷന്മാർ പത്ത് കൈകളാൽ എളുപ്പത്തിൽ പിടിച്ച്, ആസ്വാദ്യമായ തേൻ ശുദ്ധമാക്കുന്നു.
അരമമാണോ അത്യേതി ഗാ അഭി സൂര്യസ്യ പ്രിയം ദുഹിതുസ്തിരോ രവമ് । അന്വസ്മൈ ജോഷമഭരദ്വിനംഗൃസഃ സം ദ്വയീഭിഃ സ്വസൃഭിഃ ക്ഷേതി ജാമിഭിഃ
അവൻ ക്ഷീണിക്കാതെ പശുക്കളിൽ ചുറ്റുന്നു, സൂര്യന്റെ മകളുടെ പ്രിയശബ്ദത്തിന് അപ്പുറം കടക്കുന്നു. ഗായകർ അവനു അനുകൂലത കൊണ്ടുവരുന്നു; ജ്ഞാനിയാകയാൽ, അവൻ തന്റെ രണ്ട് സഹോദരിമാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ താമസിക്കുന്നു.
നൃധൂതോ അദ്രിഷുതോ ബര്ഹിഷി പ്രിയഃ പതിര്ഗവാം പ്രദിവ ഇന്ദുരൃത്വിയഃ । പുരംധിവാന്മനുഷോ യജ്ഞസാധനഃ ശുചിര്ധിയാ പവതേ സോമ ഇന്ദ്ര തേ
പുരുഷന്മാരുടെ ഉണർത്തലിൽ, കല്ലുകൾകൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞ്, യജ്ഞസ്ഥലത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി, പശുക്കളുടെ നാഥനായി, സ്വർഗത്തിൽ നിന്നുള്ള പുരോഹിതനായി, സോമം, ശുദ്ധമായ ചിന്തയോടെ, മനുഷ്യരുടെ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കാൻ, ഇന്ദ്രാ, നിനക്കായി ശുദ്ധമാകുന്നു.
നൃബാഹുഭ്യാം ചോദിതോ ധാരയാ സുതോഽനുഷ്വധം പവതേ സോമ ഇന്ദ്ര തേ । ആപ്രാഃ ക്രതൂന്സമജൈരധ്വരേ മതീര്വേര്ന ദ്രുഷച്ചമ്വോരാസദദ്ധരിഃ
പുരുഷന്മാരുടെ കൈകളാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട്, ചാനലിൽ പിഴിഞ്ഞ്, ക്രമത്തിൽ, സോമം, ഇന്ദ്രാ, നിനക്കായി ശുദ്ധമാകുന്നു. അവൻ ശക്തിയും ചിന്തകളും യജ്ഞത്തിൽ നിറയ്ക്കുന്നു; മഞ്ഞളനിറമുള്ളവൻ ദർഭയിൽ ഇരുന്നു ശത്രുവിനെ അകറ്റുന്നു.
അംശും ദുഹന്തി സ്തനയന്തമക്ഷിതം കവിം കവയോഽപസോ മനീഷിണഃ । സമീ ഗാവോ മതയോ യന്തി സംയത ഋതസ്യ യോനാ സദനേ പുനര്ഭുവഃ
ജ്ഞാനികൾ അക്ഷയമായ, ഇടിമുഴങ്ങുന്ന തുള്ളിയെ, കവിചെയ്യുന്നവനെ, തങ്ങളുടെ കഴിവിൽ പാൽപോലെ പിഴിയുന്നു. പശുക്കളും ചിന്തകളും ഒരുമിച്ച്, സത്യത്തിന്റെ ഗർഭത്തിലേക്ക്, യജ്ഞസ്ഥലത്തിലേക്ക് വീണ്ടും ചേരുന്നു.
നാഭാ പൃഥിവ്യാ ധരുണോ മഹോ ദിവോഽപാമൂര്മൌ സിന്ധുഷ്വന്തരുക്ഷിതഃ । ഇന്ദ്രസ്യ വജ്രോ വൃഷഭോ വിഭൂവസുഃ സോമോ ഹൃദേ പവതേ ചാരു മത്സരഃ
ഭൂമിയുടെ നാഭിയിൽ, മഹത്തായ ആകാശത്തിന്റെ താങ്ങിൽ, വെള്ളങ്ങളിലും സമുദ്രത്തിലും അവൻ സ്ഥാപിതനാണ്. ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം, കാള, വിശാലമായി പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, സോമം, ഹൃദയത്തിൽ ആസ്വാദ്യമായ സന്തോഷമായി ശുദ്ധമാകുന്നു.
സ തൂ പവസ്വ പരി പാര്ഥിവം രജ സ്തോത്രേ ശിക്ഷന്നാധൂന്വതേ ച സുക്രതോ । മാ നോ നിര്ഭാഗ്വസുനഃ സാദനസ്പൃശോ രയിം പിശങ്ഗം ബഹുലം വസീമഹി
അങ്ങനെ, ഭൂമിയിലെ ലോകം ചുറ്റി, സ്തുതിയെ ആഗ്രഹിച്ച്, ഉണർത്തുന്നവനുവേണ്ടി, നീ ശുദ്ധമാകണം, പ്രജ്ഞാവാനേ. പങ്കില്ലാത്തവരും സദസ്സിൽ സ്പർശിക്കുന്നവരും ഞങ്ങളെ സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടുത്താൻ അനുവദിക്കരുത്; ഞങ്ങൾ ധാരാളം മഞ്ഞളനിറമുള്ള സമ്പത്ത് കൈവശമാക്കട്ടെ.
ആ തൂ ന ഇന്ദോ ശതദാത്വശ്വ്യം സഹസ്രദാതു പശുമദ്ധിരണ്യവത് । ഉപ മാസ്വ ബൃഹതീ രേവതീരിഷോഽധി സ്തോത്രസ്യ പവമാന നോ ഗഹി
നൂറു കുതിരകളും ആയിരം കന്നുകാലികളും ധനവും പൊന്നുംകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രനേ, ഞങ്ങളോടൊപ്പം വരിക. മഹത്വവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞവനേ, ഞങ്ങളുടെ സ്തോത്രത്തിൽ വന്നു വസിക്കണമേ.
സ്രക്വേ ദ്രപ്സസ്യ ധമതഃ സമസ്വരന്നൃതസ്യ യോനാ സമരന്ത നാഭയഃ । ത്രീന്സ മൂര്ധ്നോ അസുരശ്ചക്ര ആരഭേ സത്യസ്യ നാവഃ സുകൃതമപീപരന്
പുഷ്പമാലയിട്ടുള്ള തുള്ളിയിൽ നിന്ന്, ഞരമ്പുകൾ മുഴങ്ങുന്നു; സത്യത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നാണ് അവ ഉദയിക്കുന്നത്. അസുരൻ തുടക്കത്തിൽ മൂന്നു തലകൾ സൃഷ്ടിച്ചു; സത്യത്തിന്റെ പാത്രങ്ങൾ, നന്നായി നിർമ്മിച്ചവ, അവർ നിറച്ചു.
സമ്യക്സമ്യഞ്ചോ മഹിഷാ അഹേഷത സിന്ധോരൂര്മാവധി വേനാ അവീവിപന് । മധോര്ധാരാഭിര്ജനയന്തോ അര്കമിത്പ്രിയാമിന്ദ്രസ്യ തന്വമവീവൃധന്
ശക്തന്മാർ ശരിയായ വഴി നീങ്ങി ഉണർന്നു; നദിയുടെ തിരകൾ വ്യാപിച്ചു, ദർശകൻ ഒഴുകി. തേൻപോലുള്ള പ്രവാഹങ്ങളാൽ അവർ സ്തോത്രം സൃഷ്ടിച്ചു, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയരൂപം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.