ഇന്ദ്രൻ അഗ്നിമാർഗ്ഗത്തിൽ ദേഹത്തിന്റെ പിന്നിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൂര്യനെ മുന്നിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു; ദേവന്മാരുടെ മനസ്സും നടത്തിപ്പും ഏകദേശം അവൻ തന്നെ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അടി ഉറപ്പുള്ള വനവും ശക്തിയും കൂടെ, പശുക്കളും അവരുടെ കിടാവുകളും ഒരുമിച്ച് പാതയിൽ ചേരണമെന്ന് ആഹ്വാനം ഉയരുന്നു. മഹാദാനി, ഉത്തമചിന്തയോടെ, ധാരാളം നൽകുന്നവരോടൊപ്പം വന്നു ചേരണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. പിതാക്കളെ സഹായിക്കുന്നവരെപ്പോലെ, ദാനശീലികൾ ആകുന്നു; അവർ യജ്ഞത്തിനായി നൂൽ നീട്ടുന്നു, ഭക്തിയോടെ ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു. സകല സഹോദരിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഉഷസ്, ഉത്തമ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവളായി, പാതയിൽ ചേർന്ന് തിരിയുന്നു. “ഇവിടെ വന്നു കടക്കൂ, അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ച് ഉറച്ചുനിൽക്കൂ; ജനങ്ങൾ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കട്ടെ; നിന്റെ രാജത്വം അപ്രത്യക്ഷമാകാതിരിക്കട്ടെ,” എന്ന പ്രാർത്ഥന ഉയരുന്നു. “ഇവിടെ തന്നെ നിലനിൽക്കൂ, പോകരുത്; പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളൂ; ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ രാജത്വം നിലനിർത്തൂ,” എന്നത് രാജാവിനായി ആവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ തന്നെ ഈ അചഞ്ചലത്വം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; സോമനും ബ്രഹ്മണസ്പതിയും അവനുവേണ്ടി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ആകാശവും ഭൂമിയും പർവ്വതങ്ങളും ഈ ലോകവും—all അചഞ്ചലമാണ്; ജനങ്ങളുടെ മേൽ രാജാവും അപ്രഹര്യനാണ്. രാജാവിന് വേണ്ടി വരുണനും ബൃഹസ്പതിയും ഉറപ്പാണ്; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും രാജത്വം സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ഉറച്ച ഹോമം അർപ്പിച്ച് സോമയെ സ്പർശിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ജനതകളെയും കീഴടക്കി, അവരിൽ നിന്നുള്ള നികുതി സമാഹരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ വിജയിച്ച യജ്ഞം കൊണ്ടു ഞങ്ങൾക്കും രാജത്വം ലഭിക്കട്ടെ എന്ന് ബ്രഹ്മണസ്പതിയെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. എതിരാളികളെയും ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച്, എതിര് നില്ക്കുന്നവർക്കെതിരെയും ശക്തമായി നിലനിൽക്കണം. ദേവനായ സവിതാവും സോമയും നിന്നെ ചുറ്റി സംരക്ഷിക്കട്ടെ; എല്ലാ ജീവികളും നിന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ചുറ്റിനിൽക്കട്ടെ. ഈ ഹോമം കൊണ്ടാണ് ഇന്ദ്രൻ മഹത്വവും പ്രശസ്തിയും നേടിയത്; അതു കൊണ്ടാണ് ദേവന്മാർ എനിക്ക് എതിരാളികളില്ലാത്ത സ്ഥാനം നൽകിയത്. എതിരില്ലാത്തവനും എതിരാളികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ശക്തമായ രാജ്യത്തോടെയും ജയശാലിയുമായി ഞാൻ ജീവിക്കട്ടെ; ജീവികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനാകട്ടെ. സവിതാ ദേവൻ, സോമം ചുരണ്ടുന്നവരായ അദ്രികൾക്ക് ധർമ്മം നൽകട്ടെ; അവർ യുക്തരായി ചുരണ്ടട്ടെ. അദ്രികൾ ദുര്വചനവും ദുഷ്ചിന്തയും അകറ്റട്ടെ; ഓഷധപ്രഭയെത്തട്ടെ. അദ്രികൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്നു, ഉയർന്ന ഹോമകുണ്ഡങ്ങളിൽ മഹത്വത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അവർ ശക്തിക്ക് ശക്തി നൽകുന്നു. സവിതാ ദേവൻ അദ്രികൾക്ക് വീണ്ടും ദാനധർമ്മം നൽകട്ടെ; സോമം ചുരണ്ടുന്ന യജമാനനു വേണ്ടി. മഹാവീര്യശാലികളും വിജയികളുമായ ഋഭുക്കുമാരന്മാർ ഭൂമിയെ അമ്മപശുവിനെപ്പോലെ ആസ്വദിച്ച് വരികയാണു. ദേവിയുടെ ഭക്തിയോടെ ജാതവേദസായ ദേവനെ ആഹ്വാനിച്ച്, അവൻ യഥാക്രമം ഹോമം കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ദേവഭക്തനായ ഈ പുരോഹിതൻ യജ്ഞത്തിനായി മുന്നോട്ട് വരുന്നു; നല്ലപോലെ യുക്തമായ രഥംപോലെ, പ്രകാശത്തോടെ, സ്വേച്ഛയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അഗ്നി, അമൃതജനനത്തിൽ നിന്നു പിറന്നതുപോലെ, വ്യാപകമായി വളരുന്നു; ജീവന്റെ ദൈവമായ അവൻ ശക്തിയേക്കാൾ ശക്തനാണ്. മഹാനായ ജ്ഞാനികൾ ഹൃദയത്തിലും മനസ്സിലും പർണപക്ഷിയെ—അസുരന്റെ മായയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനെ—അറിയുന്നു; സമുദ്രത്തിനകത്ത്, രശ്മികളുടെ പാതയെയും സ്രഷ്ടാവിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളെയും അന്വേഷിച്ച്, മഹർഷികൾ അവനെ കാണുന്നു. ആ പർണപക്ഷി വാക്കിനെ മനസ്സിൽ വഹിക്കുന്നു; ഗന്ധർവ്വൻ ഗർഭത്തിനകത്ത് അതിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു; പ്രകാശമുള്ള സ്വർഗ്ഗീയ ജ്ഞാനത്തെ അമൃതാസനസ്ഥരായ മഹർഷികൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഞാൻ ആ കാവലാളെ കണ്ടു—അവൻ വീഴാതെയും ഇരുവഴികളിലുമാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്; ഒരുപോലെ വ്യത്യസ്തമായി വസ്ത്രം ധരിച്ച് ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. ക്ഷേമത്തിനായി, ശക്തിയുള്ള, ദൈവപ്രേരിതമായ, വിജയിയുമായ, അതിവേഗതയുള്ള, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നതുമായ താർക്ഷ്യനെ നാം വിളിക്കുന്നു. ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച്, ഇന്ദ്രന്റെ അനുകമ്പ തേടുന്നു; നാം കപ്പലുപോലെ കടക്കട്ടെ; വിശാലവും ആഴമുള്ളതുമായ ഭൂമി എവിടെയും നമുക്ക് ഹാനി വരുത്തരുത്. സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശം പകരുന്ന ശക്തിയാൽ, അഞ്ചു ജനതകളെയും ഒരേസമയം വ്യാപിച്ചവൻ—അവന്റെ ധനം ആയിരം ആയിരത്തിലും നൂറു നൂറിലും ഒഴുകുന്നു, മത്സരത്തിൽ പുതുമയുള്ള കന്യകയെപ്പോലെ. യജ്ഞികന്മാർക്ക് ഉണരാനും, ഇന്ദ്രന്റെ ഭാഗ്യത്തെ കാണാനും, ഒരുക്കമുണ്ടെങ്കിൽ ഹോമം അർപ്പിക്കാനും, ഒരുക്കമില്ലെങ്കിൽ ആഗ്രഹിക്കാനും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. “ഹോമം കേൾക്കൂ, ഇന്ദ്രാ, വരൂ; സൂര്യൻ പാതയിലൂടെ നടന്ന് മദ്ധ്യത്തിൽ എത്തി; ചുറ്റുമുള്ള സുഹൃത്തുക്കൾ ധനസമ്പത്തോടെ കൂടുന്നു, കുടുംബമധ്യേ ഗൃഹനാഥനെപ്പോലെ,” എന്നാണ് ആഹ്വാനം. “ഹോമം പാത്രത്തിൽ ശുദ്ധമാണ്, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധമാണ്, ഏറ്റവും പുതിയ സത്യയാഗത്തിൽ അതിശുദ്ധമാണ്; വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രാ, മധ്യാഹ്നസമയത്ത് ചുരണ്ടിയ സോമം ആസ്വദിക്കൂ,” എന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെ. പല പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവനേ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, നിന്റെ മഹാശക്തി ഞങ്ങൾക്ക് സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും നൽകട്ടെ; നദികളുടെ അദ്ധിപതിയായ ഇന്ദ്രൻ, വലതുകൈകൊണ്ട് സമ്പത്തുകൾ നൽകട്ടെ. ഭയങ്കരമായ മൃഗംപോലെ പർവ്വതങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചവൻ, ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്നവൻ; വജ്രായുധം പിടിച്ച്, ശത്രുക്കളെ തകർക്കൂ, വൈരങ്ങൾ അകറ്റൂ. ജനങ്ങളിൽ കാളയായ ഇന്ദ്രൻ, പരമശക്തിയോടും മഹാവീര്യത്തോടും കൂടി ജനിച്ചു; അവൻ ദ്വേഷമുള്ള വംശത്തെ അകറ്റി, ദേവന്മാർക്ക് വിശാലമായ സ്ഥലം ഒരുക്കി. പ്രഥയും സപ്രഥയും എന്ന പേരുള്ള, അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സിലുള്ള, ഹോമം അർപ്പിതമായ ആ രഥാന്തരം വസിഷ്ഠൻ ധാതാവ്, സവിതാവ്, വിഷ്ണു എന്നിവരുടെ പ്രഭയിൽ നിന്ന് എടുത്തു. അവർ, രഹസ്യത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, യാഗത്തിന്റെ പരമാവസ്ഥ കണ്ടെത്തി; ഭാരദ്വാജൻ അഗ്നിക്കായി ധാതാവിന്റെ, സവിതാവിന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് ബൃഹത് സൃഷ്ടിച്ചു. കാന്തിയുള്ള മനസ്സോടെ, ദൈവീകമായ ആദ്യപഥം, യജുസ് സൂത്രങ്ങളാൽ നെയ്തത്, അവർ കണ്ടെത്തി; ധാതാവിന്റെ, സവിതാവിന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ഹോതൃപാനീയവും അവർ പുറത്തെടുത്തു. ബ്രഹ്മണസ്പതി ഞങ്ങളെ ദുർഗമമായ വഴികൾ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകട്ടെ; ദുഷ്വചനത്തിന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് ദൂരെ, ഞങ്ങളെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരട്ടെ. വൈരത്തെയും ദുഷ്ചിന്തയെയും അകറ്റി, യജമാനന് ക്ഷേമം നൽകട്ടെ. ഇങ്ങനെ, ദേവതകളുടെയും മഹർഷികളുടെയും അനുഗ്രഹത്താൽ, യജ്ഞവും രാജത്വവും ലോകക്ഷേമവും ഉറപ്പുവരുത്തപ്പെടുന്നു.