അത് അപ്രത്യക്ഷമായ കറുപ്പിന്റെ അന്ത്യരേഖയില് ബ്രഹസ്പതി പ്രകാശത്തെ അന്വേഷിച്ചപ്പോള്, രണ്ടു വാതിലുകള് തുറന്നു, ഒന്ന് പിന്നെയും മറഞ്ഞു നിന്നു. പശുക്കള് സത്യത്തിന് വിരുദ്ധമായ ഒരു അതിരിന്റെ അകത്തു മറഞ്ഞു നില്ക്കുമ്പോള്, ബ്രഹസ്പതി ആന്ധക്യത്തില് വെളിച്ചം തേടി മുന്നോട്ട് ചെന്നു. അങ്ങനെ, മൂന്നു ഉഷസ്സുകളെ അവന് പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു, അവയെ മറഞ്ഞിരുന്നിടത്ത് നിന്ന് പുറത്താക്കിയതായിരുന്നു. പശ്ചിമ ദിക്കിലെ ശക്തമായ കോട്ട തകര്ത്ത്, ബ്രഹസ്പതി സമുദ്രത്തില് നിന്ന് മൂന്നു ഘടകങ്ങള് ഒരുമിച്ച് വേര്തിരിച്ചു. ആകാശത്തിൽ ഇടിമുഴങ്ങുന്നതുപോലെ, ബ്രഹസ്പതി ഉഷസ്സിനെയും സൂര്യനും പശുക്കളെയും വെളിച്ചവുമെല്ലാം കണ്ടെത്തി. അതിനുശേഷം, പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായ വലയെ ഇന്ദ്രന് തന്റെ കരത്തിന്റെ ശക്തിയിലും ഗర్జനത്തിലും തകര്ത്തു. നെയ്യില് മൂടിയ ധനം ആഗ്രഹിച്ച്, പണിമാരെ കരയിച്ചു, പശുക്കളെ മോചിപ്പിച്ചു. സത്യവും പ്രകാശവുമുള്ള കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മണസ്പതി തന്റെ ശക്തിയില് ഇരുമ്പ് കോട്ട തകര്ത്തു. മഹാബലമുള്ള കാളകളും തിരഞ്ഞെടുത്തവരും കൂടെ, വിയര്പ്പിന്റെ ചൂടോടെ അവന് സമ്പത്തു വിതരണം ചെയ്തു. സത്യഹൃദയങ്ങളോടെ, അവര് പശുക്കളുടെ അധിപനെ തേടി ചിന്തിച്ച് ശ്രമിച്ചു. പരസ്പരം സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, ബ്രഹസ്പതി ഉഷസ്സുകളെ അവയുടെ യോക്കുകളോടെ മോചിപ്പിച്ചു. മംഗളകരമായ ചിന്തകളോടെ ബ്രഹസ്പതിയെ മഹത്വവത്ക്കരിച്ച്, സഭയില് സിംഹംപോലെ ഗര്ജിച്ച്, ഞങ്ങള് യുദ്ധജയിയുമായ ബ്രഹസ്പതിയെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും ആദരിക്കുന്നു. ബ്രഹസ്പതി എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള വിജയഫലം നേടുമ്പോള്, സ്വര്ഗത്തിന്റെ മേല്പ്രദേശങ്ങള് മുഴുവനും ഉണര്ത്തി. അവന് മഹത്വവാനായ ബ്രഹസ്പതിയെ മഹത്വവത്ക്കരിച്ച്, വെളിച്ചം അവരുടേതായി ഏറ്റെടുത്തു. ദീര്ഘായുസിനായി സത്യമായ അനുഗ്രഹങ്ങള് ഞങ്ങള്ക്ക് നല്കണമേ, അങ്ങയുടെ ദാനത്തോടെ പാടിയവനും സഹായം ലഭിക്കട്ടെ. എല്ലാ വൈരങ്ങളും വിട്ടുപോകട്ടെ; ഞങ്ങള് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ദ്യാവാപൃഥിവി കേള്ക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രന് തന്റെ മഹത്വത്തില് മഹാസര്പ്പത്തിന്റെ തലയില് ഇടിമുഴക്കി, അഹിയെ സംഹരിച്ചു, ഏഴു നദികളെ മോചിപ്പിച്ചു, ദേവന്മാരോടൊപ്പം സ്വര്ഗവും ഭൂമിയും ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു. പക്ഷികള് ഉയിരെടുത്ത് സ്വയം സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവരുടെ ശബ്ദം ദുർബലരുടേതുപോലെ മുഴങ്ങുന്നു. മലയില്നിന്ന് ജനിച്ച, ഗര്ജിക്കുന്നവ, ഉല്ലാസത്തോടെ, ഈ സ്തുതികള് ബ്രഹസ്പതിയിലേക്കു സമീപിക്കുന്നു. പശുക്കളോടൊപ്പം, അംഗിരസന്മാര് ഭഗനെപ്പോലെ ആര്യാമനിലേക്കു ബ്രഹസ്പതിയെ നയിച്ചു. സഭയില്, ദമ്പതികളെപ്പോലെ, മിത്രന് ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നു. ബ്രഹസ്പതേ, ഈ മത്സരത്തില് ഞങ്ങള്ക്ക് ശക്തി നല്കണമേ. യജ്ഞഭാര്യകളും, ആദരിക്കപ്പെട്ട അതിഥികളും, ദീപ്തമായ സ്വര്ണ്ണവണ്ണവും ദോഷരഹിതമായ രൂപവുമുള്ളവരും—ബ്രഹസ്പതി അവരെ മലകളില് നിന്ന് പുറത്ത് കൊണ്ടുവന്നു, കുതിരയാല് അരി വേര്പെടുത്തുന്നതുപോലെ. അവന് ധാരാളമായി സത്യത്തിന്റെ മധുര സ്രോതസ്സൊഴിച്ചു; സൂര്യന് ആകാശത്തില് നിന്ന് ജ്വാലപോലെ എറിയുന്നു; ബ്രഹസ്പതി കല്ലിന് കീഴില് നിന്നുള്ള പശുക്കളെ ഉയർത്തി, ഭൂമിയുടെ ചർമ്മം വെള്ളം കവചം പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ പിളര്ത്തി. പ്രകാശം കൊണ്ട് ഇടത്തരം ലോകത്തിലെ ഇരുട്ട് അകറ്റി, കാറ്റ് ഇടയനെ വെള്ളത്തില് നിന്ന് തള്ളുന്നതുപോലെ; ബ്രഹസ്പതി തിരഞ്ഞ്, വലയെ കാറ്റ് മേഘം പിരിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ ചിതറാക്കി, പശുക്കളെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. അഗ്നിയുടെ ചൂടിലും സ്തുതികളിലും ബ്രഹസ്പതി ദ്രോഹിയായ വലയുടെ കോട്ട തകര്ത്തപ്പോള്, അവന് ചുറ്റപ്പെട്ടതെല്ലാം പിടിച്ചു, നാവു അറ്റം ചൂണ്ടുന്നതുപോലെ, മറഞ്ഞിരുന്ന ഉഷസ്സുകളുടെ ധനവും വെളിപ്പെടുത്തി. അവരുടെ പേര് മാത്രം ബ്രഹസ്പതിക്ക് അറിയാമായിരുന്നു; ഗായകര് അവരുടെ വീട്ടിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പക്ഷിയുടെ മുട്ട പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ, അവന് ഉഷസ്സുകളെ മലയില് നിന്ന് പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. അവര് കണ്ടത്, വെള്ളത്തില് കഴിയുന്ന മത്സ്യത്തെപ്പോലെ, സഹായം ഇല്ലാതെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട മധുരം; ബ്രഹസ്പതി ഗര്ജനയോടെ അതിനെ പൊട്ടിച്ചു, വൃക്ഷത്തില് നിന്ന് കഷണം കുലുക്കുന്നതുപോലെ. വെളിച്ചവും അഗ്നിയും കണ്ടെത്തി, സ്തുതിയോടെ ഇരുട്ട് അകറ്റി; ബ്രഹസ്പതി വലയ്ക്ക് ഉള്ളില് നിന്നുള്ള പശുവിന്റെ അസ്ഥി, അവയവം വേര്തിരിക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ചു. തണുപ്പ് വൃക്ഷത്തില് ഇലകളെ ഉരിയുന്നപോലെ, ബ്രഹസ്പതി കരുണയില്ലാതെ വലയെ പശുക്കളിൽ നിന്ന് വേര്തിരിച്ചു. സൂര്യനും ഉഷസ്സും വേര്പിരിയുന്നതുപോലെ, ആവര്ത്തിക്കപ്പെടാത്തതൊന്നും അവന് ചെയ്തു. പിതാക്കന്മാര് ആകാശം നക്ഷത്രങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കുന്നതുപോലെ, കറുത്ത കുതിരയില് വെളുത്ത അടയാളങ്ങളുണ്ടാവുന്നതുപോലെ, രാത്രിയില് ഇരുട്ടും പകലില് വെളിച്ചവും സജ്ജമാക്കി; ബ്രഹസ്പതി പാറ പൊട്ടിച്ച് പശുക്കളെ പുറത്തുവിട്ടു. ഈ മഹത്വവാനായ ബ്രഹസ്പതിയുടെ കര്മ്മം, പുരാതന മാർഗം പിന്തുടരുന്നവരുടെ സ്മരണയ്ക്കായി—പശുക്കളോടെയും കുതിരകളോടെയും വീരന്മാരോടെയും മനുഷ്യരോടെയും കൂടെ ദീര്ഘായുസ് ഞങ്ങള്ക്ക് നല്കണമേ. അഗ്നിയുടെ ദിശ, വധ്ര്യശ്വയുടെ ദിശ, ശുഭപ്രദവും അനുഗ്രഹകരവുമാണ്. സുഹൃദു ജനങ്ങള് അഗ്നിയെ മുന്നില് കത്തിക്കുമ്പോള്, നെയ്യോടൊപ്പം വിളിക്കുമ്പോള്, അഗ്നി ദീപ്തിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ വളര്ച്ചയും ആഹാരവും ശക്തിയും ആനന്ദവും എല്ലാം നെയ്യാണ്; അതില് കത്തിക്കുമ്പോള് അഗ്നി വ്യാപകമായി പടരുന്നു, clarified butter-ന്റെ പ്രവാഹം സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു. മനു, അനീക, സുമിത്ര—അവര് അഗ്നിക്ക് അര്പ്പിച്ച അതേ ഹോമം വീണ്ടും ആവര്ത്തിക്കപ്പെടട്ടെ. സമ്പത്തോടെ തിളങ്ങി, ഞങ്ങളുടെ സ്തുതികള് സ്വീകരിച്ച്, ഞങ്ങള്ക്ക് ശക്തിയും കീര്ത്തിയും നല്കണമേ. വധ്ര്യശ്വന് പണ്ടു കത്തിച്ച അഗ്നിയെ, ഈ ഹോമം സ്വീകരിക്കണമേ; ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി നിലകൊള്ളണം, ഞങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കണം. വധ്ര്യശ്വന് മഹത്വവാനായി, രക്ഷകനായി നിലകൊള്ളട്ടെ; മനുഷ്യരുടെ വൈരാഗ്യം അവനെ ജയിക്കരുത്. ധീരനായ വീരനെപ്പോലെ, സുമിത്രയ്ക്കൊപ്പം, വധ്ര്യശ്വയുടെ നാമം ഞാന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. മഹാനായ മലയുടെ സഹായത്തോടെ, അവന് ധനം നേടി, ദാസനും ആര്യനും ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചു; അഗ്നി, നീ മനുഷ്യരിലേക്ക് മുന്നേറി, യുദ്ധത്തില് നായകനാണ്. അഗ്നി നീ ദീര്ഘമായ തന്തികളുള്ളവനും, ധാരാളമായ സമൃദ്ധിയുമുള്ളവനും, ആയിരം തവണയും നൂറു വഴികളുമുള്ളവനും, കഴിവുള്ളവനും; തിളങ്ങുന്നവരിലൊരാളായി, പുരുഷന്മാരാല് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവനായി, സുമിത്രന്മാരിലും ദേവാരാധകരിലും തിളങ്ങുന്നു. ജാതവേദസായ അഗ്നിയില്, പശു മധുരപാല് നല്കുന്നു; മനുഷ്യര് നന്നായി അര്പ്പിക്കുന്നവരാണ് അഗ്നിയെ കത്തിക്കുന്നത്. അമരദേവന്മാര് അഗ്നിയുടെ മഹത്വം പ്രഖ്യാപിച്ചു; വധ്ര്യശ്വയുമായി മനുഷ്യര് ശക്തിയോടെ അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുമ്പോള്, ജാതവേദസ് മനുഷ്യവംശങ്ങളെ ഒന്നിച്ചു വരുത്തുന്നു. അച്ഛന് പുത്രനെ മടിയില് കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുപോലെ, വധ്ര്യശ്വന് അഗ്നിയെ ആരാധിച്ചു; അവന്റെ ഹോമം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, അഗ്നി മുന്പുള്ളവരെ പോലും സംരക്ഷിച്ചു. വധ്ര്യശ്വയ്ക്കായി എപ്പോഴും ജയിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നി, സോമം പിഴിഞ്ഞവരോട് ചേര്ന്ന് ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചു; എതിരാളികളുണ്ടായപ്പോഴും, നീ പ്രകാശവാനായി, ശത്രുവിനെ ദഹിപ്പിച്ചു, അഭിമാനികളെ കീഴടക്കി. ഈ വധ്ര്യശ്വയുടെ അഗ്നി, വൃത്രസംഹാരകന്, പുരാതനകാലംമുതല് ഭക്തിയോടും സ്തുതിയോടും കൂടി കത്തിക്കപ്പെടുന്നു; ഞങ്ങളുടെ സന്തതിയോ മറ്റുള്ളവരുടെയോ ആയിരിക്കട്ടെ, ശത്രുക്കളെതിരെ വധ്ര്യശ്വേ, ഞങ്ങളോടൊപ്പം നിലകൊള്ളണം. അഗ്നേ, എന്റെ ഹോമം സ്വീകരിക്കണമേ; യജ്ഞസ്ഥലത്ത് clarified butter-ല് ആസ്വദിക്കണം; ഭൂമിയുടെ വിശാലതയിലും നല്ല ദിവസങ്ങളിലും, ദേവാരാധ്യനായ ജ്ഞാനിയേ, നീ നേരെ നിലകൊള്ളണം. ദേവതകളുടെ ദൂതന് ആദ്യം വരട്ടെ, നാരാശംസയോടും എല്ലാ രൂപത്തിലുള്ള കുതിരകളോടും കൂടി; സത്യത്തിന്റെ വഴിയില് ഭക്തിയോടെ, ദേവന്മാരില് ഏറ്റവും ദിവ്യനായ അഗ്നി, ഹോമം ആഗ്രഹിച്ച് സമീപിക്കട്ടെ. മനുഷ്യര് എപ്പോഴും ഏറ്റവും നല്ല ദൂതനെ തേടി അഗ്നിക്ക് ഹോമം അര്പ്പിക്കുന്നു; മികച്ച കുതിരകളോടും നല്ലതരത്തിലുള്ള രഥത്തോടും ദേവന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും ഹോതൃത്വം നിര്വഹിക്കുകയും ചെയ്യണം. ദേവന്മാര് അനുഗ്രഹിച്ച ഈ ആഹുതികള് വ്യാപകമായി പരക്കട്ടെ; മനസ്സില് ആശ്വാസത്തോടെ, ദേവാ, ദര്ഭാസനത്തില് ദേവന്മാരെ ആവാഹിക്കണം. സ്വര്ഗത്തിന്റെ ഉച്ചിയില് തൊടുക, അല്ലെങ്കില് അളവില് ഭൂമിയില് വ്യാപിക്കുക; മഹത്വത്തോടെ തിളങ്ങുന്ന വാതിലുകള് ദൈവിക രഥത്തെ താങ്ങട്ടെ. ദിവ്യമായ ദുഹിതാക്കളായ ഉഷസ്സും രാത്രിയും അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കട്ടെ; ദേവന്മാരെ, തിളങ്ങുന്നവരേ, നിങ്ങള് ഒരുമിച്ച് വന്ന്, ഭാഗ്യവാനായ മടിയില് വിശാലമായി ഇരിക്കണം. ഉയര്ന്ന നിലയിലുള്ള ശിലയും ദീപ്തമായ അഗ്നിയും ആദിത്യയുടെ മടിയില് പ്രിയപ്പെട്ട ആസ്ഥാനങ്ങളാണ്; പുരോഹിതന്മാരായി, യജ്ഞജന്മാക്കളായി, ഈ യാഗത്തില് നിങ്ങള് ഏറ്റവും നല്ലതറിഞ്ഞ് ഞങ്ങള്ക്ക് സമ്പത്ത് നല്കണം. ഇങ്ങനെ ബ്രഹസ്പതിയും ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ദേവന്മാരും, ഇരുട്ട് അകറ്റി വെളിച്ചം കൊണ്ടുവന്ന മഹത്വം, പശുക്കളെ മോചിപ്പിച്ച ദിവ്യകഥ, യജ്ഞങ്ങളുടെയും സമ്പത്തികമായ അനുഗ്രഹങ്ങളുടെയും ദീര്ഘായുസിന്റെയും ആശംസകള് നല്കുന്ന ദൈവീകാനുഗ്രഹം—ഇതൊക്കെ ദേവതകളുടെ കൃപയോടെയും മനുഷ്യരുടെ ഭക്തിയോടെയും കൂടെ, പുണ്യമായ സ്മരണയായി തുടരുന്നു.