സദാചാരികളും മഹാന്മാരും കൂടിയിരിക്കുന്ന യജ്ഞവേദികളിൽ, അർഹരായവർ അഗ്നിയെ പ്രജ്വലിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ജീവികൾക്ക് ജനനം സംഭവിക്കുന്നു. അന്നത്തെയും മനുഷ്യർ അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമദാനത്തെയും ചുറ്റിപ്പറ്റി നാം ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ, അഗ്നി ശക്തിയുടെ, മഹത്വത്തിന്റെ, സത്യത്തിന്റെ കിരണം നൽകുന്നു. അഗ്നി സ്വയം ഒരു ദീപമായി മാറുന്നു; രാത്രിയിലും അകലെ ഇരുന്നു പ്രകാശിക്കുന്നു. ശുദ്ധനും അമരനുമായ അഗ്നി മരങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യാപിച്ചു, അവയെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ വലയത്തിൽ, വഴികളിൽ വിയർപ്പൊഴുകുമ്പോൾ, സ്വയംജനിച്ച മഹാശക്തൻ, ആകാശത്തിൽ മിന്നുന്ന മേഘംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്നു. എല്ലാം പോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അഗ്നിയെ വിഭജിച്ച് അർപ്പിക്കുന്നു; പിതാക്കന്മാർക്കുള്ള ആ മധുരപാനം അകലെ ഇരിക്കുന്നവരും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവായ അഗ്നി, കന്നുകാലികളെ മറയ്ക്കുന്നവൻ അല്ല; അവൻ കാവിപൊന്നുനിറം താടിയും, ശുദ്ധമായ ആഹാരവും ഉളവായ, യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും ദഹിക്കപ്പെടാത്ത മഹാനുമാണ്. അഗ്നി ശുദ്ധനും, മൂർത്തമായ വാളിൽനിന്ന് ഒഴുകുന്ന നീരുപോലെയാണ് അവനിൽനിന്നുള്ള പ്രവാഹം; നല്ല വീരൻ, അമ്മയിൽ ജനിച്ചവൻ, വിഭജനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അഗ്നിയേ, നിനക്ക് നെയ്യ് ഒഴുക്കുന്നു; അർപ്പണത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിനായി, മഹത്വവും കീർത്തിയും മനുഷ്യരിൽ ചിന്തയും സ്ഥാപിക്കണമേ. അഗ്നിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച കന്നുകാലികൾ, ക്രുദ്ധരും പാപരഹിതരുമായവർ അർപ്പിച്ചു; അഗ്നിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അത്രി വിജയിക്കുകയും ദാസ്യുക്കളെയും മനുഷ്യരെയും ജയിക്കുകയും ചെയ്തു. ധാർമ്മികർ അഗ്നിയെ പ്രജ്വലിപ്പിച്ചു, പുരാതന സഹായത്തിനായി, ശക്തനായവനെ. അഗ്നി മുന്നിൽ പ്രകാശിച്ചു, ആരാധ്യനായി, എല്ലാം പോഷിപ്പിക്കുന്ന ഗൃഹപതിയായി, തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവനായി. പുരാതനാതിഥിയായ അഗ്നിയെ, കുടുംബങ്ങൾ സ്നേഹപൂർവ്വം ഇരുത്തുന്നു; ജ്വലിക്കുന്ന കേശവും, ഗൃഹപതിത്വവും, മഹാപ്രഭയും, ധനവാനുമാണ് അവൻ; നല്ല ആശ്രയവും, സ്വയം നിലനിൽക്കലും, വാർദ്ധക്യശത്രുവുമാണ്. മനുഷ്യവർഗ്ഗങ്ങൾ അഗ്നിയെ അന്വേഷിക്കുന്നു—യജ്ഞവിദ്യയുള്ള, വിവേകിയായ, ധനദായകനായവനെ. ഒളിച്ചിരിക്കുന്നിട്ടും, സകലവും കാണുന്നവൻ, ഉജ്ജ്വലമായി ഉച്ചത്തിൽ മുഴക്കുന്ന, നല്ല യജ്ഞികൻ, നെയ്യിൽ മിനുങ്ങുന്നവൻ. അഗ്നിയെ, പദ്മംപോലെയുള്ള ശക്തിയോടെ, എല്ലാം പോഷിപ്പിക്കുന്നവനായി, പാട്ടും ഭക്തിപൂവണിയുമാണ് സമീപിക്കുന്നത്. അഗ്നി, പല രൂപങ്ങളുമുള്ളവൻ, ഓരോ കുടുംബത്തിനും ശക്തി നൽകുന്നു; പുരാതനനും പ്രശംസനീയനും, പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; അവന്റെ ജ്വാലകൾ തടയാനാവില്ല. യുവാവായ അഗ്നിയെ ദേവന്മാർ ദൂതനാക്കി, ഹോമങ്ങൾ വഹിക്കാൻ നിയോഗിച്ചു; വിശാലമായ ആശ്രയവും, നെയ്യിൽ ജനിച്ചവനും, വിളിക്കപ്പെട്ടവനും, ദർശനശക്തിയുള്ളവനുമാണ്. ആകാശത്തിൽനിന്ന് നെയ്യ് ചേർന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ, സ്നേഹപൂർവ്വം, അഗ്നി ശക്തിയായി വളരുന്നു; ഔഷധികളാൽ അലങ്കൃതനായി, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ശക്തികളെയും മുകളിൽ നില്ക്കുന്നു. അഗ്നിയെ മനുഷ്യർ ദൈവമായി ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു; ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ, യഥാക്രമം ഹോമങ്ങൾ വഹിക്കുമെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ, ഞാൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. അഗ്നി ഉത്സാഹികളുടെയും വിശുദ്ധഗൃഹങ്ങളുടെയും പുരോഹിതനാണ്; അവനോടൊപ്പം യജ്ഞങ്ങളും വിജയവും മഹത്വവും നടക്കുന്നു. കുട്ടിപോലെയും പുതുതായി ജനിച്ചവനായി അഗ്നി അരണിയിൽനിന്ന് ഉദിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ പോഷകനായി, യജ്ഞപരമായ അഗ്നിയായി, സത്യനിഷ്ഠനായി നിലകൊള്ളുന്നു. അമ്മമാരിൽ മകനുപോലെ പിടികിട്ടാനാവാത്തവനാണ് അഗ്നി; അനേകം കാടുകൾ ദഹിപ്പിച്ചവൻ, പശുക്കളെ മേയിലേക്കു വിടുന്നത് പോലെ. ശക്തൻ, ശ്വാസംപോലുള്ള വായുവിൽ ഉയരുന്ന ജ്വാലകൾ, പുകയോടെ നേരേ ഉയരുന്നു; കൂവിയാൽ, അഗ്നി ഉണർന്നു, കല്ലാരിയുടെ തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു. അഗ്നിയേ, നിന്റെ സഹായത്താൽ, മിത്രയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ശത്രുതയെ ജയിക്കട്ടെ; മനുഷ്യരുടെ ദോഷങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെടാതിരിക്കാൻ അനുഗ്രഹിക്കണമേ. ശക്തിയുള്ള, വിജയകരമായ, വളർച്ചയുള്ള സമ്പത്ത് അഗ്നി നൽകട്ടെ; അതുവഴി മത്സരങ്ങളിലും യുദ്ധങ്ങളിലും വിജയവും വളർച്ചയും ഉണ്ടാകട്ടെ. അഗ്നിയേ, പരമമായ, അഹിതമില്ലാത്ത മഹത്വം നൽകണമേ; സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ ശക്തിയുടെ വഴി കാട്ടണം. അത്ഭുതശക്തിയാലും, മഹാബുദ്ധിയാലും, അഗ്നി പ്രഭുത്വത്തിൽ ഉയർന്നു; മിത്രപോലെയും, യജ്ഞയോഗ്യനുമാണ്. അർപ്പണങ്ങളുമായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരുടെ ആയുര്ഭാഗ്യവും സമ്പത്തും അഗ്നി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നിയേ, ഉജ്ജ്വലഗാനങ്ങൾ ഉണരുന്നവരും, കുതിരകളിൽ സമ്പന്നരുമായ ശക്തന്മാരും, ആകാശത്തോളം കീർത്തിയുള്ളവരും, സ്വഭാവത്തിൽ പ്രസിദ്ധരാണ്. അഗ്നിയുടെ ജ്വാലകൾ ഉജ്ജ്വലമായി, ഉരുളുന്ന രഥങ്ങളുപോലെയും, മിന്നൽപോലെയും മുന്നേറുന്നു. എല്ലാ പ്രതിബന്ധങ്ങളും മറികടന്ന്, മഹാന്മാരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണതയ്ക്കായി, അഗ്നിയേ സഹായിക്കണമേ. അംഗിരസുകൾ അഗ്നിയെ പുകഴ്ത്തി, സമ്പത്ത് തേടുന്നു; ഹോതാവായി, ശക്തനായി, വിജയിയായി, അഗ്നി സമ്പത്ത് നൽകുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ വളർച്ചയും വിജയവും നൽകുന്നു. ജാഗ്രതയുള്ള ജനസംരക്ഷകനായ അഗ്നി, ജ്ഞാനിയും നിരീക്ഷകനുമാണ്; പുതിയ സമ്പത്തിനായി, clarified butter-ൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖത്തോടെ, ആകാശത്തെ സ്പർശിച്ച്, ഭക്തർക്കായി ശുദ്ധനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. യജ്ഞത്തിന്റെ ചിഹ്നമായ പുരോഹിതനായി, അഗ്നിയെ മൂന്ന് വേദികളിൽ മനുഷ്യർ തെളിയിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരുമായി, ഹോതാവായി, യജ്ഞത്തിൽ ഇരുന്നു, കൌശല്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അഗ്നി അമ്മമാരിൽനിന്ന് ശുദ്ധനായി ജനിക്കുന്നു; സുഖദായകനായി, ഋഷിയായി, സൂര്യനെപ്പോലെ ഉയരുന്നു; clarified butter-ൽ വളർത്തപ്പെടുന്ന അഗ്നിയുടെ പുക ആകാശത്തിൽ ചിഹ്നമായി തെളിയുന്നു. അഗ്നി അനുഗ്രഹപൂർവ്വം യജ്ഞത്തിൽ വരട്ടെ; ഓരോ വീട്ടിലും അഗ്നിയെ മനുഷ്യർ പങ്കിടുന്നു; അഗ്നി ദൂതനായി, ഹോമങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു; അഗ്നിയേ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവർ ജ്ഞാനവാനായ ദർശിയെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. അഗ്നിയേ, ഈ മധുരമായ വാക്ക്, ഈ ചിന്ത, ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷം നൽകട്ടെ; നദികളും ഭൂമിയും, പുഴകളുപോലെ, അഗ്നിയെ ശക്തിയോടെ നിറയ്ക്കുന്നു. അഗ്നിയെ അഗിരസുകൾ മരത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചിരുന്നിടത്ത് കണ്ടെത്തി; ഓരോ മരത്തിലും പ്രകാശിക്കുന്നവനാണ് അഗ്നി; churn ചെയ്തപ്പോൾ ജനിച്ച ശക്തനായവൻ, ബലപുത്രനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. മഹത്തായ, യജ്ഞയോഗ്യനായ, സത്യത്തിന്റെ കാളയുമായ അഗ്നിക്കായി ഞാൻ സ്തുതി അർപ്പിക്കുന്നു; clarified butter പോലെയുള്ള ശുദ്ധഗാനം മഹാബലിക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സത്യം അറിയുക, സത്യം ആഗ്രഹിക്കുക, സത്യത്തിന്റെ പുരാതന പ്രവാഹങ്ങൾ പിന്തുടരുക; ബലപ്രയോഗത്താലോ കപടത്വത്താലോ ഞാൻ പോകുന്നില്ല—ചുവന്ന കാളയുടെ സത്യമാണ് ഞാൻ അന്വേഷിക്കുന്നത്. അഗ്നിയേ, സത്യനിഷ്ഠനായി, നീ എങ്ങനെയാണ് നമ്മുടെ പുതിയ സ്തുതിയെ അറിയുന്നത്? കാലചക്രം അറിയുന്ന ദൈവമേ, നേടേണ്ട സമ്പത്തിന്റെ അധിപതിയെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. അഗ്നിയേ, ശത്രുക്കൾക്കായി നിന്റെ ദാസന്മാർ ആരാണ്? സമ്പത്ത് നൽകുന്ന പ്രകാശമുള്ള രക്ഷകരാരാണ്? അഗ്നിയേ, അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നവർ ആരാണ്? ധാർമ്മികരുടെ വചനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നവർ ആരാണ്? ഇങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ മഹത്വവും, യജ്ഞങ്ങളിലെയും ജീവിതത്തിലെയും അവന്റെ പങ്കും, സത്യത്തിന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും ദാതാവായ അവന്റെ ദിവ്യരൂപങ്ങളും, വേദമന്ത്രങ്ങൾ സ്നേഹപൂർവ്വം പ്രഭാഷിക്കുന്നു.