ಅಶ್ವಾಸೋ ನ ಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಸ ಆಶವೋ ದಿಧಿಷವೋ ನ ರಥ್ಯಃ ಸುದಾನವಃ । ಆಪೋ ನ ನಿಮ್ನೈರುದಭಿರ್ಜಿಗತ್ನವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾ ಅಙ್ಗಿರಸೋ ನ ಸಾಮಭಿಃ
ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯವರು; ಉತ್ಸಾಹಿ ರಥಸಾರಥಿಗಳಂತೆ ದಾನಶೀಲರು; ನೀರಿನಂತೆ ಹರಿದು ಬರುವವರು, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳವರು; ಅಂಗಿರಸರು ಗಾನ ಮಾಡುವಂತೆ.
ಗ್ರಾವಾಣೋ ನ ಸೂರಯಃ ಸಿನ್ಧುಮಾತರ ಆದರ್ದಿರಾಸೋ ಅದ್ರಯೋ ನ ವಿಶ್ವಹಾ । ಶಿಶೂಲಾ ನ ಕ್ರೀಳಯಃ ಸುಮಾತರೋ ಮಹಾಗ್ರಾಮೋ ನ ಯಾಮನ್ನುತ ತ್ವಿಷಾ
ಅವರು ಗರಿಗರಿಯ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ವೇಗಿಗಳು, ನದಿಯ ತಾಯಿಯಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠರು; ಬಂಡೆಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಯಿಸುವವರು; ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆಟವಾಡುವವರು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವವರು.
ಉಷಸಾಂ ನ ಕೇತವೋಽಧ್ವರಶ್ರಿಯಃ ಶುಭಂಯವೋ ನಾಞ್ಜಿಭಿರ್ವ್ಯಶ್ವಿತನ್ । ಸಿನ್ಧವೋ ನ ಯಯಿಯೋ ಭ್ರಾಜದೃಷ್ಟಯಃ ಪರಾವತೋ ನ ಯೋಜನಾನಿ ಮಮಿರೇ
ಅವರು ಉಷಸ್ಸಿನ ಬೆಳಕುಗಳಂತೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ವೇಗಿಗಳಂತೆ ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ನದಿಗಳಂತೆ ಹರಿಯಲು ಉತ್ಸುಕರು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯವರು; ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಂತೆ ದೂರದ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವವರು.
ಸುಭಾಗಾನ್ನೋ ದೇವಾಃ ಕೃಣುತಾ ಸುರತ್ನಾನಸ್ಮಾನ್ಸ್ತೋತೄನ್ಮರುತೋ ವಾವೃಧಾನಾಃ । ಅಧಿ ಸ್ತೋತ್ರಸ್ಯ ಸಖ್ಯಸ್ಯ ಗಾತ ಸನಾದ್ಧಿ ವೋ ರತ್ನಧೇಯಾನಿ ಸನ್ತಿ
ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಸಮೃದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಿ; ಮರುತ್ಗಳೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ನಮಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟುಮಾಡಿರಿ; ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಧನಸಂಪತ್ತು ಸದಾ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಪಶ್ಯಮಸ್ಯ ಮಹತೋ ಮಹಿತ್ವಮಮರ್ತ್ಯಸ್ಯ ಮರ್ತ್ಯಾಸು ವಿಕ್ಷು । ನಾನಾ ಹನೂ ವಿಭೃತೇ ಸಂ ಭರೇತೇ ಅಸಿನ್ವತೀ ಬಪ್ಸತೀ ಭೂರ್ಯತ್ತಃ
ನಾವು ಅವನ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಅಮರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ; ಅವನು ವಿವಿಧ ಬಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಅವು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ, ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ, ನುಂಗುತ್ತವೆ, ಬಹಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಗುಹಾ ಶಿರೋ ನಿಹಿತಮೃಧಗಕ್ಷೀ ಅಸಿನ್ವನ್ನತ್ತಿ ಜಿಹ್ವಯಾ ವನಾನಿ । ಅತ್ರಾಣ್ಯಸ್ಮೈ ಪಡ್ಭಿಃ ಸಂ ಭರನ್ತ್ಯುತ್ತಾನಹಸ್ತಾ ನಮಸಾಧಿ ವಿಕ್ಷು
ಅವನ ತಲೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ, ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾ, ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಕಾಡನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಾಗಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾಲಿನಿಂದ, ಕೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರ ಮಾತುಃ ಪ್ರತರಂ ಗುಹ್ಯಮಿಚ್ಛನ್ಕುಮಾರೋ ನ ವೀರುಧಃ ಸರ್ಪದುರ್ವೀಃ । ಸಸಂ ನ ಪಕ್ವಮವಿದಚ್ಛುಚನ್ತಂ ರಿರಿಹ್ವಾಂಸಂ ರಿಪ ಉಪಸ್ಥೇ ಅನ್ತಃ
ತಾಯಿಯ ಗುಪ್ತ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಮಗುವಿನಂತೆ, ಅವನು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವು ಹತ್ತುವಂತೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ; ಬಾಲಕನಂತೆ, ಅವನು ಬೇಯಿಸಿದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಂಡು, ಬಯಸುತ್ತಾ, ಶತ್ರುವಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ತದ್ವಾಮೃತಂ ರೋದಸೀ ಪ್ರ ಬ್ರವೀಮಿ ಜಾಯಮಾನೋ ಮಾತರಾ ಗರ್ಭೋ ಅತ್ತಿ । ನಾಹಂ ದೇವಸ್ಯ ಮರ್ತ್ಯಶ್ಚಿಕೇತಾಗ್ನಿರಙ್ಗ ವಿಚೇತಾಃ ಸ ಪ್ರಚೇತಾಃ
ಓ ಅಮೃತ, ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಗರ್ಭವು ತನ್ನ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ; ನಾನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು, ಜ್ಞಾನಿಯು, ಸರ್ವಜ್ಞನು.
ಯೋ ಅಸ್ಮಾ ಅನ್ನಂ ತೃಷ್ವಾದಧಾತ್ಯಾಜ್ಯೈರ್ಘೃತೈರ್ಜುಹೋತಿ ಪುಷ್ಯತಿ । ತಸ್ಮೈ ಸಹಸ್ರಮಕ್ಷಭಿರ್ವಿ ಚಕ್ಷೇಽಗ್ನೇ ವಿಶ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಙಸಿ ತ್ವಮ್
ಯಾರು ಅವನಿಗೆ ಹಸಿವಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೋ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿರುವೆ.
ಕಿಂ ದೇವೇಷು ತ್ಯಜ ಏನಶ್ಚಕರ್ಥಾಗ್ನೇ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ನು ತ್ವಾಮವಿದ್ವಾನ್ । ಅಕ್ರೀಳನ್ಕ್ರೀಳನ್ಹರಿರತ್ತವೇಽದನ್ವಿ ಪರ್ವಶಶ್ಚಕರ್ತ ಗಾಮಿವಾಸಿಃ
ಓ ಅಗ್ನಿ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೋ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ, ಆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವನು ಹೋಮದ ಭಾಗವನ್ನು ತಿಂದನು; ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ನೀನು ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಹಸುವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆಯೆ.
ವಿಷೂಚೋ ಅಶ್ವಾನ್ಯುಯುಜೇ ವನೇಜಾ ಋಜೀತಿಭೀ ರಶನಾಭಿರ್ಗೃಭೀತಾನ್ । ಚಕ್ಷದೇ ಮಿತ್ರೋ ವಸುಭಿಃ ಸುಜಾತಃ ಸಮಾನೃಧೇ ಪರ್ವಭಿರ್ವಾವೃಧಾನಃ
ಅವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹಂಬಲದಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನೇರ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದು, ಜೋತೆಯೊಡ್ಡಿದನು. ಮಿತ್ರನು, ಉತ್ತಮ ವಂಶದವನು, ಧನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಂಡು, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅಗ್ನಿಃ ಸಪ್ತಿಂ ವಾಜಮ್ಭರಂ ದದಾತ್ಯಗ್ನಿರ್ವೀರಂ ಶ್ರುತ್ಯಂ ಕರ್ಮನಿಷ್ಠಾಮ್ । ಅಗ್ನೀ ರೋದಸೀ ವಿ ಚರತ್ಸಮಞ್ಜನ್ನಗ್ನಿರ್ನಾರೀಂ ವೀರಕುಕ್ಷಿಂ ಪುರಂಧಿಮ್
ಅಗ್ನಿ ಬಲ ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ತರುವ ತಂಡವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿ ಕೀರ್ತಿಯುತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವೀರನನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಹೆಂಗಸು, ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೊರುವ ಗರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.
ಅಗ್ನೇರಪ್ನಸಃ ಸಮಿದಸ್ತು ಭದ್ರಾಗ್ನಿರ್ಮಹೀ ರೋದಸೀ ಆ ವಿವೇಶ । ಅಗ್ನಿರೇಕಂ ಚೋದಯತ್ಸಮತ್ಸ್ವಗ್ನಿರ್ವೃತ್ರಾಣಿ ದಯತೇ ಪುರೂಣಿ
ಅಗ್ನಿಯ ದೇಹದ ಹೋಮವು ಶುಭವಾಗಲಿ; ಅಗ್ನಿಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಒಬ್ಬನೇ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಗ್ನಿರ್ಹ ತ್ಯಂ ಜರತಃ ಕರ್ಣಮಾವಾಗ್ನಿರದ್ಭ್ಯೋ ನಿರದಹಜ್ಜರೂಥಮ್ । ಅಗ್ನಿರತ್ರಿಂ ಘರ್ಮ ಉರುಷ್ಯದನ್ತರಗ್ನಿರ್ನೃಮೇಧಂ ಪ್ರಜಯಾಸೃಜತ್ಸಮ್
ಅಗ್ನಿಯು ಆ ವಯಸ್ಸಾದವನನ್ನು, ಅವನ ಕಿವಿಯೊಡನೆ ತಂದನು; ಅಗ್ನಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ರಥವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಂದನು. ಅಗ್ನಿಯು ಅತ್ರಿಯನ್ನು ಒಳಗಿನ ಉಷ್ಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ಅಗ್ನಿಯು ನೃಮೇಧನನ್ನು ಸಂತಾನ ಸಮೇತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.
ಅಗ್ನಿರ್ದಾದ್ದ್ರವಿಣಂ ವೀರಪೇಶಾ ಅಗ್ನಿರೃಷಿಂ ಯಃ ಸಹಸ್ರಾ ಸನೋತಿ । ಅಗ್ನಿರ್ದಿವಿ ಹವ್ಯಮಾ ತತಾನಾಗ್ನೇರ್ಧಾಮಾನಿ ವಿಭೃತಾ ಪುರುತ್ರಾ
ಅಗ್ನಿಯು ವೀರರೊಡನೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಧನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಸಾವಿರಾರು ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಋಷಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೋಮವನ್ನು ಹರಡಿದ್ದಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯ ನಿವಾಸಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಅಗ್ನಿಮುಕ್ಥೈರೃಷಯೋ ವಿ ಹ್ವಯನ್ತೇಽಗ್ನಿಂ ನರೋ ಯಾಮನಿ ಬಾಧಿತಾಸಃ । ಅಗ್ನಿಂ ವಯೋ ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಪತನ್ತೋಽಗ್ನಿಃ ಸಹಸ್ರಾ ಪರಿ ಯಾತಿ ಗೋನಾಮ್
ಋಷಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಡುವ ಜನರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತವೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಸಾವಿರಾರು ಹಸುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಗ್ನಿಂ ವಿಶ ಈಳತೇ ಮಾನುಷೀರ್ಯಾ ಅಗ್ನಿಂ ಮನುಷೋ ನಹುಷೋ ವಿ ಜಾತಾಃ । ಅಗ್ನಿರ್ಗಾನ್ಧರ್ವೀಂ ಪಥ್ಯಾಮೃತಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಗವ್ಯೂತಿರ್ಘೃತ ಆ ನಿಷತ್ತಾ
ಮಾನವರ ಗುಂಪುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ; ಮನುವಿನವರು, ನಹುಷರ ಸಂತಾನಗಳು ಅಗ್ನಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಅಮೃತತ್ವದ ಗಂಧರ್ವರ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಹಸುಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಅಗ್ನಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಋಭವಸ್ತತಕ್ಷುರಗ್ನಿಂ ಮಹಾಮವೋಚಾಮಾ ಸುವೃಕ್ತಿಮ್ । ಅಗ್ನೇ ಪ್ರಾವ ಜರಿತಾರಂ ಯವಿಷ್ಠಾಗ್ನೇ ಮಹಿ ದ್ರವಿಣಮಾ ಯಜಸ್ವ
ಅಗ್ನಿಗಾಗಿ ಋಭುಗಳು ಸ್ತುತಿಯನ್ನೇ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಮಹತ್ತಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ ನಾವು ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಓ ಯೌವನದ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಹಾಡುಗಾರನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸು; ಅಗ್ನಿಯೇ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮಹಾ ಧನವನ್ನು ನೀಡು.
ಯ ಇಮಾ ವಿಶ್ವಾ ಭುವನಾನಿ ಜುಹ್ವದೃಷಿರ್ಹೋತಾ ನ್ಯಸೀದತ್ಪಿತಾ ನಃ । ಸ ಆಶಿಷಾ ದ್ರವಿಣಮಿಚ್ಛಮಾನಃ ಪ್ರಥಮಚ್ಛದವರಾಁ ಆ ವಿವೇಶ
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಾ ಋಷಿಯಾಗಿಯೂ ಹೋತಾಗಿಯೂ ಕುಳಿತಿದ್ದ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯಾದವನು—ಅವನು ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿಯೂ ಕೊನೆಯವನಾಗಿಯೂ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಕಿಂ ಸ್ವಿದಾಸೀದಧಿಷ್ಠಾನಮಾರಮ್ಭಣಂ ಕತಮತ್ಸ್ವಿತ್ಕಥಾಸೀತ್ । ಯತೋ ಭೂಮಿಂ ಜನಯನ್ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಿ ದ್ಯಾಮೌರ್ಣೋನ್ಮಹಿನಾ ವಿಶ್ವಚಕ್ಷಾಃ
ಯಾವುದು ಆ ಆಧಾರ? ಯಾವುದು ಆ ಬೆಂಬಲ? ಯಾವುದು ಆ ಮಾತು? ಅದು ಏನು? ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಹರಡಿದನು?
ವಿಶ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುರುತ ವಿಶ್ವತೋಮುಖೋ ವಿಶ್ವತೋಬಾಹುರುತ ವಿಶ್ವತಸ್ಪಾತ್ । ಸಂ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಧಮತಿ ಸಂ ಪತತ್ರೈರ್ದ್ಯಾವಾಭೂಮೀ ಜನಯನ್ದೇವ ಏಕಃ
ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖಗಳಿರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೈಗಳಿರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲುಗಳಿರುವವನು—ಅವನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ, ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಊದುತ್ತಾನೆ; ಆ ಒಬ್ಬ ದೇವರು ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಿಂ ಸ್ವಿದ್ವನಂ ಕ ಉ ಸ ವೃಕ್ಷ ಆಸ ಯತೋ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ನಿಷ್ಟತಕ್ಷುಃ । ಮನೀಷಿಣೋ ಮನಸಾ ಪೃಚ್ಛತೇದು ತದ್ಯದಧ್ಯತಿಷ್ಠದ್ಭುವನಾನಿ ಧಾರಯನ್
ಯಾವುದು ಆ ಕಾಡು? ಯಾರು ಆ ಮರ? ಅದರಿಂದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು? ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಯಾವದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆಂದು.
ಯಾ ತೇ ಧಾಮಾನಿ ಪರಮಾಣಿ ಯಾವಮಾ ಯಾ ಮಧ್ಯಮಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್ನುತೇಮಾ । ಶಿಕ್ಷಾ ಸಖಿಭ್ಯೋ ಹವಿಷಿ ಸ್ವಧಾವಃ ಸ್ವಯಂ ಯಜಸ್ವ ತನ್ವಂ ವೃಧಾನಃ
ಓ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಪರಮ ನಿವಾಸಗಳು, ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವವುಗಳು—ಅವುವನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಬೋಧಿಸು, ಸ್ವಯಂ ಪೋಷಕನಾದವನೇ; ಸ್ವಂತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸು.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್ಹವಿಷಾ ವಾವೃಧಾನಃ ಸ್ವಯಂ ಯಜಸ್ವ ಪೃಥಿವೀಮುತ ದ್ಯಾಮ್ । ಮುಹ್ಯನ್ತ್ವನ್ಯೇ ಅಭಿತೋ ಜನಾಸ ಇಹಾಸ್ಮಾಕಂ ಮಘವಾ ಸೂರಿರಸ್ತು
ಓ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೇ, ಹೋಮದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸು, ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಕೂಡ. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಜನರು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರಲಿ; ಇಲ್ಲಿ, ಧನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನಿಯು ನಮ್ಮವನು ಆಗಲಿ.
ವಾಚಸ್ಪತಿಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಮೂತಯೇ ಮನೋಜುವಂ ವಾಜೇ ಅದ್ಯಾ ಹುವೇಮ । ಸ ನೋ ವಿಶ್ವಾನಿ ಹವನಾನಿ ಜೋಷದ್ವಿಶ್ವಶಮ್ಭೂರವಸೇ ಸಾಧುಕರ್ಮಾ
ಇಂದು ನಾವು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಪತಿಯನ್ನು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು, ವೇಗವಾದ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯೋಣ. ಅವನು ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಹೋಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ; ಎಲ್ಲಾ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವ, ಸದುದ್ದೇಶದವನು, ನಮ್ಮ ನೆರವಿಗೆ ಬರಲಿ.
ಚಕ್ಷುಷಃ ಪಿತಾ ಮನಸಾ ಹಿ ಧೀರೋ ಘೃತಮೇನೇ ಅಜನನ್ನಮ್ನಮಾನೇ । ಯದೇದನ್ತಾ ಅದದೃಹನ್ತ ಪೂರ್ವ ಆದಿದ್ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಅಪ್ರಥೇತಾಮ್
ದೃಷ್ಟಿಯ ತಂದೆಯಾದ ಜ್ಞಾನಿಯು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯುವ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ. ಮೊದಲಿಗೆ ಎರಡು ಅಂಚುಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಿಮನಾ ಆದ್ವಿಹಾಯಾ ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಪರಮೋತ ಸಂದೃಕ್ । ತೇಷಾಮಿಷ್ಟಾನಿ ಸಮಿಷಾ ಮದನ್ತಿ ಯತ್ರಾ ಸಪ್ತಋಷೀನ್ಪರ ಏಕಮಾಹುಃ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ಪರಮ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದವನು. ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗಳು, ಹೋಮಗಳೊಡನೆ, ಆನಂದಿಸುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಏಳುವರುಷಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನು ಮೇಲಿರುವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯೋ ನಃ ಪಿತಾ ಜನಿತಾ ಯೋ ವಿಧಾತಾ ಧಾಮಾನಿ ವೇದ ಭುವನಾನಿ ವಿಶ್ವಾ । ಯೋ ದೇವಾನಾಂ ನಾಮಧಾ ಏಕ ಏವ ತಂ ಸಮ್ಪ್ರಶ್ನಂ ಭುವನಾ ಯನ್ತ್ಯನ್ಯಾ
ನಮ್ಮ ತಂದೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವರು, ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಅರಿವಿರುವವರು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಒಬ್ಬನೇ ಅವನು. ಆ ಒಬ್ಬನ ಕಡೆಗೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಮುಖಮಾಡುತ್ತವೆ.
ತ ಆಯಜನ್ತ ದ್ರವಿಣಂ ಸಮಸ್ಮಾ ಋಷಯಃ ಪೂರ್ವೇ ಜರಿತಾರೋ ನ ಭೂನಾ । ಅಸೂರ್ತೇ ಸೂರ್ತೇ ರಜಸಿ ನಿಷತ್ತೇ ಯೇ ಭೂತಾನಿ ಸಮಕೃಣ್ವನ್ನಿಮಾನಿ
ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು, ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಗಾಯಕರು, ಅವನಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು, ಉದಾರಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕೊಡುವಂತೆ. ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿರುವ ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಪರೋ ದಿವಾ ಪರ ಏನಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಪರೋ ದೇವೇಭಿರಸುರೈರ್ಯದಸ್ತಿ । ಕಂ ಸ್ವಿದ್ಗರ್ಭಂ ಪ್ರಥಮಂ ದಧ್ರ ಆಪೋ ಯತ್ರ ದೇವಾಃ ಸಮಪಶ್ಯನ್ತ ವಿಶ್ವೇ
ಅವನು ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೂರವಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಗರ್ಭವನ್ನು ನೀರುಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಧರಿಸಿತು? ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ನೋಡಿದರು?