അഹമസ്മി മഹാമഹോഽഭിനഭ്യമുദീഷിതഃ । കുവിത്സോമസ്യാപാമിതി
ഞാൻ മഹത്തായവനും ശക്തിയാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ടവനും ആകുന്നു; ഇതെല്ലാം സോമത്തിന്റെ ഫലമായിരിക്കാം.
ഗൃഹോ യാമ്യരംകൃതോ ദേവേഭ്യോ ഹവ്യവാഹനഃ । കുവിത്സോമസ്യാപാമിതി
ദേവന്മാർക്കായി ഹോമം കൊണ്ടുപോകുന്നവനായി അലങ്കരിച്ച് ഞാൻ എന്റെ വീടിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇതെല്ലാം സോമത്തിന്റെ ഫലമായിരിക്കാം.
തദിദാസ ഭുവനേഷു ജ്യേഷ്ഠം യതോ ജജ്ഞ ഉഗ്രസ്ത്വേഷനൃമ്ണഃ । സദ്യോ ജജ്ഞാനോ നി രിണാതി ശത്രൂനനു യം വിശ്വേ മദന്ത്യൂമാഃ
സത്യമായും സകല ജീവികളിലും ഏറ്റവും വലിയതാണിതു: അതിൽ നിന്നാണ് ഭയങ്കരനും തേജസ്സുള്ളവനും വീരനുമായവൻ ജനിച്ചത്. ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നു, എല്ലാ ശക്തികളും അവനിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
വാവൃധാനഃ ശവസാ ഭൂര്യോജാഃ ശത്രുര്ദാസായ ഭിയസം ദധാതി । അവ്യനച്ച വ്യനച്ച സസ്നി സം തേ നവന്ത പ്രഭൃതാ മദേഷു
ശക്തിയാൽ വളർന്ന്, ധാരാളം ബലം കൈവശമാക്കി, ശത്രുവിന് ഭയം നൽകുന്നു. അവൻ സംരക്ഷിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ആനന്ദസമൂഹങ്ങളിൽ എല്ലാവരും അവനോട് വിനയത്തോടെ നമിക്കുന്നു.
ത്വേ ക്രതുമപി വൃഞ്ജന്തി വിശ്വേ ദ്വിര്യദേതേ ത്രിര്ഭവന്ത്യൂമാഃ । സ്വാദോഃ സ്വാദീയഃ സ്വാദുനാ സൃജാ സമദഃ സു മധു മധുനാഭി യോധീഃ
നിന്റെ ബുദ്ധിയെ എല്ലാവരും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; രണ്ടുതവണ, മൂന്നു തവണ ഈ ശക്തികൾ ഉയരുന്നു. മധുരത്തിൽ ഏറ്റവും മധുരമായവൻ, ആനന്ദം ഒഴുക്കുക; മധുരംകൊണ്ട് മധുരരോടൊപ്പം മത്സരിക്കുക.
ഇതി ചിദ്ധി ത്വാ ധനാ ജയന്തം മദേമദേ അനുമദന്തി വിപ്രാഃ । ഓജീയോ ധൃഷ്ണോ സ്ഥിരമാ തനുഷ്വ മാ ത്വാ ദഭന്യാതുധാനാ ദുരേവാഃ
എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളിലും വിജയിയെപ്പോലെ ധനത്തെ നേടുന്നവനെന്നു ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു. നീ ശക്തനും ധൈര്യശാലിയും ഉറച്ചവനും ആയിരിക്കുക; ദുഷ്ടാത്മാക്കൾ നിന്നെ തോൽപ്പിക്കരുത്.
ത്വയാ വയം ശാശദ്മഹേ രണേഷു പ്രപശ്യന്തോ യുധേന്യാനി ഭൂരി । ചോദയാമി ത ആയുധാ വചോഭിഃ സം തേ ശിശാമി ബ്രഹ്മണാ വയാംസി
നിനക്കൊപ്പമുണ്ടായാൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധങ്ങളിൽ ജയിക്കും, അനേകം യുദ്ധസാഹസങ്ങൾ കാണും. വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ ആയുധങ്ങളെ ഉണർത്തുന്നു; പ്രാർത്ഥനകൊണ്ട് നിന്റെ ശക്തികളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
സ്തുഷേയ്യം പുരുവര്പസമൃഭ്വമിനതമമാപ്ത്യമാപ്ത്യാനാമ് । ആ ദര്ഷതേ ശവസാ സപ്ത ദാനൂന്പ്ര സാക്ഷതേ പ്രതിമാനാനി ഭൂരി
നാനാവേഷമുള്ളവനെയും മഹാശക്തിയുള്ളവനെയും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെയും സഹായകരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനെയും ഞാൻ പുകഴ്ത്തുന്നു. അവന്റെ ശക്തിയാൽ ഏഴ് അനുഗ്രഹങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു; അനേകം രൂപങ്ങൾ അവൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
നി തദ്ദധിഷേഽവരം പരം ച യസ്മിന്നാവിഥാവസാ ദുരോണേ । ആ മാതരാ സ്ഥാപയസേ ജിഗത്നൂ അത ഇനോഷി കര്വരാ പുരൂണി
നീ താഴെയും മേലെയും സ്ഥാപിച്ചു; നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഞങ്ങൾ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു. നീ അമ്മമാരെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും സ്ഥാപിക്കുന്നു; നീ അനേകം വേഗമുള്ളവയെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു.
ഇമാ ബ്രഹ്മ ബൃഹദ്ദിവോ വിവക്തീന്ദ്രായ ശൂഷമഗ്രിയഃ സ്വര്ഷാഃ । മഹോ ഗോത്രസ്യ ക്ഷയതി സ്വരാജോ ദുരശ്ച വിശ്വാ അവൃണോദപ സ്വാഃ
ഇവിടെ ബൃഹദ്ദിവൻ ജനിപ്പിച്ച ഈ സ്തുതികൾ, പ്രകാശം നൽകുന്നവയും ജ്ഞാനിയുമായവയും, പ്രധാനനായ ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹത്തായ വംശത്തെ ഇന്ദ്രൻ ഭരിക്കുന്നു; സ്വയം ഭരണാധികാരിയാണവൻ. ദൂരെയുള്ള എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളും തുറന്ന്, ഞങ്ങൾക്കു രക്ഷയും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്നു.
ഏവാ മഹാന്ബൃഹദ്ദിവോ അഥര്വാവോചത്സ്വാം തന്വമിന്ദ്രമേവ । സ്വസാരോ മാതരിഭ്വരീരരിപ്രാ ഹിന്വന്തി ച ശവസാ വര്ധയന്തി ച
ഇങ്ങനെ മഹാനായ ബൃഹദ്ദിവൻ, അഥർവന്റെ വംശജൻ, നിന്നെ ഇന്ദ്രാ, തനിക്കു താനെന്നപോലെ വാഴ്ത്തുന്നു. മാതരിശ്വാന്റെ പുത്രിമാർ, സഹോദരിമാർ, വൈരമില്ലാതെ സമീപിക്കുന്നു; നിന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ നിന്നെ ഉണർത്തുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഹിരണ്യഗര്ഭഃ സമവര്തതാഗ്രേ ഭൂതസ്യ ജാതഃ പതിരേക ആസീത് । സ ദാധാര പൃഥിവീം ദ്യാമുതേമാം കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ആദിയിൽ ഹിരണ്യഗർഭൻ ഉദിച്ചുവന്നു; അവൻ സകല സൃഷ്ടിയുടെയും ഏകാധിപതിയായി ജനിച്ചു. അവൻ ഭൂമിയും ആകാശവും സ്ഥാപിച്ചു. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യ ആത്മദാ ബലദാ യസ്യ വിശ്വ ഉപാസതേ പ്രശിഷം യസ്യ ദേവാഃ । യസ്യ ഛായാമൃതം യസ്യ മൃത്യുഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ആത്മാവും ശക്തിയും നൽകുന്നവൻ, ആരെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആരാധിക്കുന്നു, ആരുടെ ആജ്ഞയെ അവർ അനുസരിക്കുന്നു; അവന്റെ നിഴൽ അമരത്വം, അവന്റെ നിഴൽ തന്നെ മരണം. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യഃ പ്രാണതോ നിമിഷതോ മഹിത്വൈക ഇദ്രാജാ ജഗതോ ബഭൂവ । യ ഈശേ അസ്യ ദ്വിപദശ്ചതുഷ്പദഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ഉള്ളശ്വാസം വലിക്കുന്നവർക്കും കണ്ണടയ്ക്കുന്നവർക്കും ഏകാധിപതിയായവൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും രാജാവായവൻ, ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും ഭരിക്കുന്നവൻ, ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യസ്യേമേ ഹിമവന്തോ മഹിത്വാ യസ്യ സമുദ്രം രസയാ സഹാഹുഃ । യസ്യേമാഃ പ്രദിശോ യസ്യ ബാഹൂ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ഹിമവാന്മാരുടെ മഹത്വം വിളിച്ചുപറയുന്നവൻ, സമുദ്രവും നദിയും അവന്റെ മഹത്വം പറയുന്നു, ദിശകളും അവന്റെ കൈകളാണ്. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യേന ദ്യൌരുഗ്രാ പൃഥിവീ ച ദൃള്ഹാ യേന സ്വഃ സ്തഭിതം യേന നാകഃ । യോ അന്തരിക്ഷേ രജസോ വിമാനഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ആകാശം ശക്തിയോടെ നിലനിറുത്തിയവൻ, ഭൂമിയെ ദൃഢമാക്കി, സ്വർഗ്ഗത്തെ ഉറപ്പാക്കി, ആകാശത്തിൻറെ വളയവും നിർണ്ണയിച്ചവൻ, ഇടനിലത്തെ ലോകം അളക്കുന്നവൻ, ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യം ക്രന്ദസീ അവസാ തസ്തഭാനേ അഭ്യൈക്ഷേതാം മനസാ രേജമാനേ । യത്രാധി സൂര ഉദിതോ വിഭാതി കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
രണ്ടു വിശാല ലോകങ്ങളും അവന്റെ ശക്തിയാൽ വിറച്ച് മനസ്സോടെ നോക്കി; അവൻ അവയെ നിലനിറുത്തുമ്പോൾ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു, പ്രകാശിക്കുന്നു. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
ആപോ ഹ യദ്ബൃഹതീര്വിശ്വമായന്ഗര്ഭം ദധാനാ ജനയന്തീരഗ്നിമ് । തതോ ദേവാനാം സമവര്തതാസുരേകഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വിത്ത് വഹിച്ച മഹത്തായ ജലങ്ങൾ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു; അവയിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരുടെ ഏകദേവൻ ഉദിച്ചു. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
യശ്ചിദാപോ മഹിനാ പര്യപശ്യദ്ദക്ഷം ദധാനാ ജനയന്തീര്യജ്ഞമ് । യോ ദേവേഷ്വധി ദേവ ഏക ആസീത്കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
സൃഷ്ടി ശക്തി വഹിച്ച ജലങ്ങളെ മഹത്വത്തോടെ അവൻ കണ്ടു; അവ ജപവും യജ്ഞവും ജനിപ്പിച്ചു. ദേവന്മാരിൽ ഏകദേവനായി അവൻ നിലകൊണ്ടു. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
മാ നോ ഹിംസീജ്ജനിതാ യഃ പൃഥിവ്യാ യോ വാ ദിവം സത്യധര്മാ ജജാന । യശ്ചാപശ്ചന്ദ്രാ ബൃഹതീര്ജജാന കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ഭൂമിയുടെ സ്രഷ്ടാവും, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സത്യധർമ്മം സ്ഥാപിച്ചവനും, പ്രകാശമുള്ള മഹത്തായ ജലങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചവനും, ഞങ്ങളെ ദോഷം ചെയ്യരുതേ. ഏത് ദേവനു വേണ്ടി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കണം?
പ്രജാപതേ ന ത്വദേതാന്യന്യോ വിശ്വാ ജാതാനി പരി താ ബഭൂവ । യത്കാമാസ്തേ ജുഹുമസ്തന്നോ അസ്തു വയം സ്യാമ പതയോ രയീണാമ്
പ്രജാപതേ, ഈ സകല സൃഷ്ടികളെയും നിന്നെക്കാൾ വേറൊരുവൻ അറിയുന്നില്ല. നിന്റെ ആഗ്രഹം, അതിനായി നാം ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നത്, നമുക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. നാം സമ്പത്തിന്റെ ഉടമകളാകട്ടെ.
വസും ന ചിത്രമഹസം ഗൃണീഷേ വാമം ശേവമതിഥിമദ്വിഷേണ്യമ് । സ രാസതേ ശുരുധോ വിശ്വധായസോഽഗ്നിര്ഹോതാ ഗൃഹപതിഃ സുവീര്യമ്
വിസ്മയകരമായ മഹത്വമുള്ള, ദയയും സൗഭാഗ്യവും നിറഞ്ഞ, ശത്രുതയില്ലാത്ത, സദാ സ്വാഗതം ചെയ്യേണ്ട അഗ്നിയെ ഞാൻ വാഴ്ത്തുന്നു. അവൻ സമ്പത്തും വീര്യവും നൽകുന്നു; എല്ലാറ്റിലും ശ്രദ്ധയുള്ള ഗൃഹപതിയായ അഗ്നി യജ്ഞത്തിൽ പ്രധാനിയാണ്.
ജുഷാണോ അഗ്നേ പ്രതി ഹര്യ മേ വചോ വിശ്വാനി വിദ്വാന്വയുനാനി സുക്രതോ । ഘൃതനിര്ണിഗ്ബ്രഹ്മണേ ഗാതുമേരയ തവ ദേവാ അജനയന്നനു വ്രതമ്
അഗ്നേ, എന്റെ വാക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കണമേ. നീ സകല വഴികളും അറിയുന്നവൻ, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അറിയുന്നവൻ. നെയ്യ് ഒഴുകുന്നവനായി, യജ്ഞത്തിൽ ഗാനം നയിക്കണം. ദേവന്മാർ നിന്നെ നിയമപ്രകാരം സ്ഥാപിച്ചു.
സപ്ത ധാമാനി പരിയന്നമര്ത്യോ ദാശദ്ദാശുഷേ സുകൃതേ മാമഹസ്വ । സുവീരേണ രയിണാഗ്നേ സ്വാഭുവാ യസ്ത ആനട് സമിധാ തം ജുഷസ്വ
അമരനായ അഗ്നി ഏഴു വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഭക്തർക്കും നല്ലവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു. സ്വയം ജനിച്ചവനായ അഗ്നേ, വീര്യസമ്പത്തോടെ, നിന്നെ സമിധയാൽ ആരാധിക്കുന്നവനെ ദയപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കണം.
യജ്ഞസ്യ കേതും പ്രഥമം പുരോഹിതം ഹവിഷ്മന്ത ഈളതേ സപ്ത വാജിനമ് । ശൃണ്വന്തമഗ്നിം ഘൃതപൃഷ്ഠമുക്ഷണം പൃണന്തം ദേവം പൃണതേ സുവീര്യമ്
യജ്ഞത്തിന്റെ ചിഹ്നമായ, ആദ്യ പുരോഹിതനായ, ഏഴു കുതിരകളുള്ള, ഹോമസമൃദ്ധനായ അഗ്നിയെ അവർ തേടുന്നു. നെയ്യ് പുരട്ടിയ പിൻഭാഗമുള്ള, ദാനശീലനായ, വീര്യസമ്പത്താൽ നിറയ്ക്കുന്ന ദൈവമായ അഗ്നിയുടെ വാക്കുകൾ അവർ കേൾക്കുന്നു.
ത്വം ദൂതഃ പ്രഥമോ വരേണ്യഃ സ ഹൂയമാനോ അമൃതായ മത്സ്വ । ത്വാം മര്ജയന്മരുതോ ദാശുഷോ ഗൃഹേ ത്വാം സ്തോമേഭിര്ഭൃഗവോ വി രുരുചുഃ
നീ ആദ്യ ദൂതനും ഏറ്റവും ഉത്തമനും ആകുന്നു; അമരത്വം ലഭിക്കാൻ വിളിക്കുമ്പോൾ സന്തോഷിക്കണം. മരുത് ദേവന്മാർ ഭവനത്തിൽ നിന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ചു; ഭൃഗുകൾ സ്തുതികളാൽ നിന്നെ അലങ്കരിച്ചു.
ഇഷം ദുഹന്സുദുഘാം വിശ്വധായസം യജ്ഞപ്രിയേ യജമാനായ സുക്രതോ । അഗ്നേ ഘൃതസ്നുസ്ത്രിരൃതാനി ദീദ്യദ്വര്തിര്യജ്ഞം പരിയന്സുക്രതൂയസേ
സകലത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്ന, എപ്പോഴും ദാനശീലയായ, യജ്ഞപ്രിയയായ പോഷിണിയായ അഗ്നേ, ഭക്തർക്കായി നീ പോഷണം പകരുന്നു. നെയ്യ് പുരട്ടിയവനായി, മൂന്നു തവണ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, നീ യജ്ഞം ചുറ്റുന്നു, ജ്ഞാനത്തിനായി.
ത്വാമിദസ്യാ ഉഷസോ വ്യുഷ്ടിഷു ദൂതം കൃണ്വാനാ അയജന്ത മാനുഷാഃ । ത്വാം ദേവാ മഹയായ്യായ വാവൃധുരാജ്യമഗ്നേ നിമൃജന്തോ അധ്വരേ
ഇവിടെ ഉദയകാലങ്ങളിൽ, മനുഷ്യർ നിന്നെ ദൂതനായി ആക്കി ആരാധിച്ചു. അഗ്നേ, ദേവന്മാർ മഹത്വത്തിനായി നിന്നെ ഉയർത്തി, യജ്ഞത്തിൽ നെയ്യാൽ ശുദ്ധീകരിച്ചു.
നി ത്വാ വസിഷ്ഠാ അഹ്വന്ത വാജിനം ഗൃണന്തോ അഗ്നേ വിദഥേഷു വേധസഃ । രായസ്പോഷം യജമാനേഷു ധാരയ യൂയം പാത സ്വസ്തിഭിഃ സദാ നഃ
പ്രജ്ഞാനമുള്ള വസിഷ്ഠന്മാർ, അഗ്നേ, നിന്നെ ശക്തി നൽകുന്നവനായി വിളിച്ചു, സദസ്സുകളിൽ പാടിപ്പരഞ്ഞു. യജമാനന്മാർക്ക് സമൃദ്ധി നൽകണേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എപ്പോഴും അനുഗ്രഹത്തോടെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണേ.
അയം വേനശ്ചോദയത്പൃശ്നിഗര്ഭാ ജ്യോതിര്ജരായൂ രജസോ വിമാനേ । ഇമമപാം സംഗമേ സൂര്യസ്യ ശിശും ന വിപ്രാ മതിഭീ രിഹന്തി
ഈ വേനൻ, പൃശ്യയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ, ആകാശപാത്രത്തിൽ വെളിച്ചം ഉണർത്തി. ജലവും സൂര്യനും ഒന്നിക്കുന്നിടത്ത്, ജ്ഞാനികൾ കുട്ടിയെപ്പോലെ മനസ്സോടെ അവനെ അന്വേഷിക്കുന്നു.