യതാ സുജൂര്ണീ രാതിനീ ഘൃതാചീ പ്രദക്ഷിണിദ്ദേവതാതിമുരാണഃ । ഉദു സ്വരുര്നവജാ നാക്രഃ പശ്വോ അനക്തി സുധിതഃ സുമേകഃ
ദാനശീലിയും, നല്ല അർപ്പണങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും, നെയ്യാൽ അഭിഷേകം ചെയ്തവനും, ദേവന്മാർക്കായി വലത്തോട്ട് ചലിക്കുന്നവനും, അഗ്നി മുന്നോട്ട് പോവുന്നു; പുതുതായി ജനിച്ച ശക്തനായ കാളപോലെ ഉയർന്നു, സമൃദ്ധിയുള്ള മനോഹരനായവൻ പശുക്കളെ ഒരുക്കുന്നു.
സ്തീര്ണേ ബര്ഹിഷി സമിധാനേ അഗ്നാ ഊര്ധ്വോ അധ്വര്യുര്ജുജുഷാണോ അസ്ഥാത് । പര്യഗ്നിഃ പശുപാ ന ഹോതാ ത്രിവിഷ്ട്യേതി പ്രദിവ ഉരാണഃ
വിളർത്ത പുൽമേൽ അഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, നേരെ നില്ക്കുന്ന പുരോഹിതൻ ആ യാഗത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ നില്ക്കുന്നു; അഗ്നി, പശുക്കളുടെ കാവലാളുപോലെ, പുരോഹിതനായി ചുറ്റി നടക്കുന്നു, മൂന്നു നിലകളിൽ കയറി ദേവന്മാരിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു.
പരി ത്മനാ മിതദ്രുരേതി ഹോതാഗ്നിര്മന്ദ്രോ മധുവചാ ഋതാവാ । ദ്രവന്ത്യസ്യ വാജിനോ ന ശോകാ ഭയന്തേ വിശ്വാ ഭുവനാ യദഭ്രാട്
സ്വന്തം രൂപത്തിൽ സൗഹൃദത്തോടെ, പുരോഹിതനായ അഗ്നി ചുറ്റി നടക്കുന്നു, സ്നിഗ്ധനും മധുരമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും; അവന്റെ ജ്വാലകൾ വേഗമുള്ള കുതിരകളെപ്പോലെ ഓടുന്നു, അവൻ ജ്വലിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും ഭയപ്പെടുന്നു.
ഭദ്രാ തേ അഗ്നേ സ്വനീക സംദൃഗ്ഘോരസ്യ സതോ വിഷുണസ്യ ചാരുഃ । ന യത്തേ ശോചിസ്തമസാ വരന്ത ന ധ്വസ്മാനസ്തന്വീ രേപ ആ ധുഃ
അഗ്നേ, നിന്റെ മുഖം മനോഹരവും ദൃഷ്ടി തെളിയുമാണ്, ഭയാനകവും വൈവിധ്യമുള്ളതും ഇടയിൽ നീ മനോഹരൻ; നിന്റെ ജ്വാലയെ ഇരുട്ട് തടയുന്നില്ല, ചാരവും പുകയുമൊന്നും നിന്റെ ശരീരത്തെ മലിനമാക്കുന്നില്ല.
ന യസ്യ സാതുര്ജനിതോരവാരി ന മാതരാപിതരാ നൂ ചിദിഷ്ടൌ । അധാ മിത്രോ ന സുധിതഃ പാവകോഽഗ്നിര്ദീദായ മാനുഷീഷു വിക്ഷു
അവന്റെ ജനനം ആരാലും തടയാനാവില്ല—ജനകനാലോ, മാതാവിനാലോ, പിതാവിനാലോ, ഇപ്പോഴും; അങ്ങനെ, മിത്രനെപ്പോലെ, നല്ല അർപ്പണം ചെയ്യുന്ന ശുദ്ധനായ അഗ്നി മനുഷ്യ ഗോത്രങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദ്വിര്യം പഞ്ച ജീജനന്സംവസാനാഃ സ്വസാരോ അഗ്നിം മാനുഷീഷു വിക്ഷു । ഉഷര്ബുധമഥര്യോ ന ദന്തം ശുക്രം സ്വാസം പരശും ന തിഗ്മമ്
രണ്ട് അഞ്ചു സഹോദരിമാർ ചേർന്ന് മനുഷ്യ ഗോത്രങ്ങളിൽ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു; ഉഗ്രനായവർക്കുള്ള പല്ലുപോലെയും, തെളിഞ്ഞ വാളുപോലെയും, അഗ്നി ഉണരുന്നു, വേഗമുള്ളവനും മൂർച്ചയുള്ളവനുമാണ്.
തവ ത്യേ അഗ്നേ ഹരിതോ ഘൃതസ്നാ രോഹിതാസ ഋജ്വഞ്ചഃ സ്വഞ്ചഃ । അരുഷാസോ വൃഷണ ഋജുമുഷ്കാ ആ ദേവതാതിമഹ്വന്ത ദസ്മാഃ
അഗ്നേ, നിനക്കാണ് ആ മഞ്ഞളും നെയ്യാൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത ചുവപ്പും നേരായും നല്ലവയും; ചുവപ്പും ശക്തിയുള്ളവരും നേരായ കേശമുള്ളവരും, അത്ഭുതകരനായവനേ, നിന്നെ ദേവന്മാരിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു.
യേ ഹ ത്യേ തേ സഹമാനാ അയാസസ്ത്വേഷാസോ അഗ്നേ അര്ചയശ്ചരന്തി । ശ്യേനാസോ ന ദുവസനാസോ അര്ഥം തുവിഷ്വണസോ മാരുതം ന ശര്ധഃ
നിന്റെ കൂട്ടുകാരായ ശക്തരും ക്ഷീണമില്ലാത്തവരുമായവർ, അഗ്നേ, പ്രകാശത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; കഴുകനെപ്പോലെ, മഹിമയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ലക്ഷ്യം തേടി, ഗർജ്ജിച്ച്, മാരുതരുടെ കൂട്ടത്തെപ്പോലെ.
അകാരി ബ്രഹ്മ സമിധാന തുഭ്യം ശംസാത്യുക്ഥം യജതേ വ്യൂ ധാഃ । ഹോതാരമഗ്നിം മനുഷോ നി ഷേദുര്നമസ്യന്ത ഉശിജഃ ശംസമായോഃ
നിനക്കായി ഒരു സ്തുതി രചിച്ചു, അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ചു, സ്തുതിയും ഗാനം അർപ്പിച്ചു, യാഗങ്ങൾ ക്രമപ്പെടുത്തി; മനുഷ്യർ അഗ്നിയെ പുരോഹിതനായി ഇരുത്തി, ഭക്തിപൂർവ്വം, പ്രചോദിതരായി, നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.
അയമിഹ പ്രഥമോ ധായി ധാതൃഭിര്ഹോതാ യജിഷ്ഠോ അധ്വരേഷ്വീഡ്യഃ । യമപ്നവാനോ ഭൃഗവോ വിരുരുചുര്വനേഷു ചിത്രം വിഭ്വം വിശേവിശേ
ഇവിടെ, സൃഷ്ടാക്കളാൽ ആദ്യമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട പുരോഹിതൻ, യാഗത്തിന് ഏറ്റവും യോഗ്യനും സ്തുതിക്കപ്പെടേണ്ടവനുമാണ്; ഭൃഗുക്കൾ, നൈപുണ്യത്തോടെ, വനങ്ങളിൽ അഗ്നിയെ തെളിയിച്ചു, എല്ലാവരിലും അത്ഭുതകരനായവനായി.
അഗ്നേ കദാ ത ആനുഷഗ്ഭുവദ്ദേവസ്യ ചേതനമ് । അധാ ഹി ത്വാ ജഗൃഭ്രിരേ മര്താസോ വിക്ഷ്വീഡ്യമ്
അഗ്നേ, ദേവന്മാരോടുള്ള നിന്റെ ബന്ധം എപ്പോഴാണ് വ്യക്തമാവുക? അപ്പോൾ, മനുഷ്യർ നിന്നെ ഗോത്രങ്ങളിൽ സ്തുതിക്കപ്പെടേണ്ടവനായി സ്വീകരിച്ചു.
ഋതാവാനം വിചേതസം പശ്യന്തോ ദ്യാമിവ സ്തൃഭിഃ । വിശ്വേഷാമധ്വരാണാം ഹസ്കര്താരം ദമേദമേ
ന്യായത്തിലും ജ്ഞാനത്തിലും ഉന്നതനായവനെ, ആകാശത്തെപ്പോലെ മറവുകൾകൊണ്ടു, എല്ലാവിധ യാഗങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുന്നവനെയും, ഓരോ വീട്ടിലും സന്തോഷം നൽകുന്നവനെയും, അവർ കാണുന്നു.
ആശും ദൂതം വിവസ്വതോ വിശ്വാ യശ്ചര്ഷണീരഭി । ആ ജഭ്രുഃ കേതുമായവോ ഭൃഗവാണം വിശേവിശേ
വിവസ്വാന്റെ വേഗമുള്ള ദൂതനായി, എല്ലാ ജനങ്ങളും സ്വീകരിച്ചവനായി; ഭൃഗുക്കൾ, പ്രഭയുള്ള, പ്രശസ്തനായവനെ എല്ലാവരിലും സ്വീകരിച്ചു.
തമീം ഹോതാരമാനുഷക്ചികിത്വാംസം നി ഷേദിരേ । രണ്വം പാവകശോചിഷം യജിഷ്ഠം സപ്ത ധാമഭിഃ
മനുഷ്യപുരോഹിതനായി, ജ്ഞാനിയെയും, ഉജ്ജ്വലമായ ജ്വാലകളുള്ളവനെയും, യാഗത്തിന് ഏറ്റവും യോഗ്യനെയും, ഏഴു ആലയങ്ങളിൽ അവർ ഇരുത്തി.
തം ശശ്വതീഷു മാതൃഷു വന ആ വീതമശ്രിതമ് । ചിത്രം സന്തം ഗുഹാ ഹിതം സുവേദം കൂചിദര്ഥിനമ്
അവന് ശാശ്വതിയായ മാതാക്കളില്, കാടിനുള്ളിലും, നല്ല പ്രാര്ത്ഥനയോടെ ആശ്രയിച്ചവനായി നിലകൊള്ളുന്നു. അത്ഭുതകരമായവനും, ഒളിച്ചിരിപ്പവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, ചിലപ്പോള് ആരോ അന്വേഷിക്കുന്നവനുമാണ്.
സസസ്യ യദ്വിയുതാ സസ്മിന്നൂധന്നൃതസ്യ ധാമന്രണയന്ത ദേവാഃ । മഹാഁ അഗ്നിര്നമസാ രാതഹവ്യോ വേരധ്വരായ സദമിദൃതാവാ
സസ്യങ്ങളില് നിന്ന് വേര്പെടുത്തുമ്പോള്, സത്യത്തിന്റെ ഉമ്മര് അവനില് ദേവന്മാര് വെച്ചു. മഹത്തായ അഗ്നിയെ ദേവന്മാര് വിനയത്തോടെ പ്രജ്വലിപ്പിച്ചു; അവന് യജ്ഞത്തിന് നിത്യസത്യനായ ഹോമം സ്വീകരിക്കുന്നവനാണ്.
വേരധ്വരസ്യ ദൂത്യാനി വിദ്വാനുഭേ അന്താ രോദസീ സംചികിത്വാന് । ദൂത ഈയസേ പ്രദിവ ഉരാണോ വിദുഷ്ടരോ ദിവ ആരോധനാനി
യജ്ഞക്കാരന്റെ ദൂത്യങ്ങള് അറിയുന്നവനായി, നീ ജ്ഞാനത്തോടെ ഭൂമിയും ആകാശവും രണ്ടും മനസ്സിലാക്കുന്നു. ദൂതനായി നീ വിശാലമായി പര്യടിക്കുന്നു; സ്വര്ഗത്തിന്റെ ഉന്നത ഭാഗങ്ങളില് നിന്ന് നീയെത്തുന്നു, സ്വര്ഗദ്വാരങ്ങള് നന്നായി അറിയുന്നവനായി.
കൃഷ്ണം ത ഏമ രുശതഃ പുരോ ഭാശ്ചരിഷ്ണ്വര്ചിര്വപുഷാമിദേകമ് । യദപ്രവീതാ ദധതേ ഹ ഗര്ഭം സദ്യശ്ചിജ്ജാതോ ഭവസീദു ദൂതഃ
നിന്റെ രൂപങ്ങള് കറുത്തതും, മുഖങ്ങള് ദീപ്തിയുള്ളതുമാണ്; നിന്റെ ജ്വാല സജീവമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു, രൂപങ്ങളില് അതുല്യനാണ് നീ. അഴിയാത്തവര് ഗര്ഭം വെക്കുമ്പോള്, നീ ജനിച്ച ഉടന് തന്നെ ദൂതനാവുന്നു.
സദ്യോ ജാതസ്യ ദദൃശാനമോജോ യദസ്യ വാതോ അനുവാതി ശോചിഃ । വൃണക്തി തിഗ്മാമതസേഷു ജിഹ്വാം സ്ഥിരാ ചിദന്നാ ദയതേ വി ജമ്ഭൈഃ
പുതുതായി ജനിച്ചവന്റെ ശക്തി കാണപ്പെടുന്നു, അവന്റെ ജ്വാല കാറ്റിനെ പിന്തുടരുമ്പോള്. കട്ടിയുള്ള മരക്കട്ടകളില് അവന് തന്റെ മൂര്ച്ചയുള്ള നാവു തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; ദൃഢമായ ഭക്ഷ്യങ്ങളെയും അവന് തന്റെ പല്ലുകളാല് തിന്നുന്നു.
തൃഷു യദന്നാ തൃഷുണാ വവക്ഷ തൃഷും ദൂതം കൃണുതേ യഹ്വോ അഗ്നിഃ । വാതസ്യ മേളിം സചതേ നിജൂര്വന്നാശും ന വാജയതേ ഹിന്വേ അര്വാ
മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഭക്ഷണത്തില് മൂന്നു ഗുണം വളരുമ്പോള്, ശക്തനായ അഗ്നി താനെ തന്നെ മൂന്നു ദൂതനാക്കുന്നു. അവന് കാറ്റിന്റെ സുഹൃത്തിനൊപ്പം ചേരുന്നു, എപ്പോഴും സജീവനായി, വേഗത്തിലുള്ളവനെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, മുന്നോട്ട് ഓടിക്കുന്നു.
ദൂതം വോ വിശ്വവേദസം ഹവ്യവാഹമമര്ത്യമ് । യജിഷ്ഠമൃഞ്ജസേ ഗിരാ
നാം എല്ലാ കാര്യവും അറിയുന്ന, ഹോമം ഏറ്റെടുക്കുന്ന, അമരനായ, ഏറ്റവും യോജ്യനായ ദൂതനെ ഗാനംകൊണ്ട് സ്തുതിക്കുന്നു.
സ ഹി വേദാ വസുധിതിം മഹാഁ ആരോധനം ദിവഃ । സ ദേവാഁ ഏഹ വക്ഷതി
അവന് സമ്പത്തിനെ അറിയുന്നവനും, ആകാശത്തിന്റെ മഹത്തായ വ്യാപ്തിയെ അറിയുന്നവനും ആണ്; ദേവന്മാരെ ഇവിടേക്ക് അവന് കൊണ്ടുവരുന്നു.
സ വേദ ദേവ ആനമം ദേവാഁ ഋതായതേ ദമേ । ദാതി പ്രിയാണി ചിദ്വസു
ദേവന്മാരുടെ വരവ് അവന് അറിയുന്നു; ദേവന്മാരെ സത്യത്തിന്റെ വീട്ടില് വസിപ്പിക്കുന്നു; പ്രിയപ്പെട്ട സമ്പത്തുകളും അവന് നല്കുന്നു.
സ ഹോതാ സേദു ദൂത്യം ചികിത്വാഁ അന്തരീയതേ । വിദ്വാഁ ആരോധനം ദിവഃ
അവന് ഹോതാവായി ദൂതന്റെ കര്ത്തവ്യം ഏറ്റെടുക്കുന്നു; ജ്ഞാനിയാകയാല് ഇടയില് സഞ്ചരിക്കുന്നു; സ്വര്ഗത്തിന്റെ വാതിലുകള് അവന് അറിയുന്നു.
തേ സ്യാമ യേ അഗ്നയേ ദദാശുര്ഹവ്യദാതിഭിഃ । യ ഈം പുഷ്യന്ത ഇന്ധതേ
അഗ്നിക്കായി ഹോമങ്ങള് നല്കിയവരുടെ കൂട്ടത്തില് നാം ഉള്പ്പെടട്ടെ; അവനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവരും, പ്രജ്വലിപ്പിക്കുന്നവരും.
തേ രായാ തേ സുവീര്യൈഃ സസവാംസോ വി ശൃണ്വിരേ । യേ അഗ്നാ ദധിരേ ദുവഃ
സമ്പത്തിലും വീര്യത്തിലും സമൃദ്ധരായവര് പ്രശസ്തരാണ്; അഗ്നിയെ തങ്ങളുടെ പ്രകാശമായി സ്ഥാപിച്ചവരാണ് അവര്.
അസ്മേ രായോ ദിവേദിവേ സം ചരന്തു പുരുസ്പൃഹഃ । അസ്മേ വാജാസ ഈരതാമ്
നമുക്ക് ദിവസേന ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സമ്പത്ത് വരികയാകട്ടെ; ശക്തിയും നമ്മുടെ അടുത്തേക്ക് വേഗത്തില് എത്തട്ടെ.
സ വിപ്രശ്ചര്ഷണീനാം ശവസാ മാനുഷാണാമ് । അതി ക്ഷിപ്രേവ വിധ്യതി
ജനങ്ങളുടെ പ്രചോദകനായ അവന്, ശക്തിയോടെ, മനുഷ്യരെ വേഗത്തിലുള്ള അസ്ത്രം പോലെ മറികടക്കുന്നു.
അഗ്നേ മൃള മഹാഁ അസി യ ഈമാ ദേവയും ജനമ് । ഇയേഥ ബര്ഹിരാസദമ്
അഗ്നേ, ദയയോടെ ഇരിക്കണം, നീ മഹാനാണ്; ദേവന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ ജനത്തെ നീ അനുഗ്രഹിക്കണം, യജ്ഞകുരിശില് വന്നു ഇരിക്കണം.
സ മാനുഷീഷു ദൂളഭോ വിക്ഷു പ്രാവീരമര്ത്യഃ । ദൂതോ വിശ്വേഷാം ഭുവത്
മനുഷ്യരില് വഞ്ചിക്കാനാവാത്തവനും, ഗോത്രങ്ങളില് ശക്തനായ അമരനും, എല്ലാവരുടെയും ദൂതനുമാണ് അവന്.