പ്ര ത ഇന്ദ്ര പൂര്വ്യാണി പ്ര നൂനം വീര്യാ വോചം പ്രഥമാ കൃതാനി । സതീനമന്യുരശ്രഥായോ അദ്രിം സുവേദനാമകൃണോര്ബ്രഹ്മണേ ഗാമ്
ഇന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ പഴയ വീരത്വങ്ങൾ, ആദി പ്രവർത്തികൾ പാടുന്നു. നിന്റെ അശാന്തമായ കോപം പാറ പൊട്ടിച്ചു; പ്രചോദിതനായവന് പശുവിനെ കാണിച്ചു.
നി ഷു സീദ ഗണപതേ ഗണേഷു ത്വാമാഹുര്വിപ്രതമം കവീനാമ് । ന ഋതേ ത്വത്ക്രിയതേ കിം ചനാരേ മഹാമര്കം മഘവഞ്ചിത്രമര്ച
ഗണങ്ങളിലൊന്നായി ഇരിക്കൂ, ഗണപതിയേ. കവിചെയ്യുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ജ്ഞാനിയെന്ന് നിന്നെ വിളിക്കുന്നു. നിനക്ക് ഇല്ലാതെ ഒന്നും നടക്കില്ല, മഹാശക്തനായവാ; മഹത്വം നിറഞ്ഞ ഒരു സ്തുതി പാടുക.
അഭിഖ്യാ നോ മഘവന്നാധമാനാന്സഖേ ബോധി വസുപതേ സഖീനാമ് । രണം കൃധി രണകൃത്സത്യശുഷ്മാഭക്തേ ചിദാ ഭജാ രായേ അസ്മാന്
മഘവൻ, ഞങ്ങളെയും താഴ്ന്നവരെയും കണികാണൂ. സ്നേഹിതനായ്, സ്നേഹിതരെ ഓർക്കൂ, സമ്പത്തിന്റെ നാഥാ. ഞങ്ങൾക്കായി യുദ്ധം ചെയ്യൂ, യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കൂ, സത്യശക്തനായവാ; വഴിപാടില്ലാത്തവർക്കും സമ്പത്ത് നല്കൂ.
തമസ്യ ദ്യാവാപൃഥിവീ സചേതസാ വിശ്വേഭിര്ദേവൈരനു ശുഷ്മമാവതാമ് । യദൈത്കൃണ്വാനോ മഹിമാനമിന്ദ്രിയം പീത്വീ സോമസ്യ ക്രതുമാഁ അവര്ധത
അന്ധകാരത്തിൽ, ദ്യാവാപൃഥിവിയും എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് അവന്റെ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. സോമം കുടിച്ച്, മഹത്വവും ബലവും അവൻ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
തമസ്യ വിഷ്ണുര്മഹിമാനമോജസാംശും ദധന്വാന്മധുനോ വി രപ്ശതേ । ദേവേഭിരിന്ദ്രോ മഘവാ സയാവഭിര്വൃത്രം ജഘന്വാഁ അഭവദ്വരേണ്യഃ
വിഷ്ണു ശക്തിയോടെ ആ മഹത്വം അന്ധകാരത്തിൽ വഹിച്ചു, മധുരത്തിന്റെ പ്രകാശമുള്ള തുള്ളി കൈവശം വച്ചു. ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ദാനശീലനായ ഇന്ദ്രൻ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം വൃത്രനെ തോൽപ്പിച്ചു, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി.
വൃത്രേണ യദഹിനാ ബിഭ്രദായുധാ സമസ്ഥിഥാ യുധയേ ശംസമാവിദേ । വിശ്വേ തേ അത്ര മരുതഃ സഹ ത്മനാവര്ധന്നുഗ്ര മഹിമാനമിന്ദ്രിയമ്
വൃത്രനായ പാമ്പിനെതിരേ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചു നീ യുദ്ധത്തിന് ഒരുമിച്ചു നിന്നപ്പോൾ, മഹത്വം നേടാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാ മരുതുകളും നിന്നോടൊപ്പം നിന്നു, നിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ജജ്ഞാന ഏവ വ്യബാധത സ്പൃധഃ പ്രാപശ്യദ്വീരോ അഭി പൌംസ്യം രണമ് । അവൃശ്ചദദ്രിമവ സസ്യദഃ സൃജദസ്തഭ്നാന്നാകം സ്വപസ്യയാ പൃഥുമ്
ജനിച്ച ഉടനെ അവൻ എതിരാളികളെ അകറ്റി. വീരൻ പുരുഷാർത്ഥത്തിനായുള്ള യുദ്ധം കണ്ടു. പാറ പൊട്ടിച്ചു, ജലങ്ങൾ ഒഴുക്കി, സ്വന്തം ശക്തിയാൽ വിശാലമായ ആകാശം ഉറപ്പിച്ചു.
ആദിന്ദ്രഃ സത്രാ തവിഷീരപത്യത വരീയോ ദ്യാവാപൃഥിവീ അബാധത । അവാഭരദ്ധൃഷിതോ വജ്രമായസം ശേവം മിത്രായ വരുണായ ദാശുഷേ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ യാഗത്തിൽ മുഖ്യനായ് മുന്നോട്ട് വന്നു; ആ ശക്തിയിൽ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും മറികടന്നു. സന്തോഷത്തോടെ അയാൾ ഇരുമ്പ് വജ്രം എടുത്തു, അത് മിത്രനും വരുണനും ഭക്തനും വേണ്ടി അനുഗ്രഹമായി.
ഇന്ദ്രസ്യാത്ര തവിഷീഭ്യോ വിരപ്ശിന ഋഘായതോ അരംഹയന്ത മന്യവേ । വൃത്രം യദുഗ്രോ വ്യവൃശ്ചദോജസാപോ ബിഭ്രതം തമസാ പരീവൃതമ്
ഇവിടെ ദൂരദർശിയായ ഇന്ദ്രന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ പാടപ്പെട്ടു; അവ അവന്റെ മനസ്സിനെ സന്തോഷപ്പെടുത്തി. ഭയങ്കരനായ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ വെള്ളം പിടിച്ചുവച്ചിരുന്ന വൃത്രനെ, ഇരുണ്ടതിൽ മറഞ്ഞവനെ, തകർത്തു.
യാ വീര്യാണി പ്രഥമാനി കര്ത്വാ മഹിത്വേഭിര്യതമാനൌ സമീയതുഃ । ധ്വാന്തം തമോഽവ ദധ്വസേ ഹത ഇന്ദ്രോ മഹ്നാ പൂര്വഹൂതാവപത്യത
ആദിയിൽ ഇരുവരും മഹത്വത്തിൽ മത്സരിച്ചപ്പോൾ നടന്ന വീര്യപ്രവൃത്തികളാണ് ഇവ. പുരാതനകാലത്ത് വിളിച്ചപെടുന്ന ഇന്ദ്രൻ തന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് ആഴത്തിലുള്ള ഇരുണ്ടതിനെ നശിപ്പിച്ചു, ശത്രുവിനെ താഴെ വീഴ്ത്തി.
വിശ്വേ ദേവാസോ അധ വൃഷ്ണ്യാനി തേഽവര്ധയന്സോമവത്യാ വചസ്യയാ । രദ്ധം വൃത്രമഹിമിന്ദ്രസ്യ ഹന്മനാഗ്നിര്ന ജമ്ഭൈസ്തൃഷ്വന്നമാവയത്
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും സോമയുക്തമായ വചനങ്ങളാൽ നിന്റെ വീര്യപ്രവൃത്തികൾ വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതിലൂടെ അവന്റെ മഹത്വം ഉറപ്പായി; അഗ്നി തന്റെ വായിലൂടെ ഭക്ഷണം പുറത്തെടുക്കുന്നതുപോലെ, ദാഹമുള്ളവർക്കായി ആഹാരം ലഭ്യമാക്കി.
ഭൂരി ദക്ഷേഭിര്വചനേഭിരൃക്വഭിഃ സഖ്യേഭിഃ സഖ്യാനി പ്ര വോചത । ഇന്ദ്രോ ധുനിം ച ചുമുരിം ച ദമ്ഭയഞ്ഛ്രദ്ധാമനസ്യാ ശൃണുതേ ദഭീതയേ
നാം ധാരാളം കഴിവും വചനങ്ങളും സ്നേഹബന്ധങ്ങളും കൊണ്ട് ഈ സൗഹൃദങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കാം. ഇന്ദ്രൻ ശബ്ദമുള്ളവരെയും ചതിയരെയും കീഴടക്കി, വിശ്വാസമുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി അവരുടെ പ്രാർത്ഥന കേൾക്കുന്നു.
ത്വം പുരൂണ്യാ ഭരാ സ്വശ്വ്യാ യേഭിര്മംസൈ നിവചനാനി ശംസന് । സുഗേഭിര്വിശ്വാ ദുരിതാ തരേമ വിദോ ഷു ണ ഉര്വിയാ ഗാധമദ്യ
നീ അനേകം അനുഗ്രഹങ്ങളും നിന്റെ സ്വന്തം കുതിരകളും നൽകുന്നു; അവയാൽ ഞങ്ങളുടെ സ്തുതികൾ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തട്ടെ. സുഖകരമായ വഴികളിലൂടെ എല്ലാ കഷ്ടതകളും കടക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാധിക്കട്ടെ; ജ്ഞാനിയേ, ഇന്നത്തെ ദിവസം ഞങ്ങൾക്ക് വിശാലവും ആഴമുള്ളതുമായ അഭയം നൽകണമേ.
ഘര്മാ സമന്താ ത്രിവൃതം വ്യാപതുസ്തയോര്ജുഷ്ടിം മാതരിശ്വാ ജഗാമ । ദിവസ്പയോ ദിധിഷാണാ അവേഷന്വിദുര്ദേവാഃ സഹസാമാനമര്കമ്
ചൂടുള്ള ഹോമങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മൂന്നു വകഭേദങ്ങളായി വ്യാപിച്ചു; അവയുടെ അനുഗ്രഹം തേടി മാതരിശ്വാൻ എത്തി. ആകാശത്തിലെ നദികൾ നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഓടി വന്നു; ദേവന്മാർ ശക്തിയുടെ അധിപനായ സൂര്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
തിസ്രോ ദേഷ്ട്രായ നിരൃതീരുപാസതേ ദീര്ഘശ്രുതോ വി ഹി ജാനന്തി വഹ്നയഃ । താസാം നി ചിക്യുഃ കവയോ നിദാനം പരേഷു യാ ഗുഹ്യേഷു വ്രതേഷു
മൂന്നു നശനദേവതകൾ യാഗവേദിയെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു; ദീർഘശ്രവണമുള്ള അഗ്നികൾ അവരെ നന്നായി അറിയുന്നു. ദൂരത്തും മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വ്രതങ്ങളിൽ അവയുടെ രഹസ്യമായ അടിസ്ഥാനത്തെ ജ്ഞാനികൾ കണ്ടെത്തി.
ചതുഷ്കപര്ദാ യുവതിഃ സുപേശാ ഘൃതപ്രതീകാ വയുനാനി വസ്തേ । തസ്യാം സുപര്ണാ വൃഷണാ നി ഷേദതുര്യത്ര ദേവാ ദധിരേ ഭാഗധേയമ്
നാലു ചുരുളുകളുള്ള, സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച, നെയ്യുപമമായ ഒരു യുവതി യാഗങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു. അവളുടെ മേൽ രണ്ടു മനോഹരമായ പക്ഷികൾ ഇരുന്നു; അവിടെ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ഭാഗം നിശ്ചയിച്ചു.
ഏകഃ സുപര്ണഃ സ സമുദ്രമാ വിവേശ സ ഇദം വിശ്വം ഭുവനം വി ചഷ്ടേ । തം പാകേന മനസാപശ്യമന്തിതസ്തം മാതാ രേള്ഹി സ ഉ രേള്ഹി മാതരമ്
ഒരു മനോഹരമായ പക്ഷി സമുദ്രത്തിൽ കടന്നു; അവൻ ഈ ലോകവും സകല ജീവികളും കാണുന്നു. ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഞാൻ അവനെ അടുത്ത് കണ്ടു; അമ്മ അവനെ വിളിച്ചു, അവൻ അമ്മയെ വിളിച്ചു.
സുപര്ണം വിപ്രാഃ കവയോ വചോഭിരേകം സന്തം ബഹുധാ കല്പയന്തി । ഛന്ദാംസി ച ദധതോ അധ്വരേഷു ഗ്രഹാന്സോമസ്യ മിമതേ ദ്വാദശ
മഹാത്മാക്കളും കവിൾയും വചനങ്ങളാൽ ആ മനോഹരമായ പക്ഷിയെ, ഒരാളായിട്ടും, പലവിധത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു. അവർ യാഗങ്ങളിൽ ഛന്ദസ്സുകൾ സ്ഥാപിച്ചു, പന്ത്രണ്ടു സോമപാത്രങ്ങൾ അളന്നു.
ഷട്ത്രിംശാഁശ്ച ചതുരഃ കല്പയന്തശ്ഛന്ദാംസി ച ദധത ആദ്വാദശമ് । യജ്ഞം വിമായ കവയോ മനീഷ ഋക്സാമാഭ്യാം പ്ര രഥം വര്തയന്തി
മുപ്പത്താറും നാലും ക്രമീകരിച്ച്, അവർ ഛന്ദസ്സുകൾ സ്ഥാപിച്ചു, പിന്നെ പന്ത്രണ്ടാമത്തേത്. യാഗത്തിന്റെ താത്പര്യം മനസ്സിലാക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഋക് സാമങ്ങളാൽ രഥം മുന്നോട്ട് നീക്കുന്നു.
ചതുര്ദശാന്യേ മഹിമാനോ അസ്യ തം ധീരാ വാചാ പ്ര ണയന്തി സപ്ത । ആപ്നാനം തീര്ഥം ക ഇഹ പ്ര വോചദ്യേന പഥാ പ്രപിബന്തേ സുതസ്യ
അവന്റെ മഹത്വങ്ങൾ പതിനാലാണ്, ജ്ഞാനികൾ അവയെ ഏഴു വാക്കുകൾകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇവിടെ ആരാണ് ആ പുണ്യനദിയിലേക്കുള്ള വഴി പറഞ്ഞുതരുന്നത്, അതിലൂടെ അവർ പിഴിഞ്ഞ സോമം കുടിക്കുന്നു?
സഹസ്രധാ പഞ്ചദശാന്യുക്ഥാ യാവദ്ദ്യാവാപൃഥിവീ താവദിത്തത് । സഹസ്രധാ മഹിമാനഃ സഹസ്രം യാവദ്ബ്രഹ്മ വിഷ്ഠിതം താവതീ വാക്
ആയിരംവിധം, പതിനഞ്ച് ഉക്തികൾ; ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും പോലെ അതിന്റെ വ്യാപ്തി. അവന്റെ മഹത്വം ആയിരം ഗുണം; ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരിമിതിവരെ വാക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു.
കശ്ഛന്ദസാം യോഗമാവേദ ധീരഃ കോ ധിഷ്ണ്യാം പ്രതി വാചം പപാദ । കമൃത്വിജാമഷ്ടമം ശൂരമാഹുര്ഹരീ ഇന്ദ്രസ്യ നി ചികായ കഃ സ്വിത്
ഛന്ദസ്സുകളുടെ യോജനം ആരാണ് അറിയുന്നത്? ആരാണ് യാഗാസനത്തിൽ വാക്ക് സ്ഥാപിച്ചത്? സത്യത്തിൽ ജനിച്ച എട്ടാമത്തെവനെ ആരാണ് വിളിക്കുന്നത്? ഇന്ദ്രന്റെ രണ്ട് കുതിരകളെ ആരാണ് കണ്ടത്?
ഭൂമ്യാ അന്തം പര്യേകേ ചരന്തി രഥസ്യ ധൂര്ഷു യുക്താസോ അസ്ഥുഃ । ശ്രമസ്യ ദായം വി ഭജന്ത്യേഭ്യോ യദാ യമോ ഭവതി ഹര്മ്യേ ഹിതഃ
ചിലർ ഭൂമിയുടെ അറ്റം ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർ രഥത്തിന്റെ അച്ചുകളിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. യമൻ വീടിനുള്ളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ തമ്മിൽ കഷ്ടപ്പാടിന്റെ പങ്ക് വിഭജിക്കുന്നു.
ചിത്ര ഇച്ഛിശോസ്തരുണസ്യ വക്ഷഥോ ന യോ മാതരാവപ്യേതി ധാതവേ । അനൂധാ യദി ജീജനദധാ ച നു വവക്ഷ സദ്യോ മഹി ദൂത്യം ചരന്
പ്രകാശമുള്ള, യുവാവായ പക്ഷിയുടെ നെഞ്ച് അതിമനോഹരമാണ്; അവൻ അമ്മമാരുടെ അടുക്കൽ പോഷണം തേടി എത്തുന്നു. വിവാഹം കഴിക്കാത്തവൾ പ്രസവിച്ചിട്ടും പോഷണം ചെയ്തിട്ടുമാണെങ്കിൽ, അവൻ ഉടൻ തന്നെ വളർന്ന് വലിയ ദൂത്യം നിർവഹിക്കുന്നു.
അഗ്നിര്ഹ നാമ ധായി ദന്നപസ്തമഃ സം യോ വനാ യുവതേ ഭസ്മനാ ദതാ । അഭിപ്രമുരാ ജുഹ്വാ സ്വധ്വര ഇനോ ന പ്രോഥമാനോ യവസേ വൃഷാ
അഗ്നി എന്ന പേരാണ് അവനു നൽകിയിരിക്കുന്നത്; അവൻ ഏറ്റവും നല്ല അന്നദാതാവാണ്, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മരങ്ങളിൽ തീയാൽ പിടിപ്പിക്കുന്നു. ആവേശത്തോടെ ജ്വാലകൊണ്ട്, സ്വയം നിർണ്ണയിച്ചവനായി, അവൻ കാട്ടിൽ കായ്പ്പൊലിച്ച് കാളപോലെ ഗർജ്ജിച്ച് മുന്നേറുന്നു.
തം വോ വിം ന ദ്രുഷദം ദേവമന്ധസ ഇന്ദും പ്രോഥന്തം പ്രവപന്തമര്ണവമ് । ആസാ വഹ്നിം ന ശോചിഷാ വിരപ്ശിനം മഹിവ്രതം ന സരജന്തമധ്വനഃ
നിങ്ങള്ക്കായി പിഴിഞ്ഞു, ദൈവങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതും, കടലുപോലെ ഉയർന്ന് ഒഴുകുന്നതുമായ ഇന്ദു, കല്ലുപോലും ഒടുക്കമില്ലാത്തതും, തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്നതും, മഹത്തായ പ്രതിജ്ഞയോടെ വഴികളിലൂടെ മുന്നേറുന്നതുമായവനാണ്.
വി യസ്യ തേ ജ്രയസാനസ്യാജര ധക്ഷോര്ന വാതാഃ പരി സന്ത്യച്യുതാഃ । ആ രണ്വാസോ യുയുധയോ ന സത്വനം ത്രിതം നശന്ത പ്ര ശിഷന്ത ഇഷ്ടയേ
അവനു പ്രായം ചെന്നാലും ക്ഷയിക്കാത്തതും, കാറ്റുകൾ പോലും കുലുക്കാനാവാത്തതും, വിജയത്തിനായി പോരാടുന്ന വീരന്മാരെപ്പോലെയും, തൃതനെപ്പോലെയും, അവർ പരാജയപ്പെടാതെ നേർച്ചയ്ക്കായി മുന്നേറുന്നു.
സ ഇദഗ്നിഃ കണ്വതമഃ കണ്വസഖാര്യഃ പരസ്യാന്തരസ്യ തരുഷഃ । അഗ്നിഃ പാതു ഗൃണതോ അഗ്നിഃ സൂരീനഗ്നിര്ദദാതു തേഷാമവോ നഃ
അവൻ കണ്വന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനും, കണ്വന്മാരുടെ സുഹൃത്തും, അകത്തും പുറത്തും ശത്രുക്കളെ നേരിടുന്ന ശക്തനും ആഗ്നിയാണു. ആഗ്നി, സ്തുതിക്കുന്നവനെയും നേതാക്കളെയും സംരക്ഷിക്കണം, അവർക്കു ഞങ്ങളുടെ രക്ഷ നൽകണമേ.
വാജിന്തമായ സഹ്യസേ സുപിത്ര്യ തൃഷു ച്യവാനോ അനു ജാതവേദസേ । അനുദ്രേ ചിദ്യോ ധൃഷതാ വരം സതേ മഹിന്തമായ ധന്വനേദവിഷ്യതേ
യുദ്ധത്തിന് ഏറ്റവും യോഗ്യനും, ഉത്തമ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും, മൂന്നു ഗോത്രങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, ജാതവേദസിനെ പിന്തുടരുന്നവനും, ഏറ്റവും ധൈര്യശാലികളേയും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയുള്ളവനാണ്; ഏറ്റവും ശക്തൻ മത്സരത്തിൽ തോൽക്കില്ല.
ഏവാഗ്നിര്മര്തൈഃ സഹ സൂരിഭിര്വസു ഷ്ടവേ സഹസഃ സൂനരോ നൃഭിഃ । മിത്രാസോ ന യേ സുധിതാ ഋതായവോ ദ്യാവോ ന ദ്യുമ്നൈരഭി സന്തി മാനുഷാന്
ഇങ്ങനെ ആഗ്നി, മനുഷ്യരോടൊപ്പം ഉദാരന്മാരോടും, ധൈര്യത്തിന്റെ പുത്രനായി, പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു. സത്യത്തിൽ അർപ്പിതരായ നല്ല സുഹൃത്തുക്കളെപ്പോലെയും, ആകാശം അതിന്റെ മഹിമയോടെ മനുഷ്യരെ മറികടക്കുന്നതുപോലെയും, അവർ മനുഷ്യരെ അതിക്രമിക്കുന്നു.