ಇಯಂ ಯಾ ನೀಚ್ಯರ್ಕಿಣೀ ರೂಪಾ ರೋಹಿಣ್ಯಾ ಕೃತಾ । ಚಿತ್ರೇವ ಪ್ರತ್ಯದರ್ಶ್ಯಾಯತ್ಯನ್ತರ್ದಶಸು ಬಾಹುಷು
ಈಕೆ, ಕೆಳಗೆ ಹೊಳೆಯುವವಳು, ರೋಹಿಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಿತ್ರದಂತೆ, ಅವಳು ಹತ್ತು ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರಜಾ ಹ ತಿಸ್ರೋ ಅತ್ಯಾಯಮೀಯುರ್ನ್ಯನ್ಯಾ ಅರ್ಕಮಭಿತೋ ವಿವಿಶ್ರೇ । ಬೃಹದ್ಧ ತಸ್ಥೌ ಭುವನೇಷ್ವನ್ತಃ ಪವಮಾನೋ ಹರಿತ ಆ ವಿವೇಶ
ಮೂರು ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಮುಂದೆ ಹೋದವು, ಇನ್ನಾವುವೋ ಸುತ್ತಲಿನಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಆ ವಿಶಾಲನಾದವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಹಿರಿದಾದವನಾದ ಹರಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಮಾತಾ ರುದ್ರಾಣಾಂ ದುಹಿತಾ ವಸೂನಾಂ ಸ್ವಸಾದಿತ್ಯಾನಾಮಮೃತಸ್ಯ ನಾಭಿಃ । ಪ್ರ ನು ವೋಚಂ ಚಿಕಿತುಷೇ ಜನಾಯ ಮಾ ಗಾಮನಾಗಾಮದಿತಿಂ ವಧಿಷ್ಟ
ಅವಳು ರುದ್ರರ ತಾಯಿ, ವಸುಗಳ ಮಗಳು, ಆದಿತ್ಯರ ಸಹೋದರಿ, ಅಮೃತದ ನಾಭಿ. ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಆ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬೇಡಿ, ಅವಳಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗಬಾರದು.
ವಚೋವಿದಂ ವಾಚಮುದೀರಯನ್ತೀಂ ವಿಶ್ವಾಭಿರ್ಧೀಭಿರುಪತಿಷ್ಠಮಾನಾಮ್ । ದೇವೀಂ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಪರ್ಯೇಯುಷೀಂ ಗಾಮಾ ಮಾವೃಕ್ತ ಮರ್ತ್ಯೋ ದಭ್ರಚೇತಾಃ
ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮಾತನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ದೇವಿಯನ್ನು, ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವಳನ್ನು, ಅಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿಯ ಮನುಷ್ಯನು ಆ ಗಾವನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು.
ತ್ವಮಗ್ನೇ ಬೃಹದ್ವಯೋ ದಧಾಸಿ ದೇವ ದಾಶುಷೇ । ಕವಿರ್ಗೃಹಪತಿರ್ಯುವಾ
ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ, ದೇವಾ, ಭಕ್ತನಿಗಾಗಿ. ನೀನು ಜ್ಞಾನಿಯೂ, ಗೃಹಪತಿಯಾಗಿಯೂ, ಸದಾ ಯೌವನದಿಂದಿರುವವನು.
ಸ ನ ಈಳಾನಯಾ ಸಹ ದೇವಾಁ ಅಗ್ನೇ ದುವಸ್ಯುವಾ । ಚಿಕಿದ್ವಿಭಾನವಾ ವಹ
ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ದೇವತೆಗಳಾದ ಅಗ್ನೇ, ನಾವು ಸೇವೆ ಪಡೆಯೋಣ. ನೀನು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು.
ತ್ವಯಾ ಹ ಸ್ವಿದ್ಯುಜಾ ವಯಂ ಚೋದಿಷ್ಠೇನ ಯವಿಷ್ಠ್ಯ । ಅಭಿ ಷ್ಮೋ ವಾಜಸಾತಯೇ
ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ನಾವು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಔರ್ವಭೃಗುವಚ್ಛುಚಿಮಪ್ನವಾನವದಾ ಹುವೇ । ಅಗ್ನಿಂ ಸಮುದ್ರವಾಸಸಮ್
ಔರ್ವ, ಭೃಗು, ಶುಚಿ, ಅಪ್ನವಾನರಂತೆ, ನಾನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಹುವೇ ವಾತಸ್ವನಂ ಕವಿಂ ಪರ್ಜನ್ಯಕ್ರನ್ದ್ಯಂ ಸಹಃ । ಅಗ್ನಿಂ ಸಮುದ್ರವಾಸಸಮ್
ಗಾಳಿಯ ಶಬ್ದವಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು, ಪರ್ಜನ್ಯನಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯನ್ನು, ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಆ ಸವಂ ಸವಿತುರ್ಯಥಾ ಭಗಸ್ಯೇವ ಭುಜಿಂ ಹುವೇ । ಅಗ್ನಿಂ ಸಮುದ್ರವಾಸಸಮ್
ಸವಿತೃನ ಸವನೆಗೆ, ಭಾಗನ ಪಾಲಿಗೆ ಕರೆಯುವಂತೆ, ನಾನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಅಗ್ನಿಂ ವೋ ವೃಧನ್ತಮಧ್ವರಾಣಾಂ ಪುರೂತಮಮ್ । ಅಚ್ಛಾ ನಪ್ತ್ರೇ ಸಹಸ್ವತೇ
ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರವಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆ ಸಂತಾನಿಗೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಅಯಂ ಯಥಾ ನ ಆಭುವತ್ತ್ವಷ್ಟಾ ರೂಪೇವ ತಕ್ಷ್ಯಾ । ಅಸ್ಯ ಕ್ರತ್ವಾ ಯಶಸ್ವತಃ
ಒಬ್ಬ ತಕ್ಕುದಾರನು ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ, ಈ ಅಗ್ನಿಯು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ನಿರ್ಮಿತನಾದನು; ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
ಅಯಂ ವಿಶ್ವಾ ಅಭಿ ಶ್ರಿಯೋಽಗ್ನಿರ್ದೇವೇಷು ಪತ್ಯತೇ । ಆ ವಾಜೈರುಪ ನೋ ಗಮತ್
ಈ ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವೈಭವಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಜಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಿ.
ವಿಶ್ವೇಷಾಮಿಹ ಸ್ತುಹಿ ಹೋತೄಣಾಂ ಯಶಸ್ತಮಮ್ । ಅಗ್ನಿಂ ಯಜ್ಞೇಷು ಪೂರ್ವ್ಯಮ್
ಎಲ್ಲ ಹೋತಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸು.
ಶೀರಂ ಪಾವಕಶೋಚಿಷಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಯೋ ದಮೇಷ್ವಾ । ದೀದಾಯ ದೀರ್ಘಶ್ರುತ್ತಮಃ
ಶುದ್ಧವಾದ ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ, ಅಗ್ನಿಯು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ತಮರ್ವನ್ತಂ ನ ಸಾನಸಿಂ ಗೃಣೀಹಿ ವಿಪ್ರ ಶುಷ್ಮಿಣಮ್ । ಮಿತ್ರಂ ನ ಯಾತಯಜ್ಜನಮ್
ಅಶ್ವದ ಓಟದಂತೆ ವೇಗಿಯಾದ, ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನಾದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ ಮಿತ್ರನಂತೆ ಅವನನ್ನು ಹಾಡು.
ಉಪ ತ್ವಾ ಜಾಮಯೋ ಗಿರೋ ದೇದಿಶತೀರ್ಹವಿಷ್ಕೃತಃ । ವಾಯೋರನೀಕೇ ಅಸ್ಥಿರನ್
ನೀನು ಹೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ, ಗೃಹಿಣಿಯರು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ವಾಯುವಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾತ್ವವೃತಂ ಬರ್ಹಿಸ್ತಸ್ಥಾವಸಂದಿನಮ್ । ಆಪಶ್ಚಿನ್ನಿ ದಧಾ ಪದಮ್
ಯಾರ ತ್ರಿವರ್ಣದ ದರ್ಭಾಸನದಲ್ಲಿ, ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ, ನೀರಿನೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ.
ಪದಂ ದೇವಸ್ಯ ಮೀಳ್ಹುಷೋಽನಾಧೃಷ್ಟಾಭಿರೂತಿಭಿಃ । ಭದ್ರಾ ಸೂರ್ಯ ಇವೋಪದೃಕ್
ದಾನಶೀಲ ದೇವರ ಹೆಜ್ಜೆ, ಜಯಶಾಲಿ ಸಹಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದು, ಶುಭಕರವಾದದು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನೋಡುವದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅಗ್ನೇ ಘೃತಸ್ಯ ಧೀತಿಭಿಸ್ತೇಪಾನೋ ದೇವ ಶೋಚಿಷಾ । ಆ ದೇವಾನ್ವಕ್ಷಿ ಯಕ್ಷಿ ಚ
ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನ ಘೃತಮಯ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ದೇವಾ, ನಿನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಿ ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸು.
ತಂ ತ್ವಾಜನನ್ತ ಮಾತರಃ ಕವಿಂ ದೇವಾಸೋ ಅಙ್ಗಿರಃ । ಹವ್ಯವಾಹಮಮರ್ತ್ಯಮ್
ಅಮ್ಮಂದಿರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಘಿರಸರು ನಿನ್ನನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟರು; ನೀನು ಕವಿ, ಅಮರನಾದ ಹೋಮವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು.
ಪ್ರಚೇತಸಂ ತ್ವಾ ಕವೇಽಗ್ನೇ ದೂತಂ ವರೇಣ್ಯಮ್ । ಹವ್ಯವಾಹಂ ನಿ ಷೇದಿರೇ
ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಜ್ಞಾನಿಯೂ, ಕವಿಯೂ ಆಗಿ, ಆರಾಧ್ಯ ದೂತನಾಗಿ, ಹೋಮವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ನಹಿ ಮೇ ಅಸ್ತ್ಯಘ್ನ್ಯಾ ನ ಸ್ವಧಿತಿರ್ವನನ್ವತಿ । ಅಥೈತಾದೃಗ್ಭರಾಮಿ ತೇ
ನನಗೆ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದ ಹಸು ಇಲ್ಲ, ಹಂಚಬೇಕಾದ ಭಾಗವೂ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯದಗ್ನೇ ಕಾನಿ ಕಾನಿ ಚಿದಾ ತೇ ದಾರೂಣಿ ದಧ್ಮಸಿ । ತಾ ಜುಷಸ್ವ ಯವಿಷ್ಠ್ಯ
ಅಗ್ನೇ, ನಾವು ನಿನಗಾಗಿ ಯಾವ ಯಾವ ಮರಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೋ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಯೌವನದವನೆ.
ಯದತ್ತ್ಯುಪಜಿಹ್ವಿಕಾ ಯದ್ವಮ್ರೋ ಅತಿಸರ್ಪತಿ । ಸರ್ವಂ ತದಸ್ತು ತೇ ಘೃತಮ್
ಯಾವುದನ್ನು ಉಪಜಿಹ್ವಿಕಾ ತಿನ್ನುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವದನ್ನು ಇಲುಕು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಘೃತವಾಗಿರಲಿ.
ಅಗ್ನಿಮಿನ್ಧಾನೋ ಮನಸಾ ಧಿಯಂ ಸಚೇತ ಮರ್ತ್ಯಃ । ಅಗ್ನಿಮೀಧೇ ವಿವಸ್ವಭಿಃ
ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅದರ್ಶಿ ಗಾತುವಿತ್ತಮೋ ಯಸ್ಮಿನ್ವ್ರತಾನ್ಯಾದಧುಃ । ಉಪೋ ಷು ಜಾತಮಾರ್ಯಸ್ಯ ವರ್ಧನಮಗ್ನಿಂ ನಕ್ಷನ್ತ ನೋ ಗಿರಃ
ಯಾವನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ, ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಆರ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಗ್ನಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳು, ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರ ದೈವೋದಾಸೋ ಅಗ್ನಿರ್ದೇವಾಁ ಅಚ್ಛಾ ನ ಮಜ್ಮನಾ । ಅನು ಮಾತರಂ ಪೃಥಿವೀಂ ವಿ ವಾವೃತೇ ತಸ್ಥೌ ನಾಕಸ್ಯ ಸಾನವಿ
ದಿವೋದಾಸನ ಮಗ ಅಗ್ನಿಯ ಕಡೆಗೆ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಆಕಾಶದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಯಸ್ಮಾದ್ರೇಜನ್ತ ಕೃಷ್ಟಯಶ್ಚರ್ಕೃತ್ಯಾನಿ ಕೃಣ್ವತಃ । ಸಹಸ್ರಸಾಂ ಮೇಧಸಾತಾವಿವ ತ್ಮನಾಗ್ನಿಂ ಧೀಭಿಃ ಸಪರ್ಯತ
ಯಾರಿಂದ ಜನರು ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಂತೆಯೇ ಸಾವಿರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸೋಣ.
ಪ್ರ ಯಂ ರಾಯೇ ನಿನೀಷಸಿ ಮರ್ತೋ ಯಸ್ತೇ ವಸೋ ದಾಶತ್ । ಸ ವೀರಂ ಧತ್ತೇ ಅಗ್ನ ಉಕ್ಥಶಂಸಿನಂ ತ್ಮನಾ ಸಹಸ್ರಪೋಷಿಣಮ್
ಯಾರನ್ನು ನೀನು, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಧನವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೋ, ದಯಾಳುವಾದವನೇ, ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ಶೂರನಾದ ಮಗನನ್ನು, ಹಾಡು ಹಾಡುವವನನ್ನು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.