വീതിഹോത്രം ത്വാ കവേ ദ്യുമന്തം സമിധീമഹി । അഗ്നേ ബൃഹന്തമധ്വരേ
കവി, ദ്യുമാനമായ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഹോമസമയത്ത് വലിയവനായി സമർപ്പണങ്ങളുമായി ഉണർത്തുന്നു.
അഗ്നേ വിശ്വേഭിരാ ഗഹി ദേവേഭിര്ഹവ്യദാതയേ । ഹോതാരം ത്വാ വൃണീമഹേ
അഗ്നേ, എല്ലാ ദേവതകളോടും കൂടെ ഹവികൾ സ്വീകരിക്കാൻ വരിക. ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഹോതൃവാനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
യജമാനായ സുന്വത ആഗ്നേ സുവീര്യം വഹ । ദേവൈരാ സത്സി ബര്ഹിഷി
സോമം പിഴിയുന്ന യജമാനനു വേണ്ടി, അഗ്നേ, വീര്യവും ശക്തിയും കൊണ്ടുവരിക. ദേവതകളോടൊപ്പം ദർഭാസനത്തിൽ ഇരിക്കൂ.
സമിധാനഃ സഹസ്രജിദഗ്നേ ധര്മാണി പുഷ്യസി । ദേവാനാം ദൂത ഉക്ഥ്യഃ
അഗ്നേ, ആയിരങ്ങൾ ജയിക്കുന്നവനേ, നീ തെളിയുമ്പോൾ കർമങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. നീ ദേവന്മാരുടെ ദൂതനും സ്തുത്യർഹനുമാണ്.
ന്യഗ്നിം ജാതവേദസം ഹോത്രവാഹം യവിഷ്ഠ്യമ് । ദധാതാ ദേവമൃത്വിജമ്
ജന്മങ്ങളെ അറിയുന്ന ഏറ്റവും ചെറുപ്പനായ അഗ്നിയെ, ഹോത്രവാഹനായി ദൈവിക പുരോഹിതനായി സ്ഥാപിക്കൂ.
പ്ര യജ്ഞ ഏത്വാനുഷഗദ്യാ ദേവവ്യചസ്തമഃ । സ്തൃണീത ബര്ഹിരാസദേ
ദൈവസ്വഭാവമുള്ളവനേ, യജ്ഞം നിന്നെ സമീപിക്കട്ടെ. ദേവന്മാർക്ക് ഇരിക്കാൻ ദർഭാസനം വിരിക്കൂ.
ഏദം മരുതോ അശ്വിനാ മിത്രഃ സീദന്തു വരുണഃ । ദേവാസഃ സര്വയാ വിശാ
ഇവിടേക്ക് മരുത്ഗണം, അശ്വിനികൾ, മിത്രൻ, വരുണൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവരുടെ കൂട്ടത്തോടെ വന്ന് ഇരിക്കട്ടെ.
അനസ്വന്താ സത്പതിര്മാമഹേ മേ ഗാവാ ചേതിഷ്ഠോ അസുരോ മഘോനഃ । ത്രൈവൃഷ്ണോ അഗ്നേ ദശഭിഃ സഹസ്രൈര്വൈശ്വാനര ത്ര്യരുണശ്ചികേത
കഴിഞ്ഞുപോകാത്ത ദാനശീലനായ യജമാനനെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു. ധന്യനായ അസുരൻ, ധാരാളം പശുക്കളോടും ശക്തിയോടും കൂടിയവൻ. മൂന്നു വൃഷ്ണികളിൽ അഗ്നി, പതിനായിരം ശക്തിയോടെ, സർവ്വവിശ്വമായവൻ, മൂന്നു ചുവപ്പുള്ളവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ.
യോ മേ ശതാ ച വിംശതിം ച ഗോനാം ഹരീ ച യുക്താ സുധുരാ ദദാതി । വൈശ്വാനര സുഷ്ടുതോ വാവൃധാനോഽഗ്നേ യച്ഛ ത്ര്യരുണായ ശര്മ
എനിക്ക് നൂറും ഇരുപതും പശുക്കളും നല്ല കുതിരകളും നൽകുന്നവൻ, സർവ്വവിശ്വനായ അഗ്നേ, സ്തുത്യർഹനായി വളരുന്നവനേ, ത്ര്യരുണനു രക്ഷ നൽകൂ.
ഏവാ തേ അഗ്നേ സുമതിം ചകാനോ നവിഷ്ഠായ നവമം ത്രസദസ്യുഃ । യോ മേ ഗിരസ്തുവിജാതസ്യ പൂര്വീര്യുക്തേനാഭി ത്ര്യരുണോ ഗൃണാതി
ഇങ്ങനെ, അഗ്നേ, നീ പുതിയവനായി ത്രസദസ്യുവിന് അനുഗ്രഹം നൽകുമ്പോൾ, അനേകം ഗീതങ്ങളാൽ എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, ത്ര്യരുണൻ പുരാതന സ്തുതികൾകൊണ്ട് എന്നെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു.
യോ മ ഇതി പ്രവോചത്യശ്വമേധായ സൂരയേ । ദദദൃചാ സനിം യതേ ദദന്മേധാമൃതായതേ
അശ്വമേധത്തിനും സൂര്യൻറെ ഉടമയ്ക്കും വേണ്ടി എന്നോട് പറയുന്നവൻ, ഗീതയോടെ സമ്പത്ത് നേടാൻ കൂട്ടുകാരെ നൽകുന്നു, അമൃതം നേടാൻ ജ്ഞാനം നൽകുന്നു.
യസ്യ മാ പരുഷാഃ ശതമുദ്ധര്ഷയന്ത്യുക്ഷണഃ । അശ്വമേധസ്യ ദാനാഃ സോമാ ഇവ ത്ര്യാശിരഃ
അശ്വമേധത്തിന്റെ ദാനങ്ങൾക്കായി, ഉഗ്രന്മാരായവരുടെ നൂറ് എണ്ണം ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, സോമംപോലെയുള്ള മൂന്നു തലകളോടുകൂടിയവൻ.
ഇന്ദ്രാഗ്നീ ശതദാവ്ന്യശ്വമേധേ സുവീര്യമ് । ക്ഷത്രം ധാരയതം ബൃഹദ്ദിവി സൂര്യമിവാജരമ്
ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും, നൂറ് ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ അശ്വമേധത്തിൽ, വലിയ ശക്തി നിലനിർത്തുന്നു, ആകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ അക്ഷയം.
സമിദ്ധോ അഗ്നിര്ദിവി ശോചിരശ്രേത്പ്രത്യങ്ങുഷസമുര്വിയാ വി ഭാതി । ഏതി പ്രാചീ വിശ്വവാരാ നമോഭിര്ദേവാഁ ഈളാനാ ഹവിഷാ ഘൃതാചീ
തീക്കൊളുത്തിയ അഗ്നി ആകാശത്ത് ജ്വാലകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്നു, ഉദയസൂര്യനെ നേരിട്ട് വ്യാപിച്ച്. ദേവന്മാർ ഹവികൾ ആഗ്രഹിച്ച്, നമസ്കാരത്തോടും നെയ്യോടും കൂടി വരുന്നു.
സമിധ്യമാനോ അമൃതസ്യ രാജസി ഹവിഷ്കൃണ്വന്തം സചസേ സ്വസ്തയേ । വിശ്വം സ ധത്തേ ദ്രവിണം യമിന്വസ്യാതിഥ്യമഗ്നേ നി ച ധത്ത ഇത്പുരഃ
നീ തീക്കൊളുത്തുമ്പോൾ അമൃതത്തിന്റെ രാജാവായി ഭരിക്കുന്നു; ഹവികർമ്മം ചെയ്യുന്നവനോടൊപ്പം ക്ഷേമത്തിനായി ചേരുന്നു; അഗ്നേ, നീ എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നു, അതിഥിക്ക് ആദരവോടെ മുൻപിൽ ഇരിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു.
അഗ്നേ ശര്ധ മഹതേ സൌഭഗായ തവ ദ്യുമ്നാന്യുത്തമാനി സന്തു । സം ജാസ്പത്യം സുയമമാ കൃണുഷ്വ ശത്രൂയതാമഭി തിഷ്ഠാ മഹാംസി
അഗ്നേ, വലിയ ഭാഗ്യത്തിനായി പരിശ്രമിക്കൂ; നിന്റെ ഉന്നതമായ മഹത്വങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കാകട്ടെ; ഞങ്ങളെ കുടുംബസ്നേഹത്തിൽ ഐക്യപ്പെടുത്തൂ, നല്ല കൂട്ടായ്മ നൽകൂ, ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ ശക്തിയോടെ നിലകൊള്ളൂ.
സമിദ്ധസ്യ പ്രമഹസോഽഗ്നേ വന്ദേ തവ ശ്രിയമ് । വൃഷഭോ ദ്യുമ്നവാഁ അസി സമധ്വരേഷ്വിധ്യസേ
തീക്കൊളുത്തിയ മഹാശക്തനായ അഗ്നേ, ഞാൻ നിന്റെ മഹിമയെ സ്തുതിക്കുന്നു. നീ മഹത്വമുള്ള കാളയാണ്, യാഗങ്ങളിൽ തെളിയുന്നവൻ.
സമിദ്ധോ അഗ്ന ആഹുത ദേവാന്യക്ഷി സ്വധ്വര । ത്വം ഹി ഹവ്യവാളസി
തീക്കൊളുത്തിയ അഗ്നേ, വിളിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാരെ യാഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; കാരണം നീയാണല്ലോ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഹവികൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നവൻ.
ആ ജുഹോതാ ദുവസ്യതാഗ്നിം പ്രയത്യധ്വരേ । വൃണീധ്വം ഹവ്യവാഹനമ്
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ യാഗത്തിൽ അഗ്നിയെ അർപ്പിച്ച് ആദരിക്കൂ; അവനാണ് നമുക്ക് ഹവികൾ എത്തിക്കുന്നവൻ, അവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
ത്ര്യര്യമാ മനുഷോ ദേവതാതാ ത്രീ രോചനാ ദിവ്യാ ധാരയന്ത । അര്ചന്തി ത്വാ മരുതഃ പൂതദക്ഷാസ്ത്വമേഷാമൃഷിരിന്ദ്രാസി ധീരഃ
മനുഷ്യരുടെ ദൈവപിതാവായ ആര്യമാൻ മൂന്നു രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ സ്വർഗത്തിലെ മൂന്നു പ്രകാശഭൂമികൾ നിലനിർത്തുന്നു. ശക്തിയിലും വിശുദ്ധിയിലും പരിപൂർണ്ണരായ മരുതുകൾ നിന്നെ പാടുന്നു; നീയാണ് അവർക്കുള്ള ജ്ഞാനിയും ധൈര്യശാലിയുമായ ഇന്ദ്രൻ.
അനു യദീം മരുതോ മന്ദസാനമാര്ചന്നിന്ദ്രം പപിവാംസം സുതസ്യ । ആദത്ത വജ്രമഭി യദഹിം ഹന്നപോ യഹ്വീരസൃജത്സര്തവാ ഉ
സോമം ആസ്വദിച്ച് സന്തോഷിച്ചിരുന്ന ഇന്ദ്രനെ മരുതുകൾ പാടിയപ്പോൾ, അവൻ വജ്രം എടുത്തു, പാമ്പിനെ സംഹരിച്ചു, ശക്തമായ വെള്ളങ്ങൾ ഒഴുകാൻ വിട്ടു.
ഉത ബ്രഹ്മാണോ മരുതോ മേ അസ്യേന്ദ്രഃ സോമസ്യ സുഷുതസ്യ പേയാഃ । തദ്ധി ഹവ്യം മനുഷേ ഗാ അവിന്ദദഹന്നഹിം പപിവാഁ ഇന്ദ്രോ അസ്യ
യജ്ഞികന്മാരോടൊപ്പം മരുതുകൾ ഇന്ദ്രൻ നല്ലപോലെ പിഴിഞ്ഞ സോമം കുടിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു; അതാണ് മനുഷ്യർക്കായി അവൻ കണ്ടെത്തിയ ഹവി—അവൻ പാമ്പിനെ കൊല്ലുകയും അതിൽ നിന്നു സോമം കുടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആദ്രോദസീ വിതരം വി ഷ്കഭായത്സംവിവ്യാനശ്ചിദ്ഭിയസേ മൃഗം കഃ । ജിഗര്തിമിന്ദ്രോ അപജര്ഗുരാണഃ പ്രതി ശ്വസന്തമവ ദാനവം ഹന്
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും വ്യാപിച്ചു പടർന്നു; ഭയത്താൽ മൃഗംപോലെ വിറയച്ചവരെയും അവൻ സംരക്ഷിച്ചു. അവൻ ഭയമില്ലാതെ ഉച്ചത്തിൽ ഊശിച്ച ദാനവനെ തകർത്തു.
അധ ക്രത്വാ മഘവന്തുഭ്യം ദേവാ അനു വിശ്വേ അദദുഃ സോമപേയമ് । യത്സൂര്യസ്യ ഹരിതഃ പതന്തീഃ പുരഃ സതീരുപരാ ഏതശേ കഃ
അപ്പോൾ ദാനശീലമുള്ള എല്ലാ ദേവതകളും തങ്ങളുടെ ഇച്ഛയാൽ ഇന്ദ്രനു സോമം കുടിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകി; സൂര്യന്റെ പച്ചകുതിരകൾ അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മുന്നോട്ട് പോന്നു.
നവ യദസ്യ നവതിം ച ഭോഗാന്സാകം വജ്രേണ മഘവാ വിവൃശ്ചത് । അര്ചന്തീന്ദ്രം മരുതഃ സധസ്ഥേ ത്രൈഷ്ടുഭേന വചസാ ബാധത ദ്യാമ്
വജ്രം കൊണ്ട് ദാനശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ ഒറ്റച്ചേരിയായി ഒൻപതു തൊണ്ണൂറ് കോട്ടകൾ തകർത്തപ്പോൾ, മരുതുകൾ സഭയിൽ ത്രൈഷ്ടുഭം പാടിക്കൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെ വാഴ്ത്തി, ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റി.
സഖാ സഖ്യേ അപചത്തൂയമഗ്നിരസ്യ ക്രത്വാ മഹിഷാ ത്രീ ശതാനി । ത്രീ സാകമിന്ദ്രോ മനുഷഃ സരാംസി സുതം പിബദ്വൃത്രഹത്യായ സോമമ്
സ്നേഹത്തിനായി അഗ്നി തന്റെ ഇച്ഛയാൽ മൂവായിരം കാളകളെ ദഹിപ്പിച്ചു; മനുഷ്യരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ മൂന്നു യാഗങ്ങളിൽ വൃത്രനെ കൊല്ലാൻ സോമം കുടിച്ചു.
ത്രീ യച്ഛതാ മഹിഷാണാമഘോ മാസ്ത്രീ സരാംസി മഘവാ സോമ്യാപാഃ । കാരം ന വിശ്വേ അഹ്വന്ത ദേവാ ഭരമിന്ദ്രായ യദഹിം ജഘാന
ദാനശീലനായവൻ, ആരെയും ദോഷം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ മൂവായിരം കാളകളും മൂന്നു യാഗങ്ങളിലെയും സോമവും സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവതകളും പുരോഹിതനെ വിളിച്ചു, അപ്പോഴാണ് ഇന്ദ്രൻ പാമ്പിനെ കൊല്ലിയത്.
ഉശനാ യത്സഹസ്യൈരയാതം ഗൃഹമിന്ദ്ര ജൂജുവാനേഭിരശ്വൈഃ । വന്വാനോ അത്ര സരഥം യയാഥ കുത്സേന ദേവൈരവനോര്ഹ ശുഷ്ണമ്
ശക്തിയുള്ള കുതിരകളോടെ ഉശനാസ് ഇന്ദ്രനെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; ആഗ്രഹത്തോടെ കുതിരകൾ ചേർന്ന് അവൻ അവിടെ കുത്സനോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ യാത്ര ചെയ്തു, അവരെ രക്ഷപ്പെടുത്തി ശുഷ്ണനെ നശിപ്പിച്ചു.
പ്രാന്യച്ചക്രമവൃഹഃ സൂര്യസ്യ കുത്സായാന്യദ്വരിവോ യാതവേഽകഃ । അനാസോ ദസ്യൂഁരമൃണോ വധേന നി ദുര്യോണ ആവൃണങ്മൃധ്രവാചഃ
സൂര്യന്റെ ചക്രം കുത്സയ്ക്ക് മുന്നോട്ട് ഉരുണ്ടുപോകാൻ നീയാണ് വഴിയൊരുക്കിയത്; അവൻ ഒറ്റയ്ക്കു പോകാൻ പുതിയ വഴി തുറന്നു. മൂക്കില്ലാത്ത ദസ്യുക്കളെ നീ മരണത്തോടെ സംഹരിച്ചു, ദുഷ്ടവാക്കുള്ളവരെ അവരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് അകറ്റി.
സ്തോമാസസ്ത്വാ ഗൌരിവീതേരവര്ധന്നരന്ധയോ വൈദഥിനായ പിപ്രുമ് । ആ ത്വാമൃജിശ്വാ സഖ്യായ ചക്രേ പചന്പക്തീരപിബഃ സോമമസ്യ
കാളകളുടെ നിലവിളിപോലെ സ്തോത്രങ്ങൾ നിന്നെ വധിപ്പിച്ചു, ഇന്ദ്രാ; വൈദഥിനനു വേണ്ടി നീ പിപ്രുവിനെ കീഴടക്കി. ഋജിശ്വാൻ നിന്നെ സ്നേഹിതനാക്കി, നീ അവന്റെ സോമം കുടിച്ചു, അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പാകം ചെയ്തു.