ഒരു കാലത്ത്, അഗ്നിദേവൻ മനുഷ്യരിൽ പ്രകാശമാനനായി തന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ വ്രതശുദ്ധനായി തിളങ്ങി നിന്നു. അവൻ തടയുന്നവരെ സംഹരിക്കുകയും, തന്റെ വ്രതത്തിൽ നിർമലനായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു. അഗ്നിയെ ഉത്തമമായി ആഹ്വാനിച്ചപ്പോൾ, clarified ghee കൊണ്ടുള്ള ഹോമസാധനങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി ഒരുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിച്ചപ്പോൾ, അവൻ പ്രസംസനീയനായി തിളങ്ങി; ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് അവന്റെ മേൽ അഴുക്കുന്നു. ആഹ്വാനിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നിയുടെ മുഖം തേൻപോലെ മധുരമാണ്; അവൻ ഉജ്ജ്വലമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. വയസ്സാകുമ്പോഴും, അഗ്നി ദേവതകൾക്കുള്ള ഹോമങ്ങൾ വഹിച്ച് ഭക്തരുടെ വിളികൾക്ക് പ്രതികരിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ അമരന്മാരിൽ ഒരാളായ അഗ്നിയെ clarified ghee കൊണ്ടു ആരാധിക്കുന്നു; അവൻ വീട് സംരക്ഷിക്കുന്ന അച്യുതനായാണ്. അഗ്നി, അജയ്യമായ ജ്വാലകൊണ്ട് ദുഷ്ടാത്മാക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുകയും, സത്യം സംരക്ഷിക്കുന്നവനായി തിളങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. അഗ്നി തന്റെ മുഖം കൊണ്ട് കപടശക്തികളെ അകറ്റുന്നു; വിശാലമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ഉജ്ജ്വലമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ ഹോമഗീതങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട്, അഗ്നിയെ വിശാലമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ഹോമങ്ങൾക്കായി തെളിയിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, ഒരാളുടെ മനസ്സിൽ ആശയങ്ങൾ ഉയർന്നു: “എനിക്ക് ഒരു പശുവോ കുതിരയോ ലഭിക്കുമോ? ഞാൻ സോമപാനം ചെയ്യുമോ?” എന്നുള്ള ആഗ്രഹം. ആലോചനകൾ കാറ്റുപോലെ ഉണരുന്നു, മനസ്സിൽ ഉല്ലാസം നിറയുന്നു; ഇതെല്ലാം സോമത്തിന്റെ ഫലമാകാമെന്നു അവൻ വിചാരിക്കുന്നു. മനസ്സ് കുതിരകൾ രഥം വലിക്കുന്നതുപോലെ ഉയരുന്നു; സോമത്തിന്റെ സ്വാധീനം തന്നെയാകാം. ആലോചന, പശു കുഞ്ഞിനെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ, അവനോടു അടുത്തു; ഇതും സോമത്തിന്റെ ഫലമായിരിക്കും. ഒരു കൂലി തന്റെ കലയ്ക്കു ചുറ്റി നടക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ ജ്ഞാനം അന്വേഷിക്കുന്നു; ഇതും സോമത്തിന്റെ ഫലമാകാം. അവനെ അഞ്ചു ജനതകളും തടയാൻ കഴിയില്ല; സോമത്തിന്റെ സ്വാധീനം തന്നെയാകാം. ഇരു ലോകങ്ങളും, മറ്റൊരു ചിറകുമുണ്ടായാലും, അവനെ തടയാൻ കഴിയില്ല. ആ മഹത്വത്തിൽ അവൻ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും കടക്കുന്നു; ഭൂമിയെ എവിടെയായാലും വെക്കാമെന്നു അവൻ ധൈര്യപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയെ ഉണക്കാനും കുലുക്കാനും അവനാകാം; അവന്റെ ഒരു ചിറക് ആകാശത്തും മറ്റേത് താഴെയും. അവൻ ശക്തനും ഉന്നതനും, ശക്തിയാൽ ഉണർന്നവനുമാണ്. സോമപാനത്തിന്റെ ഫലമായി, അവൻ ദേവതകൾക്കുള്ള ഹോമങ്ങൾ വഹിച്ച് അലങ്കൃതനായി തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോൾ, സകല ജീവികളിലും ഏറ്റവും മഹത്വമുള്ളതെന്തെന്നാൽ, അതിൽ നിന്നാണ് ഭയങ്കരനും തേജസ്സും വീര്യവുമുള്ളവൻ ജനിച്ചത്. പുതുതായി ജനിച്ചവൻ തന്നെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുകയും, എല്ലാ ശക്തികളും അവനിൽ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ ശക്തിയിലും ബലത്തിലും വളർന്ന്, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം ഉണർത്തുന്നു; അവൻ സംരക്ഷിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സന്തോഷസഭകളിൽ എല്ലാവരും അവനോട് വണങ്ങുന്നു. എല്ലാവരും അവന്റെ ജ്ഞാനത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; ഈ ശക്തികൾ രണ്ടുതവണ, മൂന്നുതവണ ഉയരുന്നു. മധുരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മധുരമായത്, ആനന്ദം വിടുവിക്കുന്നു; തേൻപോലെയുള്ളവരോട് അവൻ മത്സരം നടത്തുന്നു. സപ്തസ്യാനങ്ങൾ അവന്റെ ശക്തിയിൽ പ്രകടമാകുന്നു; അവൻ അനേകം രൂപങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. താഴെയും ഉയരെയും അവൻ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ എല്ലാവരും താമസിക്കുന്നു. അമ്മമാരെയും ചലിക്കുന്നവയെയും, വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയെയും അവൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ ഗാഥകൾ, ബൃഹദ്ദിവൻ്റെ ജ്ഞാനത്തിലും തേജസ്സിലും ജനിച്ചവ, ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി പാടപ്പെടുന്നു. സ്വയം ഭരണാധികാരിയായ ഇന്ദ്രൻ, ദൂരദൂരെയുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ തുറന്ന് സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. അഥർവൻ്റെ വംശജനായ ബൃഹദ്ദിവൻ ഇന്ദ്രനെ തന്റെ ആത്മാവായി പാടുന്നു; മാതരിശ്വാന്റെ പുത്രിമാർ അനുരാഗത്തോടും ശക്തിയോടും കൂടി സമീപിക്കുന്നു. മുമ്പിൽ, സകല സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, സ്വർണഗർഭം ഉദിച്ചു. അവൻ സകലത്തിന്റെയും ഏകാധിപതിയായി ജനിച്ചു; ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും സ്ഥാപിച്ചു. അവൻ ആത്മാവും ശക്തിയും നൽകുന്നു; എല്ലാ ദേവതകളും അവന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നു. അവന്റെ നിഴൽ അമരത്വവും, മറ്റേ നിഴൽ മരണമുമാണ്. അവന്റെ മഹത്വത്തിൽ, ശ്വാസവും ചലനവും ഉള്ള എല്ലാറ്റിനും അവൻ രാജാവാണ്; bipeds, quadrupeds എന്നിവയെ统ടക്കം ഭരിക്കുന്നു. ഹിമപർവതങ്ങളും സമുദ്രവും നദികളും അവന്റെ മഹത്വത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ദിശകളും അവന്റെ ഭുജങ്ങളാണ്. മഹത്തായ ആകാശവും ഭൂമിയും അവൻ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ആകാശമണ്ഡലവും അന്തരീക്ഷവും അവൻ അളക്കുന്നു. ആ വിശാല ലോകങ്ങൾ അവന്റെ ശക്തിയിൽ വിറെച്ചു നോക്കി; അവൻ അവയെ താങ്ങുന്നു. സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു, പ്രകാശിക്കുന്നു—ഇതൊക്കെയാവും അവന്റെ കൃപ. മഹത്തായ ജലങ്ങൾ സർവ്വജ്ഞാത്മാവിനെ ധരിച്ചു, അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു; അവിടെനിന്നാണ് ദേവതകളുടെ ദേവൻ ഉദിച്ചത്. അവൻ ജലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിശക്തി കണ്ടു, യജ്ഞം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; ദേവതകളിൽ ദൈവം അവനാണ്. ഭൂമിയെ സൃഷ്ടിച്ച്, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സത്യധർമ്മം സ്ഥാപിച്ച്, തേജസ്സും ശക്തിയുമുള്ള ജലങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ച സ്രഷ്ടാവായ അവൻ നമ്മെ ദോഷപ്പെടുത്താതിരിക്കുക. ഇങ്ങനെ, അഗ്നിയുടെ മഹത്വത്തിൽ നിന്നും മനസ്സിന്റെ ഉന്മേഷത്തിലേക്കും, അവിടെനിന്ന് ദൈവിക ശക്തികളുടെയും സൃഷ്ടിയുടെ ആധികാരികതയിലേക്കും, സകല ദേവതകളുടെയും ഏകാധിപതിയായ സ്വർണഗർഭത്തിലേക്കുമാണ് ഈ മഹാഗാഥകൾ ഒഴുകിപ്പോകുന്നത്.