ವಿಷ್ಣುರಿತ್ಥಾ ಪರಮಮಸ್ಯ ವಿದ್ವಾಞ್ಜಾತೋ ಬೃಹನ್ನಭಿ ಪಾತಿ ತೃತೀಯಮ್ । ಆಸಾ ಯದಸ್ಯ ಪಯೋ ಅಕ್ರತ ಸ್ವಂ ಸಚೇತಸೋ ಅಭ್ಯರ್ಚನ್ತ್ಯತ್ರ
ವಿಷ್ಣುವು ಹೀಗೆ ಪರಮವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮಹತ್ವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಮೂರನೇ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅತ ಉ ತ್ವಾ ಪಿತುಭೃತೋ ಜನಿತ್ರೀರನ್ನಾವೃಧಂ ಪ್ರತಿ ಚರನ್ತ್ಯನ್ನೈಃ । ತಾ ಈಂ ಪ್ರತ್ಯೇಷಿ ಪುನರನ್ಯರೂಪಾ ಅಸಿ ತ್ವಂ ವಿಕ್ಷು ಮಾನುಷೀಷು ಹೋತಾ
ಆದಕಾರಣ, ಪೋಷಕ ತಾಯಿಗಳು ಆಹಾರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ನೀನು ಆಹಾರದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮರಳಿ ಬರುವೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಹೋತಾರನಾಗಿರುವೆ.
ಹೋತಾರಂ ಚಿತ್ರರಥಮಧ್ವರಸ್ಯ ಯಜ್ಞಸ್ಯಯಜ್ಞಸ್ಯ ಕೇತುಂ ರುಶನ್ತಮ್ । ಪ್ರತ್ಯರ್ಧಿಂ ದೇವಸ್ಯದೇವಸ್ಯ ಮಹ್ನಾ ಶ್ರಿಯಾ ತ್ವಗ್ನಿಮತಿಥಿಂ ಜನಾನಾಮ್
ಯಜ್ಞದ ಚಿತ್ತಾರಥವಂತ ಹೋತಾರ, ಯಜ್ಞದ ಸಂಕೇತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ದೇವರ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿರುವೆ. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಜನರ ಅತಿಥಿಯಾಗಿರುವೆ.
ಸ ತು ವಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಧ ಪೇಶನಾನಿ ವಸಾನೋ ಅಗ್ನಿರ್ನಾಭಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ । ಅರುಷೋ ಜಾತಃ ಪದ ಇಳಾಯಾಃ ಪುರೋಹಿತೋ ರಾಜನ್ಯಕ್ಷೀಹ ದೇವಾನ್
ಅಗ್ನಿಯು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ನಾಭಿಯಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಇಳಾದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಹೋತಾರ, ರಾಜನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ.
ಆ ಹಿ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಅಗ್ನ ಉಭೇ ಸದಾ ಪುತ್ರೋ ನ ಮಾತರಾ ತತನ್ಥ । ಪ್ರ ಯಾಹ್ಯಚ್ಛೋಶತೋ ಯವಿಷ್ಠಾಥಾ ವಹ ಸಹಸ್ಯೇಹ ದೇವಾನ್
ಆಗ್ನಿಯೇ, ಆಕಾಶವೂ ಭೂಮಿಯೂ ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಮಗನಂತೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ನೀನು, ಯೌವನದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆತರು.
ಪಿಪ್ರೀಹಿ ದೇವಾಁ ಉಶತೋ ಯವಿಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಁ ಋತೂಁರೃತುಪತೇ ಯಜೇಹ । ಯೇ ದೈವ್ಯಾ ಋತ್ವಿಜಸ್ತೇಭಿರಗ್ನೇ ತ್ವಂ ಹೋತೄಣಾಮಸ್ಯಾಯಜಿಷ್ಠಃ
ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು, ಯೌವನದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೇ, ಋತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನೇ, ಋತುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದವನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡು. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳ ಹೋತಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನು.
ವೇಷಿ ಹೋತ್ರಮುತ ಪೋತ್ರಂ ಜನಾನಾಂ ಮನ್ಧಾತಾಸಿ ದ್ರವಿಣೋದಾ ಋತಾವಾ । ಸ್ವಾಹಾ ವಯಂ ಕೃಣವಾಮಾ ಹವೀಂಷಿ ದೇವೋ ದೇವಾನ್ಯಜತ್ವಗ್ನಿರರ್ಹನ್
ನೀನು ಜನರ ಹೋತಾರನೂ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವನೂ, ಧನದಾತನೂ, ಧರ್ಮವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂದು ನಾವು ಹವನಗಳನ್ನು ಮಾಡೋಣ. ಅಗ್ನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸು.
ಆ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಪನ್ಥಾಮಗನ್ಮ ಯಚ್ಛಕ್ನವಾಮ ತದನು ಪ್ರವೋಳ್ಹುಮ್ । ಅಗ್ನಿರ್ವಿದ್ವಾನ್ಸ ಯಜಾತ್ಸೇದು ಹೋತಾ ಸೋ ಅಧ್ವರಾನ್ಸ ಋತೂನ್ಕಲ್ಪಯಾತಿ
ನಾವು ದೇವತೆಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ, ಅಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯೋಣ. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ತಿಳಿದು, ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸು, ಹೋತಾರನಾಗಿರು. ಅವನು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ಋತುಗಳನ್ನೂ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯದ್ವೋ ವಯಂ ಪ್ರಮಿನಾಮ ವ್ರತಾನಿ ವಿದುಷಾಂ ದೇವಾ ಅವಿದುಷ್ಟರಾಸಃ । ಅಗ್ನಿಷ್ಟದ್ವಿಶ್ವಮಾ ಪೃಣಾತಿ ವಿದ್ವಾನ್ಯೇಭಿರ್ದೇವಾಁ ಋತುಭಿಃ ಕಲ್ಪಯಾತಿ
ದೇವತೆಗಳೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ವ್ರತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಿಳಿದವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಿ, ಈ ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಯತ್ಪಾಕತ್ರಾ ಮನಸಾ ದೀನದಕ್ಷಾ ನ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಮನ್ವತೇ ಮರ್ತ್ಯಾಸಃ । ಅಗ್ನಿಷ್ಟದ್ಧೋತಾ ಕ್ರತುವಿದ್ವಿಜಾನನ್ಯಜಿಷ್ಠೋ ದೇವಾಁ ಋತುಶೋ ಯಜಾತಿ
ಯಾವಾಗ ದುರ್ಬಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮನುಷ್ಯರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆಗ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಹೋತಾರನಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಋತುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ವಿಶ್ವೇಷಾಂ ಹ್ಯಧ್ವರಾಣಾಮನೀಕಂ ಚಿತ್ರಂ ಕೇತುಂ ಜನಿತಾ ತ್ವಾ ಜಜಾನ । ಸ ಆ ಯಜಸ್ವ ನೃವತೀರನು ಕ್ಷಾ ಸ್ಪಾರ್ಹಾ ಇಷಃ ಕ್ಷುಮತೀರ್ವಿಶ್ವಜನ್ಯಾಃ
ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಕೇತ, ಮಹಿಮೆಗೂ ಧ್ವಜವಾದವನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು, ಮಹಾತ್ಮರ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಧನಗಳನ್ನೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚು.
ಯಂ ತ್ವಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಯಂ ತ್ವಾಪಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಯಂ ತ್ವಾ ಸುಜನಿಮಾ ಜಜಾನ । ಪನ್ಥಾಮನು ಪ್ರವಿದ್ವಾನ್ಪಿತೃಯಾಣಂ ದ್ಯುಮದಗ್ನೇ ಸಮಿಧಾನೋ ವಿ ಭಾಹಿ
ನಿನ್ನನ್ನು ಆಕಾಶವೂ ಭೂಮಿಯೂ, ನೀರೂ, ತ್ವಷ್ಟಾರೂ, ಸುಜನ್ಮರೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಿತೃಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಹೊತ್ತಿ ಬೆಳಗು.
ಇನೋ ರಾಜನ್ನರತಿಃ ಸಮಿದ್ಧೋ ರೌದ್ರೋ ದಕ್ಷಾಯ ಸುಷುಮಾಁ ಅದರ್ಶಿ । ಚಿಕಿದ್ವಿ ಭಾತಿ ಭಾಸಾ ಬೃಹತಾಸಿಕ್ನೀಮೇತಿ ರುಶತೀಮಪಾಜನ್
ರಾಜನೇ, ಸಂತೋಷವು ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ, ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಬಿಳಿಯದು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಕೃಷ್ಣಾಂ ಯದೇನೀಮಭಿ ವರ್ಪಸಾ ಭೂಜ್ಜನಯನ್ಯೋಷಾಂ ಬೃಹತಃ ಪಿತುರ್ಜಾಮ್ । ಊರ್ಧ್ವಂ ಭಾನುಂ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಸ್ತಭಾಯನ್ದಿವೋ ವಸುಭಿರರತಿರ್ವಿ ಭಾತಿ
ಅವಳು ಕಪ್ಪಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪದಿಂದ, ಮಹಾನ್ ತಂದೆಯ ಮಗಳಾದ ಯುವತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾಳೆ, ಆನಂದವು ಆಕಾಶದ ಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಭದ್ರೋ ಭದ್ರಯಾ ಸಚಮಾನ ಆಗಾತ್ಸ್ವಸಾರಂ ಜಾರೋ ಅಭ್ಯೇತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ । ಸುಪ್ರಕೇತೈರ್ದ್ಯುಭಿರಗ್ನಿರ್ವಿತಿಷ್ಠನ್ರುಶದ್ಭಿರ್ವರ್ಣೈರಭಿ ರಾಮಮಸ್ಥಾತ್
ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಿಯನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಿವ್ಯ ವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸುಂದರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಅಸ್ಯ ಯಾಮಾಸೋ ಬೃಹತೋ ನ ವಗ್ನೂನಿನ್ಧಾನಾ ಅಗ್ನೇಃ ಸಖ್ಯುಃ ಶಿವಸ್ಯ । ಈಡ್ಯಸ್ಯ ವೃಷ್ಣೋ ಬೃಹತಃ ಸ್ವಾಸೋ ಭಾಮಾಸೋ ಯಾಮನ್ನಕ್ತವಶ್ಚಿಕಿತ್ರೇ
ಅವನ ಚಲನೆಗಳು ಮಹಾನ್ ವಂಶಸ್ಥರಂತಿವೆ, ಅವು ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿಯ ಶುಭಕರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ಪೂಜ್ಯನಾದ ಅವನ ಉಸಿರಾಟಗಳು ರಾತ್ರಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಸ್ವನಾ ನ ಯಸ್ಯ ಭಾಮಾಸಃ ಪವನ್ತೇ ರೋಚಮಾನಸ್ಯ ಬೃಹತಃ ಸುದಿವಃ । ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಭಿರ್ಯಸ್ತೇಜಿಷ್ಠೈಃ ಕ್ರೀಳುಮದ್ಭಿರ್ವರ್ಷಿಷ್ಠೇಭಿರ್ಭಾನುಭಿರ್ನಕ್ಷತಿ ದ್ಯಾಮ್
ಅವನ ಉಸಿರಾಟಗಳು ಘೋಷವಂತಾದವರಂತಿವೆ, ಹೊಳೆಯುವವು, ದೊಡ್ಡವು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವು; ಹಿರಿಯರು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಆನಂದಭರಿತರು, ತುಂಬು ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಯ ಶುಷ್ಮಾಸೋ ದದೃಶಾನಪವೇರ್ಜೇಹಮಾನಸ್ಯ ಸ್ವನಯನ್ನಿಯುದ್ಭಿಃ । ಪ್ರತ್ನೇಭಿರ್ಯೋ ರುಶದ್ಭಿರ್ದೇವತಮೋ ವಿ ರೇಭದ್ಭಿರರತಿರ್ಭಾತಿ ವಿಭ್ವಾ
ಅವನ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಅವು ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಘೋಷಮಯ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ; ಪುರಾತನವಾದ, ಹೊಳೆಯುವ, ಅತ್ಯಂತ ದೈವಿಕರಾದ, ಹರ್ಷಭರಿತರೊಂದಿಗೆ ಆನಂದವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ ಆ ವಕ್ಷಿ ಮಹಿ ನ ಆ ಚ ಸತ್ಸಿ ದಿವಸ್ಪೃಥಿವ್ಯೋರರತಿರ್ಯುವತ್ಯೋಃ । ಅಗ್ನಿಃ ಸುತುಕಃ ಸುತುಕೇಭಿರಶ್ವೈ ರಭಸ್ವದ್ಭೀ ರಭಸ್ವಾಁ ಏಹ ಗಮ್ಯಾಃ
ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ, ನಮ್ಮೊಡನೆ ಕೂತಿರುತ್ತಾನೆ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಆನಂದ, ಯುವನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಉತ್ತಮ ವಂಶದ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೇಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೇಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರ ತೇ ಯಕ್ಷಿ ಪ್ರ ತ ಇಯರ್ಮಿ ಮನ್ಮ ಭುವೋ ಯಥಾ ವನ್ದ್ಯೋ ನೋ ಹವೇಷು । ಧನ್ವನ್ನಿವ ಪ್ರಪಾ ಅಸಿ ತ್ವಮಗ್ನ ಇಯಕ್ಷವೇ ಪೂರವೇ ಪ್ರತ್ನ ರಾಜನ್
ನಾನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿನಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ನಮ್ಮ ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಬೇಕೆಂದು; ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಪೂಜಕನಿಗೆ ನೀನು ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಪುರಾತನ ರಾಜನು.
ಯಂ ತ್ವಾ ಜನಾಸೋ ಅಭಿ ಸಂಚರನ್ತಿ ಗಾವ ಉಷ್ಣಮಿವ ವ್ರಜಂ ಯವಿಷ್ಠ । ದೂತೋ ದೇವಾನಾಮಸಿ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮನ್ತರ್ಮಹಾಁಶ್ಚರಸಿ ರೋಚನೇನ
ಜನರು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಹಸುವುಗಳು ಬಿಸಿಯಾದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಂತೆ, ಕಿರಿಯವನೇ; ನೀನು ದೇವತೆಗಳೂ ಮಾನವರೂ ಆಗಿರುವ ದೂತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಮಹಾ ಬೆಳಕಿನೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಶಿಶುಂ ನ ತ್ವಾ ಜೇನ್ಯಂ ವರ್ಧಯನ್ತೀ ಮಾತಾ ಬಿಭರ್ತಿ ಸಚನಸ್ಯಮಾನಾ । ಧನೋರಧಿ ಪ್ರವತಾ ಯಾಸಿ ಹರ್ಯಞ್ಜಿಗೀಷಸೇ ಪಶುರಿವಾವಸೃಷ್ಟಃ
ಮಗುವಿನಂತೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ, ತಾಯಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರೈಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ; ನೀನು ನದಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕುತನದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತೀಯೆ, ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಬಿಡಲಾಗಿರುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಮೂರಾ ಅಮೂರ ನ ವಯಂ ಚಿಕಿತ್ವೋ ಮಹಿತ್ವಮಗ್ನೇ ತ್ವಮಙ್ಗ ವಿತ್ಸೇ । ಶಯೇ ವವ್ರಿಶ್ಚರತಿ ಜಿಹ್ವಯಾದನ್ರೇರಿಹ್ಯತೇ ಯುವತಿಂ ವಿಶ್ಪತಿಃ ಸನ್
ನಾವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ; ನೀನು ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದೀಯೆ, ನಿನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಮನೆಯ ಒಡೆಯನು ಯುವತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಕೂಚಿಜ್ಜಾಯತೇ ಸನಯಾಸು ನವ್ಯೋ ವನೇ ತಸ್ಥೌ ಪಲಿತೋ ಧೂಮಕೇತುಃ । ಅಸ್ನಾತಾಪೋ ವೃಷಭೋ ನ ಪ್ರ ವೇತಿ ಸಚೇತಸೋ ಯಂ ಪ್ರಣಯನ್ತ ಮರ್ತಾಃ
ಅವನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಹೊಸದಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಬೂದಿ ಧೂಮದ ಧ್ವಜದಂತೆ; ತೃಪ್ತಿಯಾಗದೆ, ಎಮ್ಮೆಹೋಗೆ, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ತನೂತ್ಯಜೇವ ತಸ್ಕರಾ ವನರ್ಗೂ ರಶನಾಭಿರ್ದಶಭಿರಭ್ಯಧೀತಾಮ್ । ಇಯಂ ತೇ ಅಗ್ನೇ ನವ್ಯಸೀ ಮನೀಷಾ ಯುಕ್ಷ್ವಾ ರಥಂ ನ ಶುಚಯದ್ಭಿರಙ್ಗೈಃ
ದೇಹದ ಕಳ್ಳನಂತೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರೆವನು, ಹತ್ತು ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆ, ಹೊಳೆಯುವ ಭಾಗಗಳಿರುವ ರಥವನ್ನು ಜೋಡಿಸು.
ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ತೇ ಜಾತವೇದೋ ನಮಶ್ಚೇಯಂ ಚ ಗೀಃ ಸದಮಿದ್ವರ್ಧನೀ ಭೂತ್ । ರಕ್ಷಾ ಣೋ ಅಗ್ನೇ ತನಯಾನಿ ತೋಕಾ ರಕ್ಷೋತ ನಸ್ತನ್ವೋ ಅಪ್ರಯುಚ್ಛನ್
ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ವಂದನೆ ನಿನಗೆ, ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನೇ, ಈ ಹಾಡು ಸದಾ ಪೋಷಕವಾಗಿರಲಿ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸು, ನಮ್ಮ ದೇಹಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಯು.
ಏಕಃ ಸಮುದ್ರೋ ಧರುಣೋ ರಯೀಣಾಮಸ್ಮದ್ಧೃದೋ ಭೂರಿಜನ್ಮಾ ವಿ ಚಷ್ಟೇ । ಸಿಷಕ್ತ್ಯೂಧರ್ನಿಣ್ಯೋರುಪಸ್ಥ ಉತ್ಸಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ನಿಹಿತಂ ಪದಂ ವೇಃ
ಒಂದು ಸಮುದ್ರ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಆಧಾರ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಿಂದ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳವನು, ಅವನು ನೋಡುವನು; ಅವನು ಎರಡು ತಾಯಿಗಳ ಉಡರನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಾನೆ, ಮೂಲದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕಿಯ ದಾರಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಸಮಾನಂ ನೀಳಂ ವೃಷಣೋ ವಸಾನಾಃ ಸಂ ಜಗ್ಮಿರೇ ಮಹಿಷಾ ಅರ್ವತೀಭಿಃ । ಋತಸ್ಯ ಪದಂ ಕವಯೋ ನಿ ಪಾನ್ತಿ ಗುಹಾ ನಾಮಾನಿ ದಧಿರೇ ಪರಾಣಿ
ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಹಸುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಕವಿಗಳು ಸತ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ದೂರದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಋತಾಯಿನೀ ಮಾಯಿನೀ ಸಂ ದಧಾತೇ ಮಿತ್ವಾ ಶಿಶುಂ ಜಜ್ಞತುರ್ವರ್ಧಯನ್ತೀ । ವಿಶ್ವಸ್ಯ ನಾಭಿಂ ಚರತೋ ಧ್ರುವಸ್ಯ ಕವೇಶ್ಚಿತ್ತನ್ತುಂ ಮನಸಾ ವಿಯನ್ತಃ
ಸತ್ಯವಂತರು ಮತ್ತು ಮಾಯಾಮಯರು ಸೇರಿ, ಮಗುವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲರ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಸ್ಥಿರನಾದವನಿಗೆ, ಕವಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೂಲನ್ನು ನೇಯುತ್ತಾರೆ.
ಋತಸ್ಯ ಹಿ ವರ್ತನಯಃ ಸುಜಾತಮಿಷೋ ವಾಜಾಯ ಪ್ರದಿವಃ ಸಚನ್ತೇ । ಅಧೀವಾಸಂ ರೋದಸೀ ವಾವಸಾನೇ ಘೃತೈರನ್ನೈರ್ವಾವೃಧಾತೇ ಮಧೂನಾಮ್
ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸುಜನ್ಮವಾಗಿವೆ, ಹೋಮಗಳು ಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ; ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜೇನುಮಧುರ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.