അഗ്നിയെ ഉദ്ധിഷ്ടിച്ച്, അഗ്നിയെ അഭയാർപ്പിച്ച്, പ്രാചീന ഋഷിമാർ ഈ വിധം പ്രാർത്ഥിച്ചു. അഗ്നി, നീ സത്യസന്ധരായ രക്ഷകരെ അനിഷ്ടം കാണാതെ, ഇരുണ്ടതിനെ കണ്ടപ്പോൾ ദുഷ്ടതയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ചു. നീ സർവ്വജ്ഞനായി, നന്മ ചെയ്യുന്നവരെ കാത്തു, ദുഷ്ടരും സ്വാർത്ഥികളും അവരെ ജയിച്ചില്ല. നിന്റെ കൂട്ടായ്മയാൽ, നിന്റെ രക്ഷയാൽ, നിന്റെ മാർഗ്ഗദർശനത്താൽ നമുക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കുമാറാകട്ടെ. സത്യവും അസത്യവുമായ ശാപങ്ങൾ നീ അകറ്റണം; നിന്റെ പിന്തുണയോടെ ഞങ്ങൾ നിർഭയം പ്രവർത്തിക്കട്ടെ. നാം ഈ അഹുതി അഗ്നിക്കായി അർപ്പിക്കുന്നു; നീ ഈ സ്തുതിഗാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം. അസൂയയുള്ളവരെ നീ ദഹിപ്പിക്കണം, ദുഷ്ടന്മാരിൽ നിന്ന്, കപടന്മാരിൽ നിന്ന്, അനിഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, മഹത്തായവരുടെ സ്നേഹിതനായ അഗ്നി. ഏകചിത്തത്തോടെ, അഗ്നി വൈശ്വാനരനെ നാം വന്ദിക്കാം—ദാനശീലനും മഹത്വമുള്ളവനും. ക്ഷയിക്കാത്ത വചനങ്ങളാൽ, അവൻ ഇരുവേറെ ലോകങ്ങളെയും ഉയർത്തുന്നവനാണ് എന്ന് നാം അവനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ദൈവം തന്ന ഈ സമ്മാനം, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവൻ എന്നെ, ഒരു മരണശീലിയെ, അനുഗ്രഹിച്ച ഈ ദാനത്തെ നീ അവഗണിക്കരുത്. പാചകത്തിനായി, ഗ്രത്സു, അമരനും ജ്ഞാനിയുമായ വൈശ്വാനരനും, വീര്യശാലിയും മഹാബലം ഉള്ള അഗ്നിയാണ്. അഗ്നി, ഇരട്ട ഉയരവും, തീക്ഷ്ണ ജ്വാലകളും, ആയിരം പ്രവാഹങ്ങളുള്ള കാളയുമാണ്; അഗ്നി, പശുവിന്റെ മറഞ്ഞ പാത അറിയുന്നവൻ, ഈ ദിവ്യചിന്ത എന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. അഗ്നി, തീക്ഷ്ണ ദന്തങ്ങളോടെ, കത്തുന്ന ജ്വാലയോടെ, ധാരാളമായി ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നു. വരുണന്റെ പ്രിയമായ പ്രദേശവും, മിത്രന്റെ സത്യധർമ്മവും കുറയ്ക്കുന്നവരെ അവൻ നശിപ്പിക്കുന്നു. സഹോദരന്മാരില്ലാത്ത സ്ത്രീകളെപ്പോലെയും, വൈരികളായ ഭാര്യമാരെയും, തർക്കിക്കുന്ന മാതാക്കളെയും, ദുഷ്ടരെയും, കപടരെയും, അസത്യവാദികളെയും പോലെ, ചിലർ ഈ ഗഹനമായ പാത സൃഷ്ടിച്ചു. അഗ്നി, ഈ ചെറുതും ദീപ്തവുമായ സ്തുതിഗാനം നിനക്കാണ്—ഇത് വലിയ ഭാരമായി മാറരുത്. നീ നിന്റെ ഏഴു ഭേദങ്ങളായ ശക്തിയാൽ, വിശാലവും സ്ഥിരവും ആഴമുള്ള പിന്ഭാഗം സ്ഥാപിച്ചു. ഇതിൽ, ഒരേ ചിന്തയും ഒരേ ലക്ഷ്യവും ഈ സ്തുതിയെ ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ. കുത്തനുള്ള പശുവിന്റെ മനോഹരമായ ചർമ്മത്തിൽ, മുന്നിൽ, ആ ദീപ്തമായ രൂപം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. എന്റെ ഈ വാക്കുകളിൽ എന്താണ് പറയേണ്ടത്? ഇത് രഹസ്യമായി വച്ചിരിക്കുന്നു. ജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ മറഞ്ഞതാണെന്ന് പറയുന്നു. പശുക്കളിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുപോലെ, പ്രിയരൂപം, ആ മുഖ്യമായ പടി, അകന്നുപോകുന്നു. ഇത് മഹത്തായതും വിശാലമായതുമാണ്, പശു ഉഷസ്സിനൊപ്പം, പ്രാചീനമായതിനെ പിന്തുടരുന്നു. സത്യപഥത്തിലൂടെ ദീപ്തമായി, മറഞ്ഞ്, അതിവേഗത്തിൽ അഗ്നി അതിനെ ഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ, ദീപ്തമായി, അഗ്നി തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ അനുഗമിച്ചു, മറഞ്ഞ മനോഹരമായ കുത്തനുള്ളവളെ പിന്തുടർന്നു. മാതാവിന്റെ സ്ഥാനത്തും, ഉന്നതമായ ആസനത്തിലും, കാളയുടെ നാവു, ദീപ്തമായതും ഭക്തനായതും ഇരിക്കുന്നു. ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു, ഭക്തിയോടെ അന്വേഷിക്കുന്നു—ജാതവേദാ, ഇതെന്താണ്? ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ള എല്ലാ സമ്പത്തും നിനക്കാണ്. നമുക്ക് എന്താണ് സമ്പത്ത്, എന്താണ് അതിൽ വിലയുള്ളത്? ജാതവേദാ, നീ അറിയുന്നവൻ, ഞങ്ങളെ അറിയിക്കണം. അവന്റെ പരമമായ, മറഞ്ഞ പാത—നാം എത്താത്ത ആ പടിയേത്? എന്താണ് അതിന്റെ അതിരും, പ്രവർത്തിയും, അനുഗ്രഹവും, നാം വേഗത്തിൽ വിജയികൾപോലെ ലക്ഷ്യത്തിലെത്താൻ? അമരന്മാരുടെ ഭാര്യമാരായ ദേവികൾ, ദീപ്തമായ ഉഷസ്സുകൾ, അവരുടെ വർണ്ണം എപ്പോൾ നമുക്കു നൽകും? അസത്യവും ദുർബലവും കപടവുമായ വാക്കുകളാൽ, ഹോമത്തിൽ തൃപ്തിയില്ലാത്തവർ ഇവിടെ സംസാരിക്കുന്നു, അഗ്നേ; അവർ ഇവിടെ എന്താണ് പറയുന്നു? ആയുധമില്ലാത്തവർ ഒരുമിച്ച് ആലോചനയ്ക്കിരിക്കുക. ഈ തെളിഞ്ഞ, ശക്തിയുള്ള, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകുന്ന അഗ്നിയുടെ മഹിമയ്ക്കായി, ഗൃഹത്തിന്റെ മുഖം ദീപ്തമാകുന്നു; പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ, സമ്പത്തിന്റെ അധിപന് പോലെ, അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നു. എഴുന്നേൽക്കൂ, അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ യാഗത്തിന്റെ പുരോഹിതനായ്, യജ്ഞത്തിന് ഉചിതമായ നിലയിൽ നില്ക്കൂ; നീ ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ സ്തുതികൾ മനസ്സിലാക്കുന്ന ജ്ഞാനിയാണു, ചിന്തകളുടെ പ്രേരകനായവനാണ്. തെറ്റില്ലാത്ത പുരോഹിതൻ, അഗ്നി, ജനതകളിൽ ഇരുന്നു; സുഖപ്രദനും സഭകളിൽ ജ്ഞാനിയുമാണ്. അവൻ തന്റെ പ്രകാശം സൂര്യനുപോലെ ഉയർത്തി, പുകപോലെ ആകാശത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ദാനശീലിയും, ഹോമത്തിൽ clarified ghee-ൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടവനും, ദേവന്മാർക്കായി വലതുവശത്തേക്ക് ചലിക്കുന്നവനും, പുതുതായി ജനിച്ച ബലവാനായ കാളയും, സമൃദ്ധനായവനും, പശുക്കളെ ഒരുക്കുന്നു. പുല്ലിൽ അഗ്നി തെളിയുമ്പോൾ, നേരെയുള്ള പുരോഹിതൻ, യാഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവൻ, നില്ക്കുന്നു; അഗ്നി, പശുപാലകനായപോലെ, പുരോഹിതനായി തിരിഞ്ഞു, മൂന്നു സിംഹാസനത്തിൽ കയറി, ദേവന്മാരിൽ വ്യാപിച്ചു ചലിക്കുന്നു. സ്വന്തം രൂപത്തിൽ, സ്നേഹത്തോടെ, പുരോഹിതനായ അഗ്നി ചുറ്റുന്നു, സൗമ്യനും മധുരഭാഷയും യജ്ഞത്തിൽ സത്യസന്ധനും; അവന്റെ ജ്വാലകൾ വേഗമുള്ള കുതിരകളെപ്പോലെ ഓടുന്നു, അഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളും ഭയപ്പെടുന്നു. നീ അഗ്നേ, മനോഹരമായ മുഖവും, വ്യക്തമായ ദൃഷ്ടിയും, ഭയാനകവും വൈവിധ്യമാർന്നതിലുമിടയിൽ ആകർഷകവുമാണ്; നിന്റെ ജ്വാല ഇരുണ്ടിയിൽ തടസ്സപ്പെടുന്നില്ല, ചാരവും പുകയുമാൽ നിന്റെ ശരീരം മലിനമാകുന്നില്ല. അഗ്നിയുടെ ജനനം ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല—പിതാവും മാതാവും പോലും അല്ല, ഇന്നും അല്ല; പിന്നെ, മിത്രനെപ്പോലെ, ഹോമത്തിന് ഉചിതമായ ശുദ്ധനായ അഗ്നി മനുഷ്യരാശിയിൽ ദീപ്തമാകുന്നു. പത്ത് സഹോദരിമാർ ഒരുമിച്ച് താമസിച്ച്, അഗ്നിയെ മനുഷ്യരാശിയിൽ ജനിപ്പിച്ചു; അഗ്നി, പല്ലുപോലും, തെളിഞ്ഞ കുരുവാളിപോലും, ഉണർന്നവനും തീക്ഷ്ണനും ആകുന്നു. നിന്റെവയാണ്, അഗ്നേ, ആ മഞ്ഞയും clarified ghee-ൽ അഭിഷേകിച്ച ചുവപ്പും, നേരായും മനോഹരവുമായവ; ചുവപ്പും ശക്തിയുളളവരും നേരായ കേശവുമുള്ളവരും, അത്ഭുതകരമായവ, ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു. നിന്റെ കൂട്ടുകാരായ ശക്തരായ, അജസ്രമായ അഗ്നി, ദീപ്തമായ പ്രകാശത്തോടുകൂടി ചലിക്കുന്നു; അവർ കഴുകുകളെപ്പോലെ, ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച്, ലക്ഷ്യത്തെ തേടി, ഗർജ്ജിച്ച്, മരുതുകളുടെ കൂട്ടംപോലെ. നിനക്കായി ഒരു സ്തുതിഗാനം രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അഗ്നേ, അർപ്പണവും ഗാനം അർപ്പിച്ചു, കർമ്മങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചു; മനുഷ്യർ അഗ്നിയെ പുരോഹിതനായി ഇരുത്തി, ഉപാസകർ പാടുന്നു. ഋഷിമാർ സൃഷ്ടിച്ച ആദ്യ പുരോഹിതൻ അഗ്നിയാണ്—യാഗത്തിന് ഏറ്റവും ഉചിതനും, സ്തുത്യർഹനുമാണ്; ഭൃഗുകൾ, കഴിവുള്ളവർ, കാട്ടിൽ അഗ്നിയെ തെളിച്ചു, അവൻ എല്ലാവരിലും അത്ഭുതകരനായി ജ്വലിക്കുന്നു. അഗ്നേ, ദേവന്മാരോടുള്ള നിന്റെ ബന്ധം എപ്പോൾ വ്യക്തമാകും? അപ്പോൾ, മനുഷ്യർ നിനക്കു യുക്തമായ സ്ഥാനം നൽകി. സത്യസന്ധനും ജ്ഞാനിയുമായ അഗ്നി, ആകാശം മറയ്ക്കുന്നവനെപ്പോലെയാണ്, യാഗങ്ങളുടെ ക്രമീകരണവും, ഓരോ വീട്ടിലും ആനന്ദം നൽകുന്നവനുമാണ്. വിവസ്വാന്റെ വേഗതയുള്ള ദൂതനായ അഗ്നിയെ, എല്ലാ ജനതകളും സ്വീകരിച്ചു; ഭൃഗുകൾ, കഴിവുള്ളവർ, പ്രകാശമുള്ള അഗ്നിയെ ഏറ്റെടുത്തു. അവനെ മനുഷ്യപുരോഹിതനായി ഇരുത്തി—ജ്ഞാനിയും, ദീപ്തവും, ശുദ്ധജ്വാലയുമുള്ള, യാഗത്തിന് ഏറ്റവും ഉചിതനായവൻ, ഏഴു ആസനങ്ങളിൽ. അവൻ, ശാശ്വതമായ മാതാക്കളിൽ, കാട്ടിൽ, നന്നായി വിളിച്ചവൻ, അഭയം തേടി; അത്ഭുതകരനും, സന്നിഹിതനും, രഹസ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, ചിലപ്പോൾ അന്വേഷിക്കപ്പെടുന്നവനും. സസ്യത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചപ്പോൾ, അവനിൽ സത്യത്തിന്റെ പാൽപ്പാത്രം സ്ഥാപിച്ചു; ദേവന്മാർ ഭക്തിയോടെ മഹത്തായ അഗ്നിയെ തെളിച്ചു—നിത്യമായി യജ്ഞത്തിൽ സത്യസന്ധനായ അർപ്പണദായകൻ. യജമാനന്റെ ദൗത്യം അറിയുന്ന നീ, അഗ്നേ, ജ്ഞാനിയാണു, ഭൂമിയുടെയും ആകാശത്തിന്റെയും അറ്റങ്ങൾ അറിയുന്നു; ദൂതനായി നീ ഉയർന്ന ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിലുകൾ നന്നായി അറിയുന്നു. നിന്റെ രൂപങ്ങൾ കറുപ്പാണ്, മുന്ന് ദീപ്തമാണ്, നിന്റെ ജ്വാല ചലിക്കുന്നു, രൂപങ്ങളിൽ അതുല്യമാണ്; അഴിയാത്തവരായവർ അങ്കുരം സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, നീ ജനനത്തിൽ തന്നെ ദൂതനാകുന്നു. പുതുതായി ജനിച്ച അഗ്നിയുടെ ശക്തി കാണാം, അവന്റെ ജ്വാല കാറ്റിനെ പിന്തുടരുമ്പോൾ; ഇന്ധനത്തിൽ അവൻ തന്റെ തീക്ഷ്ണ നാവു തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, ദൃഢമായ ആഹാരവും അവൻ തന്റെ ദന്തങ്ങളാൽ ദഹിക്കുന്നു. മൂന്നു ആഹാരത്തിൽ, മൂന്നു ശക്തിയിൽ, മഹത്തായ അഗ്നി തനിക്കു മൂന്നു ദൂതത്വം ഉണ്ടാക്കുന്നു; അവൻ കാറ്റിന്റെ സുഹൃത്തിനൊപ്പം ചേർന്ന്, എപ്പോഴും സജീവമായി, വേഗവാനായവനെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു, മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ മഹത്വവും, ദൈവികതയും, യാഗങ്ങളിലെയും മനുഷ്യരിലെയും അവന്റെ സ്ഥാനം, ഋഷിമാർ ഭക്തിയോടെ ഗദ്ഗദം ഹൃദയത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.