ഇയത്തികാ ശകുന്തികാ സകാ ജഘാസ തേ വിഷമ് । സോ ചിന് നു ന മരാതി നോ വയമ് മരാമാരേ അസ്യ യോജനꣳ ഹരിഷ്ഠാ മധു ത്വാ മധുലാ ചകാര
ഈ ചെറിയ പക്ഷി, പെൺ ശകുന്തി, നിനക്കൊപ്പം വിഷം തിന്നു. എങ്കിലും അവളും ഞങ്ങളും മരിച്ചില്ല; നാം ഇതിൽ നിന്ന് മരിക്കരുതേ. ഇതിന്റെ അളവ് നിശ്ചയമായിരിക്കുന്നു; നിനക്കായി തേൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു, തേൻ ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ്.
ത്രിഃ സപ്ത വിഷ്പുലിങ്ഗകാ വിഷസ്യ പുഷ്യമ് അക്ഷന് । താശ് ചിന് നു ന മരന്തി നോ വയമ് മരാമാരേ അസ്യ യോജനꣳ ഹരിഷ്ഠാ മധു ത്വാ മധുലാ ചകാര
മൂന്ന് ഏഴു തവണ വിഷത്തിന്റെ ചിതക്കൊമ്പുകൾ കണ്ടു. അവയും ഞങ്ങളും മരിച്ചില്ല; നാം ഇതിൽ നിന്ന് മരിക്കരുതേ. ഇതിന്റെ അളവ് നിശ്ചയമായിരിക്കുന്നു; നിനക്കായി തേൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു, തേൻ ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ്.
നവാനാꣳ നവതീനാꣳ വിഷസ്യ രോപുഷീണാമ് । സര്വാസാമ് അഗ്രഭꣳ നാമാരേ അസ്യ യോജനꣳ ഹരിഷ്ഠാ മധു ത്വാ മധുലാ ചകാര
തൊണ്ണൂറ്റി ഒമ്പത് വിഷമുള്ളവരുടെയും വളരുന്നവരുടെയും പേരുകൾ ഞാൻ എടുത്തു. നാം ഇതിൽ നിന്ന് മരിക്കരുതേ. ഇതിന്റെ അളവ് നിശ്ചയമായിരിക്കുന്നു; നിനക്കായി തേൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു, തേൻ ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ്.
ത്രിഃ സപ്ത മയൂര്യഃ സപ്ത സ്വസാരോ അഗ്രുവഃ । താസ് തേ വിഷꣳ വി ജഭ്രിര ഉദകꣳ കുമ്ഭിനീര് ഇവ
മൂന്ന് ഏഴു മയൂരികൾ, ഏഴു സഹോദരിമാർ, മുൻപന്തിയിലുള്ളവർ—ഇവരാണ് നിനക്കായി വിഷം എടുത്തത്, കുടകളിൽ വെള്ളം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
ഇയത്തകഃ കുഷുമ്ഭകസ് തകമ് ഭിനദ്മ്യ് അശ്മനാ । തതോ വിഷമ് പ്ര വാവൃതേ പരാചീര് അനു സꣳവതഃ
ഈ കുസുംബകനെത്രയോ, ഞാൻ കല്ലുകൊണ്ട് തകർക്കുന്നു; അതിനുശേഷം വിഷം പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നു, മറുവശത്തേക്ക് ഒഴുകി നീങ്ങുന്നു.
കുഷുമ്ഭകസ് തദ് അബ്രവീദ് ഗിരേഃ പ്രവര്തമാനകഃ । വൃശ്ചികസ്യാരസꣳ വിഷമ് അരസꣳ വൃശ്ചിക തേ വിഷമ്
കുസുംബകൻ പറയും, മലയിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഉരുണ്ടു വന്നവൻ: 'വൃശ്ചികന്റെ വിഷം രുചിയില്ലാത്തതാണു്; രുചിയില്ലാത്തതാണ് നിന്റെ വിഷം, വൃശ്ചികാ.'
ത്വമഗ്നേ ദ്യുഭിസ്ത്വമാശുശുക്ഷണിസ്ത്വമദ്ഭ്യസ്ത്വമശ്മനസ്പരി । ത്വം വനേഭ്യസ്ത്വമോഷധീഭ്യസ്ത്വം നൃണാം നൃപതേ ജായസേ ശുചിഃ
അഗ്നേ, നീ ആകാശത്തോടൊപ്പം പ്രകാശിക്കുന്നു; നീ വെള്ളത്തിൽ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, കല്ലുകളിൽ പടർന്നു കിടക്കുന്നു. കാടുകളിലും ഔഷധികളിലും നീ ഉള്ളവനാണ്. മനുഷ്യരിൽ, ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായ്, നീ ശുദ്ധമായി ജനിക്കുന്നു.
തവാഗ്നേ ഹോത്രം തവ പോത്രമൃത്വിയം തവ നേഷ്ട്രം ത്വമഗ്നിദൃതായതഃ । തവ പ്രശാസ്ത്രം ത്വമധ്വരീയസി ബ്രഹ്മാ ചാസി ഗൃഹപതിശ്ച നോ ദമേ
അഗ്നേ, ഹോത്രന്റെ സ്ഥാനവും, പോത്രന്റെ ചുമതലയും, യാഗത്തിൽ മുഖ്യ പുരോഹിതന്റെ ജോലി പോലും നിന്റെതാണ്. നീ നേഷ്ടാ, അഗ്നിധ്രൻ, യാഗത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ. യാഗത്തിൽ പ്രഭാഷകനും, ബ്രഹ്മാവും, നമ്മുടെ വീട്ടിലെ ഗൃഹപതിയും നീ തന്നെയാണ്.
ത്വമഗ്ന ഇന്ദ്രോ വൃഷഭഃ സതാമസി ത്വം വിഷ്ണുരുരുഗായോ നമസ്യഃ । ത്വം ബ്രഹ്മാ രയിവിദ്ബ്രഹ്മണസ്പതേ ത്വം വിധര്തഃ സചസേ പുരംധ്യാ
അഗ്നേ, നീ സത്യവാന്മാരിൽ ശക്തനായ ഇന്ദ്രനാണ്; നീ വിശാലമായ ചുവടുകളുള്ള, ആരാധനാർഹനായ വിഷ്ണുവാണ്. പ്രാർത്ഥനയുടെ അധിപതിയായ ബ്രഹ്മണസ്പതിയും, സമ്പത്തുള്ളവനും നീ തന്നെയാണ്. നീ ദാനശീലരോടൊപ്പം ചേരുന്ന ക്രമീകരണക്കാരനാണ്.
ത്വമഗ്നേ രാജാ വരുണോ ധൃതവ്രതസ്ത്വം മിത്രോ ഭവസി ദസ്മ ഈഡ്യഃ । ത്വമര്യമാ സത്പതിര്യസ്യ സമ്ഭുജം ത്വമംശോ വിദഥേ ദേവ ഭാജയുഃ
അഗ്നേ, നീ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച വരുൺ രാജാവാണ്; നീ അത്ഭുതകരനും പാടിപ്പറയപ്പെടേണ്ടവനുമായ മിത്രനാണ്. നീ സത്യാധിപനായ അര്യമനും, യാഗത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കുന്ന അംശനും ദേവനായ് നീ തന്നെയാണ്.
ത്വമഗ്നേ ത്വഷ്ടാ വിധതേ സുവീര്യം തവ ഗ്നാവോ മിത്രമഹഃ സജാത്യമ് । ത്വമാശുഹേമാ രരിഷേ സ്വശ്വ്യം ത്വം നരാം ശര്ധോ അസി പുരൂവസുഃ
അഗ്നേ, നീ ഉത്തമമായ ശക്തി നൽകുന്ന ത്വഷ്ടാവാണ്; നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ ദേവതകളും, സ്നേഹിതർ സുഹൃത്തുക്കളുമാണ്. നീ തിളങ്ങുന്ന പൊന്നും നല്ല കുതിരകളും നേടി; നീ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടമായ്, അനേകം സമ്പത്തുകൾ ഉള്ളവനാണ്.
ത്വമഗ്നേ രുദ്രോ അസുരോ മഹോ ദിവസ്ത്വം ശര്ധോ മാരുതം പൃക്ഷ ഈശിഷേ । ത്വം വാതൈരരുണൈര്യാസി ശംഗയസ്ത്വം പൂഷാ വിധതഃ പാസി നു ത്മനാ
അഗ്നേ, നീ മഹത്തായ ആകാശത്തിലെ അസുരനായ രുദ്രനാണ്; നീ മാരുത് ദേവതകളെയും പോഷകശക്തികളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു. നീ ചുവപ്പു നിറമുള്ള കാറ്റുകളോടൊപ്പം സന്തോഷം പകരുന്നു; നീ പോഷകനായ പൂഷനാണ്, സ്വഭാവത്താൽ സംരക്ഷകൻ.
ത്വമഗ്നേ ദ്രവിണോദാ അരംകൃതേ ത്വം ദേവഃ സവിതാ രത്നധാ അസി । ത്വം ഭഗോ നൃപതേ വസ്വ ഈശിഷേ ത്വം പായുര്ദമേ യസ്തേഽവിധത്
അഗ്നേ, നീ സമ്പത്ത് നൽകുന്നവനും, പ്രവർത്തനത്തിന് സജ്ജനായവനുമാണ്; നീ രത്നങ്ങൾ നൽകുന്ന സവിതാ ദേവനാണ്. നീ ഭഗവാനും, സമ്പത്തുകളുടെ അധിപതിയും, വീട്ടിൽ നമുക്ക് സംരക്ഷകനുമാണ്.
ത്വാമഗ്നേ ദമ ആ വിശ്പതിം വിശസ്ത്വാം രാജാനം സുവിദത്രമൃഞ്ജതേ । ത്വം വിശ്വാനി സ്വനീക പത്യസേ ത്വം സഹസ്രാണി ശതാ ദശ പ്രതി
അഗ്നേ, വീട്ടിൽ ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായി നിന്നെ വിളിക്കുന്നു; ജനങ്ങൾ നിന്റെ അറിവിൽ രാജാവായി നിന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നീ എല്ലാ സമ്പത്തുകളുടെയും ഉടമയാണ്, പ്രകാശമുള്ളവനേ; നീ ആയിരങ്ങൾ, നൂറുകൾ, പത്തുകൾ വരെ വിതരണം ചെയ്യുന്നു.
ത്വാമഗ്നേ പിതരമിഷ്ടിഭിര്നരസ്ത്വാം ഭ്രാത്രായ ശമ്യാ തനൂരുചമ് । ത്വം പുത്രോ ഭവസി യസ്തേഽവിധത്ത്വം സഖാ സുശേവഃ പാസ്യാധൃഷഃ
അഗ്നേ, നിനക്ക് അർപ്പണങ്ങൾകൊണ്ട് മനുഷ്യർ പിതാവാണ്; നീ സഹോദരനായി, സൗഹൃദപൂർവം, പ്രകാശമുള്ള രൂപത്തിൽ വരുന്നു. ആരെങ്കിലും നിന്നെ നിയമിച്ചാൽ, നീ മകനായി മാറുന്നു; നീ നല്ല സുഹൃത്തും, വഞ്ചനയില്ലാതെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമാണ്.
ത്വമഗ്ന ഋഭുരാകേ നമസ്യസ്ത്വം വാജസ്യ ക്ഷുമതോ രായ ഈശിഷേ । ത്വം വി ഭാസ്യനു ദക്ഷി ദാവനേ ത്വം വിശിക്ഷുരസി യജ്ഞമാതനിഃ
അഗ്നേ, നീ കഴിവുള്ള ഋഭുക്കളാണ്, ആരാധ്യനാണ്; നീ ശക്തിയും സമ്പത്തും നൽകുന്നവനാണ്. നീ വലതുവശത്തേക്ക് പടർന്നു പ്രകാശിക്കുന്നു; നീ യാഗം വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന ക്രമീകരണക്കാരനാണ്.
ത്വമഗ്നേ അദിതിര്ദേവ ദാശുഷേ ത്വം ഹോത്രാ ഭാരതീ വര്ധസേ ഗിരാ । ത്വമിളാ ശതഹിമാസി ദക്ഷസേ ത്വം വൃത്രഹാ വസുപതേ സരസ്വതീ
അഗ്നേ, ഭക്തർക്കായി നീ ആദിതിയാണ്; ഭാരതി എന്ന ഹോത്രയായി പാട്ടിലൂടെ വളരുന്നു. നീ ഇളയായി, സമ്പത്ത് സമൃദ്ധിയായി, കഴിവിനായി നിലകൊള്ളുന്നു; നീ വൃത്രനെ സംഹരിക്കുന്നവനും, സമ്പത്തിന്റെ അധിപതിയായ സരസ്വതിയും ആകുന്നു.
ത്വമഗ്നേ സുഭൃത ഉത്തമം വയസ്തവ സ്പാര്ഹേ വര്ണ ആ സംദൃശി ശ്രിയഃ । ത്വം വാജഃ പ്രതരണോ ബൃഹന്നസി ത്വം രയിര്ബഹുലോ വിശ്വതസ്പൃഥുഃ
അഗ്നേ, നീ നല്ലപോലെ പോഷിക്കപ്പെട്ട, ഉന്നതമായ ശക്തിയാണ്; നിന്റെ മനോഹരമായ രൂപം പ്രകാശത്തിൽ ദൃശ്യമാണ്. നീ വിജയവും, വലിയ രക്ഷയും നൽകുന്നവനാണ്; നീ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സമ്പത്ത് സമൃദ്ധിയാണ്.
ത്വാമഗ്ന ആദിത്യാസ ആസ്യം ത്വാം ജിഹ്വാം ശുചയശ്ചക്രിരേ കവേ । ത്വാം രാതിഷാചോ അധ്വരേഷു സശ്ചിരേ ത്വേ ദേവാ ഹവിരദന്ത്യാഹുതമ്
അഗ്നേ, ആദിത്യന്മാർ നിന്നെ അവരുടെ വായായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; ശുദ്ധന്മാർ നിന്നെ അവരുടെ നാവായാക്കി, ജ്ഞാനിയേ. ദാനശീലന്മാർ യാഗങ്ങളിൽ നിന്നെ ചേർന്ന് ആരാധിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ നിനക്ക് അർപ്പിക്കുന്ന ഹവികൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ത്വേ അഗ്നേ വിശ്വേ അമൃതാസോ അദ്രുഹ ആസാ ദേവാ ഹവിരദന്ത്യാഹുതമ് । ത്വയാ മര്താസഃ സ്വദന്ത ആസുതിം ത്വം ഗര്ഭോ വീരുധാം ജജ്ഞിഷേ ശുചിഃ
അഗ്നേ, എല്ലാ അമരന്മാരും, വഞ്ചനയില്ലാതെ, നിനക്ക് അർപ്പിക്കുന്ന ഹവികൾ ആസ്വദിക്കുന്നു. നിന്റെ വഴി, മനുഷ്യർ പോഷണം അനുഭവിക്കുന്നു; നീ ഔഷധികളിൽ ജനിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ഗർഭമാണ്.
ത്വം താന്സം ച പ്രതി ചാസി മജ്മനാഗ്നേ സുജാത പ്ര ച ദേവ രിച്യസേ । പൃക്ഷോ യദത്ര മഹിനാ വി തേ ഭുവദനു ദ്യാവാപൃഥിവീ രോദസീ ഉഭേ
അഗ്നേ, നല്ല ജനനമുള്ളവനേ, നീ ശക്തിയാൽ ഇവരെയും അവരെയും സമീപിക്കുന്നു; ദേവനേ, നീ പാടിപ്പറയപ്പെടേണ്ടവനാണ്. നിന്റെ മഹത്വം ഇവിടെ പ്രകടമാകുമ്പോൾ, ആകാശവും ഭൂമിയും, ഈ രണ്ടു ലോകങ്ങളും, നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
യേ സ്തോതൃഭ്യോ ഗോഅഗ്രാമശ്വപേശസമഗ്നേ രാതിമുപസൃജന്തി സൂരയഃ । അസ്മാഞ്ച താഁശ്ച പ്ര ഹി നേഷി വസ്യ ആ ബൃഹദ്വദേമ വിദഥേ സുവീരാഃ
അഗ്നേ, ഗായകർക്ക് പശുക്കളും ഗ്രാമങ്ങളും മനോഹരമായ കുതിരകളും നൽകുന്ന ദാനശീലന്മാരെ, ഞങ്ങളെയും സമ്പത്തിലേക്ക് നയിക്കണം; യാഗസഭയിൽ വലിയ ശക്തിയോടെ നാം സംസാരിക്കട്ടെ.
യജ്ഞേന വര്ധത ജാതവേദസമഗ്നിം യജധ്വം ഹവിഷാ തനാ ഗിരാ । സമിധാനം സുപ്രയസം സ്വര്ണരം ദ്യുക്ഷം ഹോതാരം വൃജനേഷു ധൂര്ഷദമ്
യാഗംകൊണ്ട് ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ വളർത്തുക; ഹവിയാൽ, ശരീരത്താൽ, ഗാനംകൊണ്ടും അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുക. നല്ലപോലെ തെളിയിച്ച, പ്രകാശമുള്ള, സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള, ആകാശത്തിലെ, ഹോതാവായ, ജനങ്ങളിൽ ഉറച്ചവനായ അഗ്നിയെ സമിധയോടെ ഉണർത്തുക.
അഭി ത്വാ നക്തീരുഷസോ വവാശിരേഽഗ്നേ വത്സം ന സ്വസരേഷു ധേനവഃ । ദിവ ഇവേദരതിര്മാനുഷാ യുഗാ ക്ഷപോ ഭാസി പുരുവാര സംയതഃ
അഗ്നേ, രാത്രികളും ഉഷസ്സും നിന്നെ വിളിക്കുന്നു, സഹോദരിമാരിൽ കിടക്കുന്ന കാളക്കുട്ടിയെ പോലെ. ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ, നീ മനുഷ്യർക്കു പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; രാത്രികളിൽ നീ പ്രകാശിക്കുന്നു, സമ്പത്ത് സമൃദ്ധിയോടെ, എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതനായി.
തം ദേവാ ബുധ്നേ രജസഃ സുദംസസം ദിവസ്പൃഥിവ്യോരരതിം ന്യേരിരേ । രഥമിവ വേദ്യം ശുക്രശോചിഷമഗ്നിം മിത്രം ന ക്ഷിതിഷു പ്രശംസ്യമ്
ദേവന്മാർ ആ ജ്ഞാനിയെ വിശാലമായ ആകാശത്തിന്റെ അടിത്തറയിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കും ആധാരമായിത്തീർന്നു. കുതിരയോക്കിയ രഥംപോലെ, പ്രകാശമുള്ള ജ്വാലകളോടെ, അഗ്നി എല്ലാ ജനങ്ങളിൽ മിത്രനെന്നപോലെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
തമുക്ഷമാണം രജസി സ്വ ആ ദമേ ചന്ദ്രമിവ സുരുചം ഹ്വാര ആ ദധുഃ । പൃശ്ന്യാഃ പതരം ചിതയന്തമക്ഷഭിഃ പാഥോ ന പായും ജനസീ ഉഭേ അനു
സ്വന്തം ഭവനത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, അഗ്നി സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു; ചന്ദ്രനുപോലെ ഭംഗിയോടെ, മരത്തിൽ അവനെ സ്ഥാപിച്ചു. പൃശ്യിയുടെ പുത്രൻ, കണികളാൽ വിവേകത്തോടെ, ജലങ്ങളിൽ കാവലാളുപോലെ ഇരുവിഭാഗത്തെയും പിന്തുടരുന്നു.
സ ഹോതാ വിശ്വം പരി ഭൂത്വധ്വരം തമു ഹവ്യൈര്മനുഷ ഋഞ്ജതേ ഗിരാ । ഹിരിശിപ്രോ വൃധസാനാസു ജര്ഭുരദ്ദ്യൌര്ന സ്തൃഭിശ്ചിതയദ്രോദസീ അനു
അവൻ ഹോതാവായി എല്ലാ യാഗങ്ങളെയും ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു; മനുഷ്യർ അവനെ ഹോമങ്ങളാലും ഗീതങ്ങളാലും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കശുനിറമുള്ള കേശങ്ങളോടെ, ശക്തന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഉണർന്നുകൊണ്ട്, കുതിരപോലെ തന്റെ ചുവടുകൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയും ആകാശവും അളക്കുന്നു.
സ നോ രേവത്സമിധാനഃ സ്വസ്തയേ സംദദസ്വാന്രയിമസ്മാസു ദീദിഹി । ആ നഃ കൃണുഷ്വ സുവിതായ രോദസീ അഗ്നേ ഹവ്യാ മനുഷോ ദേവ വീതയേ
സമൃദ്ധിയുള്ള അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി തെളിഞ്ഞു, ഞങ്ങൾക്ക് സമ്പത്ത് നൽകുക; ഞങ്ങൾക്കായി ഭൂമിയും ആകാശവും അനുഗ്രഹീതമാക്കുക; ദേവമേ അഗ്നേ, മനുഷ്യരുടെ ഹോമങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ഞങ്ങൾക്കു നന്മ നൽകുക.
ദാ നോ അഗ്നേ ബൃഹതോ ദാഃ സഹസ്രിണോ ദുരോ ന വാജം ശ്രുത്യാ അപാ വൃധി । പ്രാചീ ദ്യാവാപൃഥിവീ ബ്രഹ്മണാ കൃധി സ്വര്ണ ശുക്രമുഷസോ വി ദിദ്യുതഃ
അഗ്നേ, മഹത്തായും ആയിരംമടങ്കലായും ദാനം ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുക; കാവൽക്കാരൻപോലെ വിജയവും വർദ്ധിപ്പിക്കുക; ഞങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥനകൊണ്ട് ആകാശവും ഭൂമിയും അനുകൂലമാകട്ടെ, പ്രകാശമുള്ള ഉഷസ്സുകൾ തെളിയട്ടെ.
സ ഇധാന ഉഷസോ രാമ്യാ അനു സ്വര്ണ ദീദേദരുഷേണ ഭാനുനാ । ഹോത്രാഭിരഗ്നിര്മനുഷഃ സ്വധ്വരോ രാജാ വിശാമതിഥിശ്ചാരുരായവേ
തെളിഞ്ഞ അഗ്നി മനോഹരമായ ഉഷസ്സുകളെ പിന്തുടരുന്നു; പ്രകാശമുള്ള കിരണങ്ങളാൽ, ചുവന്ന ജ്യോതിയോടെ. അഗ്നി തന്റെ ഹോത്രകർമ്മങ്ങളാൽ മനുഷ്യരുടെ രാജാവും, സമ്പത്തിനായുള്ള മനോഹരമായ അതിഥിയുമാണ്.