മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ ജീവന് വേണ്ടി, മരണത്തിനല്ല, പരിപൂർണ്ണമായ നിലനില്പിനായി എങ്ങനെ ബന്ധിക്കാമെന്ന് ഋഷികൾ ആലോചിച്ചു. യഥാർത്ഥത്തിൽ, കാളയെ നൂലുകൊണ്ടു കെട്ടുന്നതുപോലെയും, ഈ ഭൂമി വൃക്ഷങ്ങളെ താങ്ങുന്നതുപോലെയും, ഞാൻ നിന്റെ മനസ്സിനെ ജീവൻക്കായി, അനായാസമായ നിലനില്പിനായി ബന്ധിക്കുന്നു. യമനിൽ നിന്നും വൈവസ്വതനിൽ നിന്നും സുബന്ധുവിൽ നിന്നും എടുത്ത മനസ്സിനെ ഞാൻ തിരികെ നൽകുന്നു—ജീവിതത്തിനായി, മരണത്തിനല്ല, ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാൻ. വാതം താഴേക്ക് വീശുന്നു, സൂര്യൻ താഴേക്ക് അസ്തമിക്കുന്നു, പശു താഴേക്ക് പാലിടുന്നു—അങ്ങനെ, നിന്റെ രോഗവും താഴേക്ക് ഇറങ്ങട്ടെ. എന്റെ കൈ ദിവ്യമാണ്, അതിലും ദിവ്യമാണ്; ഈ കൈ സകല രോഗങ്ങൾക്കും ഔഷധം പോലെയാണ്, ദൈവികമായ സ്പർശം അതിൽ ഉണ്ട്. ഇനി, രൂക്ഷവും പുണ്യവുമായ വചനങ്ങൾ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. ദാനശീലരായ മാതാപിതാക്കൾ ആ കുഞ്ഞിനെ സംരക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവൻ യാഗവേദിയിൽ ഏഴു പുരോഹിതന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി. അവൻ ദാനത്തിനും ജയത്തിനും വേണ്ടി ശക്തിയോടെ യാഗവേദി അളന്നു. അവൻ ഉത്സുകനായി, പ്രശംസിതമായ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, പുഷ്ടിയുള്ള വിത്ത് ഒഴിച്ചു, അർണവം പോലെ. അവരുടെ യാഗങ്ങളിൽ, മനസ്സിന്റെ ചൂഷ്മതയും കഴിവും തെളിഞ്ഞു. ശക്തനായവൻ വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച് കൈകൾ ദിശകളിലേക്ക് നീട്ടി. ഇരുണ്ടവർ പശുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു: "അശ്വിനീദേവന്മാരേ, സ്വർഗ്ഗസന്താനമേ, എന്റെ യാഗത്തിലും ഭക്ഷണത്തിലും വരിക, എന്നെ മറക്കരുത്, നായകരേ!" വീര്യപ്രപഞ്ചം ഉറപ്പുള്ളതായിരുന്നു; പുരുഷന്മാർ ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്. പുത്രികയാൽ കൊണ്ടുപോയത് വീണ്ടും ഉയർത്തപ്പെട്ടു, അതൊരു താങ്ങു പോലെയാണ്. രഹസ്യമായി നടന്നു പോയ ആ നടനത്തിൽ, പുതുവയസ്സുകാരി പിതാവിനെ ആഗ്രഹിച്ചു; രണ്ട് മനസ്സുകൾ വേർപെട്ടപ്പോൾ, നല്ല വിത്ത് ഗർഭത്തിൽ വച്ചു. പിതാവ് തന്റെ പുത്രികയിലേക്കു വിത്ത് വിതറുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ സ്വയം ജനിച്ചവർ, പുണ്യവചനവും ഗൃഹപതിയെയും സൃഷ്ടിച്ചു. പശുവിനെപ്പോലെ, അവൻ മത്സരത്തിൽ നുരയൊഴിച്ചു; ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ അകന്നു പോയി. വലതുകൈ വഴിതിരിഞ്ഞു, പക്ഷേ കുത്തനെയുള്ളവൻ എന്നെ പിടിച്ചു. ജനനത്തിൽ അഗ്നിപോലെ വേഗത്തിൽ, ഉപബ്ദി സമീപിച്ചു; അഗ്നിയെപ്പോലെ, ഇളംവസ്ത്രം ധരിച്ചവനായി ഇരുന്നു. ഇന്ധനം തേടി, ശക്തി തേടി, പിന്തുണയ്ക്കുന്നവൻ എന്നും പുതുമയോടെ ജനിച്ചു. സത്യം സംസാരിക്കുന്ന നവഗ്വന്മാർ കണായയുടെയും സത്യം ചേർത്തവരുടെ സൗഹൃദത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്തി; ഇരട്ടയടക്കം അഭയം ആവശ്യമുള്ളവർ, പശുപാലകൻ അടുത്തെത്തി, പാലെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. കണായയുടെയും സൗഹൃദത്തിലേക്ക്, പുതുമയോടെ, സത്യം ഒഴുകി; അവർ സമീപിച്ച പാത വിശുദ്ധമായിരുന്നു, എന്നും പാലിടുന്ന പശു, പ്രകാശമുള്ളവൾ, തന്റെ പാൽ നൽകി. വേർപെട്ട പശുക്കളെ പിന്നിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, ഗായകൻ സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു; വസുക്കളുടെ പുത്രന്മാർ, സമ്പത്ത് അന്വേഷിച്ച്, എല്ലാ ധനവും അടുത്താക്കുന്നു. അവന്റെ ചുറ്റും ഇരുന്നവർ, അനശ്വരമായ സമ്മാനം ആഗ്രഹിച്ചു, ഒത്തുചേർന്നു; അവർ പലതവണ ജനിച്ചവന്റെ രഹസ്യം കണ്ടെത്തി, ശുഷ്ണയുടെ ഒളിഞ്ഞ ബന്ധം കണ്ടെത്തി. ദേവന്മാർക്കുള്ള പ്രകാശം, സൂര്യപ്രഭ, ത്രിപഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ പേരാണ്; അഗ്നി, ജാതവേദാ, ഹോതാ, സത്യവ്രതൻ—ഞങ്ങളെ കേൾക്കണം. കഠിനമായ പ്രകാശമുള്ള അശ്വിനീദേവന്മാരേ, ഇന്ദ്രനേ, നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു; മനുഷ്യരിൽ സന്തോഷത്തോടെ, യാഗത്തിൽ, ഹവിസിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവരായിരിക്കുക. ഈ പ്രശംസിതനായ രാജാവ് ജ്ഞാനിയും ഗായകനും ജലങ്ങൾ കടന്ന് തന്റെ അതിരുകൾ മറികടക്കുന്നു; അഗ്നിയെ കൊമ്പുകൊണ്ടു ചലിപ്പിക്കുന്നു, ചക്രത്തിന്റെ അറ്റം പോലെ. വൈതരണി, യജ്ഞക്കാരൻ, എന്നും പാലിടുന്ന പശുവിനെയും കുതിരയെയും പാലെടുക്കുന്നു; മിത്രനും വരുണനും സ്തുതികളോടെ ചേരുമ്പോൾ, അര്യാമനും മുതിർന്ന രക്ഷകരുമുണ്ട്. ആ ജ്ഞാനി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്റെ ചിന്ത സ്ഥാപിച്ചു; അതാണ് ഏറ്റവും അടുത്ത നാഭി; ആ നാഭി ഞങ്ങൾക്കായിരിക്കുക, അകന്നാലും അടുത്താലും, ഞാൻ എങ്കിലും അതിലേക്കെത്തട്ടെ. ഇതാണ് എന്റെ നാഭി, ഇവിടെ എന്റെ സ്ഥാനം; ഇവരാണ് എന്റെ ദേവതകൾ, ഞാൻ എല്ലാം; സത്യത്തിന്റെ ആദ്യജാതനായ, ഈ പുതുതായി പ്രസവിച്ച പശു തന്റെ പാൽ നൽകി. പിന്നെ, സൗമ്യനും ചലിക്കുന്നവനും പ്രകാശമുള്ളവനും ഇരട്ടമായി തിരിയുന്നവനും, സ്തുതിക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ജനിക്കും; നേരായ രേഖ, കുട്ടിയെപ്പോലെ, ജനിക്കുമ്പോൾ, അമ്മ ഉറപ്പുള്ള സന്താനത്തെ മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നു. പശുക്കൾ കണായയുടെ നയത്തിൽ നടന്നു, ചില നായ്ക്കളുടെ കുരച്ചലിന് ശേഷം; ധനവാന്മാരേ, ഞങ്ങളെ കേൾക്കൂ, കുതിരനാശകന്റെ സ്തുതികളാൽ നിങ്ങൾ വിജയിക്കുന്നു, സത്യവാചകരേ. മഹാസമ്പത്തിനായി, ശക്തനായ രാജാവേ, ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾക്കായി പ്രഹരം ചെയ്യൂ; ഞങ്ങളുടെ വീരന്മാരെ രക്ഷിക്കൂ, ദാനശീലനേ, സംരക്ഷിക്കൂ. രാജാക്കന്മാർ പശുവിനായി മത്സരിക്കുമ്പോൾ, ശരണ്യു കവിയാകുന്ന ജരണ്यുവിനായി ഓടുന്നു; പ്രചോദിതനും പ്രിയപ്പെട്ടവനും അവരുടെ ഉടമയായി, അവൻ പുറപ്പെടും, അല്ലെങ്കിൽ അവരോടൊപ്പം കടക്കും. ഈ മഹാന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ, ഞങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു, പക്ഷേ അതു വിഫലമായിരുന്നു; ശരണ്യു അവന്റെ പുത്രൻ, കുതിര; നീ ജ്ഞാനിയാണു, മഹത്വത്തിന് പ്രസിദ്ധനുമാണ്. നിന്റെ സൗഹൃദത്തിനും സംഘത്തിനും വേണ്ടി ഞങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ സ്തുതി അർപ്പിച്ചുവെങ്കിൽ, എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും ഐക്യമായി ചേർന്നിടുന്നു; മുമ്പെപ്പോലെ, ദാനത്തിനും സത്യവചനത്തിനും വേണ്ടി. ദേവതകളാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട ഗായകൻ, ജലത്തോടും സ്നേഹത്തോടും, ഭക്തിയോടും സ്തുതികളോടും വളരട്ടെ; ഇപ്പോൾ അവൻ പ്രകാശമുള്ള പശുവിന്റെ പാലിലേക്ക് എത്തുന്നു. ആരാധ്യദേവന്മാരേ, ഏകാഗ്രതയോടെ, ഞങ്ങൾക്കായി ശക്തിയിൽ മഹത്വം നേടുക; സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുന്നവരും, സ്വതന്ത്രരായും, ഉറപ്പുള്ളവരും, ജ്ഞാനികളും, അശ്രാന്തരായും. യാഗത്തോടും ഹവിയോടും ചേർന്ന്, ഇന്ദ്രസൗഹൃദവും അമൃതതയും തേടിയവർ—അംഗിരസുമാരുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കട്ടെ; ജ്ഞാനികളേ, മനുഷ്യസമ്മാനം സ്വീകരിക്കൂ. സത്യത്തോടെ, പശുക്കൾക്കായി അടയാളം തുറന്ന പിതാക്കന്മാർ—അംഗിരസുമാരുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കട്ടെ, ദീർഘായുസ്സും. സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ സൂര്യനെ ഉയർത്തി, ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും വ്യാപിപ്പിച്ചവർ—അംഗിരസുമാരുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കട്ടെ, ഉത്തമ സന്താനവും. ദേവപുത്രന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിൽ ഈ മധുരവചനങ്ങൾ കേൾക്കൂ; ജ്ഞാനികളേ, മനുഷ്യസമ്മാനം സ്വീകരിക്കൂ. അഗ്നിയെ ചുറ്റി ജനിച്ച, ഭീതിയോടെ വിചിത്രരൂപങ്ങളായ ആംഗിരസുമാരാണ് ദൈവങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മഹത്വമുള്ളവർ. അഗ്നിയുടെയും ആകാശത്തിന്റെയും ചുറ്റും ജനിച്ച, ഒൻപതും പത്തും പശുക്കളുള്ള ആംഗിരസുമാർ, ദേവന്മാരിൽ ആദരണീയരാണ്. ഇന്ദ്രനെ കൂട്ടുകാരനാക്കി, അവൻ സമ്മാനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ കന്നുകാലികളെ, അശ്വിനീദേവന്മാരെ, വിട്ടയച്ചു; എട്ടു ചെവിയുള്ളവർ ആയിരങ്ങൾ നൽകി, ദേവന്മാരിൽ പ്രശസ്തി നേടി. ഇപ്പോൾ, ഈ മനു ജനിക്കട്ടെ, ബാലനായി ഉയരട്ടെ; ആയിരങ്ങൾ നൽകാനും നൂറു കുതിരകൾ ഒരുമിച്ച് അർപ്പിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ജനിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെയാണ്, ഈ മഹത്വവും ദിവ്യതയും നിറഞ്ഞ ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ഈ ഭാഗങ്ങൾ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെയും ദൈവിക ശക്തിയെയും, യാഗത്തിന്റെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും അനുഗ്രഹങ്ങളെയും, ജീവിതത്തിന്റെ ഉറപ്പിനെയും, ദ്യുതിയും സത്യവുമെല്ലാം ഒരുമിപ്പിച്ച് കഥപോലെ ഒഴുകുന്നു.