അചികിത്വാഞ്ചികിതുഷശ്ചിദത്ര കവീന്പൃച്ഛാമി വിദ്മനേ ന വിദ്വാന് । വി യസ്തസ്തമ്ഭ ഷളിമാ രജാംസ്യജസ്യ രൂപേ കിമപി സ്വിദേകമ്
അറിയാതെ ഞാൻ അറിവുള്ള ജ്ഞാനികളോടു ചോദിക്കുന്നു, ഞാൻ അറിവില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും; ആരാണ് ആറു സ്ഥലം സ്ഥാപിച്ചത്, അജന്റെ രൂപങ്ങൾ, അവയിൽ ഒന്നേത്?
ഇഹ ബ്രവീതു യ ഈമങ്ഗ വേദാസ്യ വാമസ്യ നിഹിതം പദം വേഃ । ശീര്ഷ്ണഃ ക്ഷീരം ദുഹ്രതേ ഗാവോ അസ്യ വവ്രിം വസാനാ ഉദകം പദാപുഃ
ഈ മനോഹരന്റെ പാദം ആരറിയുന്നുവോ അവൻ ഇവിടെ പറയട്ടെ; പശുക്കൾ അവന്റെ തലയിൽ നിന്ന് പാലെടുക്കുന്നു, മറവിട്ട്, അവന്റെ കാലുകളിൽ വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്നു.
മാതാ പിതരമൃത ആ ബഭാജ ധീത്യഗ്രേ മനസാ സം ഹി ജഗ്മേ । സാ ബീഭത്സുര്ഗര്ഭരസാ നിവിദ്ധാ നമസ്വന്ത ഇദുപവാകമീയുഃ
അമ്മ അച്ഛനോടൊപ്പം അമൃതം പങ്കിട്ടു; ആദിയിൽ അവൾ മനസ്സിൽ അവനോടൊപ്പം ചേർന്നു; ഗർഭത്തിന്റെ രസം കൊണ്ടു തുളച്ച്, അവൾ വണങ്ങി വാക്കിലേക്കു പോയി.
യുക്താ മാതാസീദ്ധുരി ദക്ഷിണായാ അതിഷ്ഠദ്ഗര്ഭോ വൃജനീഷ്വന്തഃ । അമീമേദ്വത്സോ അനു ഗാമപശ്യദ്വിശ്വരൂപ്യം ത്രിഷു യോജനേഷു
അമ്മ വലതുവശത്തെ യോകിൽ കെട്ടപ്പെട്ടു; ഗർഭം ഗർഭങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു; കാളക്കുട്ടി അളന്ന്, പശുക്കളെ പിന്തുടർന്ന്, മൂന്നു അകലംകൽ സർവ്വരൂപം കണ്ടു.
തിസ്രോ മാതൄസ്ത്രീന്പിതൄന്ബിഭ്രദേക ഊര്ധ്വസ്തസ്ഥൌ നേമവ ഗ്ലാപയന്തി । മന്ത്രയന്തേ ദിവോ അമുഷ്യ പൃഷ്ഠേ വിശ്വവിദം വാചമവിശ്വമിന്വാമ്
മൂന്നു അമ്മമാരെയും മൂന്നു അച്ചന്മാരെയും വഹിച്ച ഒരാൾ നേരെ നിലകൊണ്ടു, ചക്രത്തിന്റെ വശങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കുന്നില്ല; ആകാശത്തിന്റെ പുറകിൽ അവർ സംസാരിക്കുന്നു, എല്ലാം അറിയുന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുന്നു, എല്ലാം പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു.
ദ്വാദശാരം നഹി തജ്ജരായ വര്വര്തി ചക്രം പരി ദ്യാമൃതസ്യ । ആ പുത്രാ അഗ്നേ മിഥുനാസോ അത്ര സപ്ത ശതാനി വിംശതിശ്ച തസ്ഥുഃ
പന്ത്രണ്ടു അക്ഷമുള്ള ചക്രം, ഒരിക്കലും പഴയതാകാതെ, അമൃതത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ചുറ്റുന്നു; അഗ്നേ, ഇവിടെ ഇരട്ട പുത്രന്മാർ ഏഴു നൂറിരുപത് പേർ നിലകൊള്ളുന്നു.
പഞ്ചപാദം പിതരം ദ്വാദശാകൃതിം ദിവ ആഹുഃ പരേ അര്ധേ പുരീഷിണമ് । അഥേമേ അന്യ ഉപരേ വിചക്ഷണം സപ്തചക്രേ ഷളര ആഹുരര്പിതമ്
അവർ അഞ്ചു കാലുള്ള പിതാവിനെ, പന്ത്രണ്ടു രൂപങ്ങളുള്ളവനെ, ദൂരെയുള്ള ആകാശത്തിന്റെ അർദ്ധത്തിൽ വസിക്കുന്നവനെ വിളിക്കുന്നു; മറ്റു ജ്ഞാനികൾ മേലിലുള്ളത് കാണുന്നു, ഏഴ് ചക്രം, ആറു അക്ഷം, അവിടെ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പഞ്ചാരേ ചക്രേ പരിവര്തമാനേ തസ്മിന്നാ തസ്ഥുര്ഭുവനാനി വിശ്വാ । തസ്യ നാക്ഷസ്തപ്യതേ ഭൂരിഭാരഃ സനാദേവ ന ശീര്യതേ സനാഭിഃ
അഞ്ചു അക്ഷമുള്ള ചക്രം ചുറ്റുമ്പോൾ, അതിന്മേൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന്റെ അക്ഷം ഭാരത്തിൽ ചൂടാകുന്നു, എങ്കിലും അതിന്റെ അക്ഷവും അറ്റവും പണ്ടുമുതൽ തകർന്നിട്ടില്ല.
സനേമി ചക്രമജരം വി വാവൃത ഉത്താനായാം ദശ യുക്താ വഹന്തി । സൂര്യസ്യ ചക്ഷൂ രജസൈത്യാവൃതം തസ്മിന്നാര്പിതാ ഭുവനാനി വിശ്വാ
നിത്യമായ അറ്റമുള്ള ചക്രം ചുറ്റുന്നു, പത്തു കുതിരകൾ അതിനെ നേരെ വഹിക്കുന്നു; സൂര്യന്റെ കണ്ണ് ആകാശം മറച്ചിരിക്കുന്നു, അതിനകത്ത് എല്ലാ ലോകങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാകംജാനാം സപ്തഥമാഹുരേകജം ഷളിദ്യമാ ഋഷയോ ദേവജാ ഇതി । തേഷാമിഷ്ടാനി വിഹിതാനി ധാമശ സ്ഥാത്രേ രേജന്തേ വികൃതാനി രൂപശഃ
ഏകദേശം ഒരുമിച്ച് ജനിച്ച ഏഴു മക്കളെപ്പറ്റിയാണ് മഹർഷിമാർ പറയുന്നത്. അവരിൽ ആറുപേർ പോഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഒരാൾ മാത്രം ഒറ്റയ്ക്ക് ജനിക്കുന്നു. ദേവന്മാരിൽ നിന്നു ജനിച്ച ജ്ഞാനികൾ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. അവരവരുടെ ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവരുടെ സ്ഥാനം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവരവരുടെ രൂപങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്ത്രിയഃ സതീസ്താഁ ഉ മേ പുംസ ആഹുഃ പശ്യദക്ഷണ്വാന്ന വി ചേതദന്ധഃ । കവിര്യഃ പുത്രഃ സ ഈമാ ചികേത യസ്താ വിജാനാത്സ പിതുഷ്പിതാസത്
ഇവൾകൾ സ്ത്രീകളാണെങ്കിലും, ചിലർ അവരെ പുരുഷന്മാരാണെന്ന് വിളിക്കുന്നു. കാണുന്നവൻ പോലും ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. ജ്ഞാനമുള്ള പുത്രൻ ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നു; അതറിയുന്നവൻ തന്നെയാണ് പിതാവിന്റെ പിതാവ്.
അവഃ പരേണ പര ഏനാവരേണ പദാ വത്സം ബിഭ്രതീ ഗൌരുദസ്ഥാത് । സാ കദ്രീചീ കം സ്വിദര്ധം പരാഗാത്ക്വ സ്വിത്സൂതേ നഹി യൂഥേ അന്തഃ
ഒരു കാലു മുന്നിലും മറ്റേകാലു പിന്നിലും വച്ച്, കാള അവളുടെ കുഞ്ഞിനെ ചുമന്ന് നിൽക്കുന്നു. അവൾ സ്വയം ഏതോ അർദ്ധം എടുത്ത് എവിടെയോ പോയിരിക്കുന്നു; അവൾ കൂട്ടത്തിൽ കുഞ്ഞിനെ പ്രസവിക്കുന്നില്ല, അവൾ എവിടേക്ക് പോയെന്നു ആരും അറിയുന്നില്ല.
അവഃ പരേണ പിതരം യോ അസ്യാനുവേദ പര ഏനാവരേണ । കവീയമാനഃ ക ഇഹ പ്ര വോചദ്ദേവം മനഃ കുതോ അധി പ്രജാതമ്
ഈ കാളയുടെ പിതാവിനെ ആരാണ് അറിയുന്നത്? ആരാണ് അവളിൽ മുമ്പുണ്ടായിരുന്നത്, ആരാണ് പിന്നീടുണ്ടായിരുന്നത്? ഇവിടെ ജ്ഞാനിയാവുന്നവൻ ആരാണ് ദൈവികമായ മനസ്സ് എവിടുനിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ കഴിയുന്നത്?
യേ അര്വാഞ്ചസ്താഁ ഉ പരാച ആഹുര്യേ പരാഞ്ചസ്താഁ ഉ അര്വാച ആഹുഃ । ഇന്ദ്രശ്ച യാ ചക്രഥുഃ സോമ താനി ധുരാ ന യുക്താ രജസോ വഹന്തി
സമീപത്തുള്ളവരെ ദൂരെയുള്ളവരാണെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു; ദൂരെയുള്ളവരെ സമീപത്തുള്ളവരാണെന്നും പറയുന്നു. ഇന്ദ്രനും സോമനും ഇതെല്ലാം ഉണ്ടാക്കി; രണ്ട് കുതിരകൾ പോലെ കെട്ടി, അവർ ലോകത്തിന്റെ ഭാരമേറ്റു കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ദ്വാ സുപര്ണാ സയുജാ സഖായാ സമാനം വൃക്ഷം പരി ഷസ്വജാതേ । തയോരന്യഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വത്ത്യനശ്നന്നന്യോ അഭി ചാകശീതി
രണ്ട് പക്ഷികൾ കൂട്ടുകാരായി ഒരേ മരത്തിൽ ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു. അവയിൽ ഒരാൾ മധുരമായ പഴം തിന്നുന്നു, മറ്റൊരാൾ നോക്കി നിൽക്കുന്നു, പക്ഷേ അവൻ തിന്നുന്നില്ല.
യത്രാ സുപര്ണാ അമൃതസ്യ ഭാഗമനിമേഷം വിദഥാഭിസ്വരന്തി । ഇനോ വിശ്വസ്യ ഭുവനസ്യ ഗോപാഃ സ മാ ധീരഃ പാകമത്രാ വിവേശ
അമൃതം അനുഭവിക്കുന്ന പക്ഷികൾ കണ്ണടയാതെ ഒരുമിച്ച് പാടുന്ന സ്ഥലത്താണ്, അവിടെ ധീരൻ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് സകല ഭാവങ്ങളുടെയും സാരം തിരിച്ചറിയുന്നു.
യസ്മിന്വൃക്ഷേ മധ്വദഃ സുപര്ണാ നിവിശന്തേ സുവതേ ചാധി വിശ്വേ । തസ്യേദാഹുഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വഗ്രേ തന്നോന്നശദ്യഃ പിതരം ന വേദ
ഏത് മരത്തിലാണ് മധുരം നൽകുന്ന പക്ഷികൾ വിശ്രമിക്കുന്നത്, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ വസിക്കുന്നു; അതിന്റെ മുൻഭാഗത്തെ പഴം മധുരമാണെന്ന് പറയുന്നു. പക്ഷേ അതു തിന്നാത്തവൻ പിതാവിനെ അറിയുന്നില്ല.
യദ്ഗായത്രേ അധി ഗായത്രമാഹിതം ത്രൈഷ്ടുഭാദ്വാ ത്രൈഷ്ടുഭം നിരതക്ഷത । യദ്വാ ജഗജ്ജഗത്യാഹിതം പദം യ ഇത്തദ്വിദുസ്തേ അമൃതത്വമാനശുഃ
ഗായത്രീയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ ഗായത്രം എന്നാണ് അവർ വിളിക്കുന്നത്; ത്രിഷ്ടുപിൽ നിന്നു ത്രിഷ്ടുപ് ഉരുത്തിരിയുന്നു; ജഗതിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ ജഗതീ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇതെല്ലാം അറിയുന്നവർ അമൃതത്വം നേടുന്നു.
ഗായത്രേണ പ്രതി മിമീതേ അര്കമര്കേണ സാമ ത്രൈഷ്ടുഭേന വാകമ് । വാകേന വാകം ദ്വിപദാ ചതുഷ്പദാക്ഷരേണ മിമതേ സപ്ത വാണീഃ
ഗായത്രീ ചന്ദസ്സുപയോഗിച്ച് അവർ സ്തുതിയെ അളക്കുന്നു; സാമൻ ഉപയോഗിച്ച് ഗാനവും, ത്രിഷ്ടുപ് ഉപയോഗിച്ച് വാക്കും അളക്കുന്നു. വാക്കുകൊണ്ട് വാക്കിനെയും, ഇരുകാലും നാലുകാലും ചന്ദസ്സുകൾകൊണ്ട് ഏഴു സ്വരങ്ങളെയും അളക്കുന്നു.
ജഗതാ സിന്ധും ദിവ്യസ്തഭായദ്രഥംതരേ സൂര്യം പര്യപശ്യത് । ഗായത്രസ്യ സമിധസ്തിസ്ര ആഹുസ്തതോ മഹ്നാ പ്ര രിരിചേ മഹിത്വാ
ജഗതീ ആകാശഗംഗയെ താങ്ങി നിൽക്കുന്നു; രഥത്തിനിടയിൽ അവർ സൂര്യനെ കണ്ടു. ഗായത്രത്തിന്റെ മൂന്ന് സമിധുകൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ മഹത്വത്തിൽ നിന്ന് മഹത്വം കൂടുതൽ വ്യാപിച്ചു.
ഉപ ഹ്വയേ സുദുഘാം ധേനുമേതാം സുഹസ്തോ ഗോധുഗുത ദോഹദേനാമ് । ശ്രേഷ്ഠം സവം സവിതാ സാവിഷന്നോഽഭീദ്ധോ ഘര്മസ്തദു ഷു പ്ര വോചമ്
നല്ല പാലിടുന്ന ഈ പശുവിനെ ഞാൻ വിളിക്കുന്നു, നല്ല കൈകൾകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്ക് പാൽ നൽകുന്നവളെ. അശ്വിനികൾ, നമുക്ക് അവളെ പാൽ കെടുക. സവിതാവ് കൊണ്ടുവന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഹോമം, ചൂടുള്ള പാത്രം, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
ഹിങ്കൃണ്വതീ വസുപത്നീ വസൂനാം വത്സമിച്ഛന്തീ മനസാഭ്യാഗാത് । ദുഹാമശ്വിഭ്യാം പയോ അഘ്ന്യേയം സാ വര്ധതാം മഹതേ സൌഭഗായ
കൂവിക്കൊണ്ട്, ധനത്തിന്റെ ഉടമയായ പശു, തന്റെ കിടാവിനെ ആഗ്രഹിച്ച് മനസ്സിൽ സമീപിച്ചു. അശ്വിനികൾക്ക് പാൽ കെടേണ്ടി വരുന്ന ഈ പശു വളരട്ടെ, വലിയ ഭാഗ്യത്തിനായി.
ഗൌരമീമേദനു വത്സം മിഷന്തം മൂര്ധാനം ഹിങ്ങകൃണോന്മാതവാ ഉ । സൃക്വാണം ഘര്മമഭി വാവശാനാ മിമാതി മായും പയതേ പയോഭിഃ
പശു, തന്റെ കിടാവിനെ അന്വേഷിച്ച്, തല ഉയർത്തി കൂവിക്കൊണ്ട് സമീപിക്കുന്നു. ചൂടുള്ള പാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ തന്റെ പാൽ ഒഴിക്കുന്നു; തന്റെ ആയുസ്സു പാൽകൊണ്ട് അളക്കുന്നു.
അയം സ ശിങ്ക്തേ യേന ഗൌരഭീവൃതാ മിമാതി മായും ധ്വസനാവധി ശ്രിതാ । സാ ചിത്തിഭിര്നി ഹി ചകാര മര്ത്യം വിദ്യുദ്ഭവന്തീ പ്രതി വവ്രിമൌഹത
ഈയാളാണ് പകർന്നതുകൊണ്ട് പശു ചുറ്റപ്പെട്ട് തന്റെ ആയുസ്സ് അളക്കുന്നു, ദിവസങ്ങളുടെ അറ്റത്തേക്കു എത്തുന്നു. തന്റെ ചിന്തകളാൽ അവൾ മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടിച്ചു; മിന്നലായി മാറി അവളവനെ തന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ മറച്ചു.
അനച്ഛയേ തുരഗാതു ജീവമേജദ്ധ്രുവം മധ്യ ആ പസ്ത്യാനാമ് । ജീവോ മൃതസ്യ ചരതി സ്വധാഭിരമര്ത്യോ മര്ത്യേനാ സയോനിഃ
മൂടൽ ഇല്ലാതെ, വേഗത്തിൽ ചലിക്കുന്നതും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതും നടുങ്ങുന്നതുമായ, എന്നാൽ വീടുകളുടെ നടുവിൽ സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഒന്നാണ് ഇത്. ജീവൻ, മരിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ സ്വധയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അമരന്മാർ മരണന്മാരുമായി ഒന്നിക്കുന്നു.
അപശ്യം ഗോപാമനിപദ്യമാനമാ ച പരാ ച പഥിഭിശ്ചരന്തമ് । സ സധ്രീചീഃ സ വിഷൂചീര്വസാന ആ വരീവര്തി ഭുവനേഷ്വന്തഃ
ഞാൻ ഒരിക്കലും വിശ്രമിക്കാത്ത കാവലാളിനെ കണ്ടു, അടുത്തും ദൂരത്തും വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവനെ. ഒരുപോലെ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഒരുമിച്ചും വേറെയും സഞ്ചരിച്ച്, അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിക്കുന്നു.
യ ഈം ചകാര ന സോ അസ്യ വേദ യ ഈം ദദര്ശ ഹിരുഗിന്നു തസ്മാത് । സ മാതുര്യോനാ പരിവീതോ അന്തര്ബഹുപ്രജാ നിരൃതിമാ വിവേശ
ആളവളെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ അവളെ അറിയുന്നില്ല; അവളെ കണ്ടവൻ പറഞ്ഞാൽ മതി. അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അനേകം സന്തതികളുമായി, അവൻ നാശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ദ്യൌര്മേ പിതാ ജനിതാ നാഭിരത്ര ബന്ധുര്മേ മാതാ പൃഥിവീ മഹീയമ് । ഉത്താനയോശ്ചമ്വോര്യോനിരന്തരത്രാ പിതാ ദുഹിതുര്ഗര്ഭമാധാത്
ആകാശം എന്റെ അച്ഛനാണ്, ജനിപ്പിച്ചവനും ഇവിടെ എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ബന്ധവുമാണ്; ഭൂമി എന്റെ അമ്മയും, എന്റെ അടുത്തവളുമാണ്. ഈ രണ്ടിന്റെ ഇടയിൽ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിന്റെ നടുവിലാണ് ഗർഭം; അവിടെ അച്ഛൻ മകളുടെ ഗർഭത്തിൽ വിത്ത് വെച്ചു.
പൃച്ഛാമി ത്വാ പരമന്തം പൃഥിവ്യാഃ പൃച്ഛാമി യത്ര ഭുവനസ്യ നാഭിഃ । പൃച്ഛാമി ത്വാ വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ രേതഃ പൃച്ഛാമി വാചഃ പരമം വ്യോമ
ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ നടുവെവിടെയാണ് എന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. ശക്തിയുള്ള കുതിരയുടെ വിത്തിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; വാക്കിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ആകാശത്തെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.
ഇയം വേദിഃ പരോ അന്തഃ പൃഥിവ്യാ അയം യജ്ഞോ ഭുവനസ്യ നാഭിഃ । അയം സോമോ വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ രേതോ ബ്രഹ്മായം വാചഃ പരമം വ്യോമ
ഈ വേദിയാണ് ഭൂമിയുടെ അതിയായ അറ്റം; ഈ യാഗമാണ് ലോകത്തിന്റെ നടുവ്. ഈ സോമം ശക്തിയുള്ള കുതിരയുടെ വിത്താണ്; ഈ ബ്രഹ്മം വാക്കിന്റെ പരമമായ ആകാശമാണ്.