ತನ್ನಸ್ತುರೀಪಮದ್ಭುತಂ ಪುರು ವಾರಂ ಪುರು ತ್ಮನಾ । ತ್ವಷ್ಟಾ ಪೋಷಾಯ ವಿ ಷ್ಯತು ರಾಯೇ ನಾಭಾ ನೋ ಅಸ್ಮಯುಃ
ಅದ್ಭುತನಾದ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುವ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ತ್ವಷ್ಟಾ ನಮ್ಮ ಪೋಷಣೆಗೆ, ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಆಧಾರವಾಗಿಯೂ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಲಿ.
ಅವಸೃಜನ್ನುಪ ತ್ಮನಾ ದೇವಾನ್ಯಕ್ಷಿ ವನಸ್ಪತೇ । ಅಗ್ನಿರ್ಹವ್ಯಾ ಸುಷೂದತಿ ದೇವೋ ದೇವೇಷು ಮೇಧಿರಃ
ಅವರ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ವನಸ್ಪತಿ, ದೈವಿಕರನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಗ್ನಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವವನು, ಹೋಮದ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪೂಷಣ್ವತೇ ಮರುತ್ವತೇ ವಿಶ್ವದೇವಾಯ ವಾಯವೇ । ಸ್ವಾಹಾ ಗಾಯತ್ರವೇಪಸೇ ಹವ್ಯಮಿನ್ದ್ರಾಯ ಕರ್ತನ
ಪೂಷಣನಿಗೆ, ಮರುತರಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ವಾಯುವಿಗೆ, ಸ್ವಾಹಾ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗಾಯತ್ರಿಗೆ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೋಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ.
ಸ್ವಾಹಾಕೃತಾನ್ಯಾ ಗಹ್ಯುಪ ಹವ್ಯಾನಿ ವೀತಯೇ । ಇನ್ದ್ರಾ ಗಹಿ ಶ್ರುಧೀ ಹವಂ ತ್ವಾಂ ಹವನ್ತೇ ಅಧ್ವರೇ
ಸ್ವಾಹಾ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಹೋಮಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಇಂದ್ರನೇ, ಬಾ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಪ್ರ ತವ್ಯಸೀಂ ನವ್ಯಸೀಂ ಧೀತಿಮಗ್ನಯೇ ವಾಚೋ ಮತಿಂ ಸಹಸಃ ಸೂನವೇ ಭರೇ । ಅಪಾಂ ನಪಾದ್ಯೋ ವಸುಭಿಃ ಸಹ ಪ್ರಿಯೋ ಹೋತಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ನ್ಯಸೀದದೃತ್ವಿಯಃ
ನಾನು ಅಗ್ನಿಗೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನಿಗೆ, ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ, ಹೊಸದಾದ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು, ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೋತಾರನು, ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ ಜಾಯಮಾನಃ ಪರಮೇ ವ್ಯೋಮನ್ಯಾವಿರಗ್ನಿರಭವನ್ಮಾತರಿಶ್ವನೇ । ಅಸ್ಯ ಕ್ರತ್ವಾ ಸಮಿಧಾನಸ್ಯ ಮಜ್ಮನಾ ಪ್ರ ದ್ಯಾವಾ ಶೋಚಿಃ ಪೃಥಿವೀ ಅರೋಚಯತ್
ಅವನು ಪರಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಮತರಿಶ್ವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಹೊತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿವೆ.
ಅಸ್ಯ ತ್ವೇಷಾ ಅಜರಾ ಅಸ್ಯ ಭಾನವಃ ಸುಸಂದೃಶಃ ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ಯ ಸುದ್ಯುತಃ । ಭಾತ್ವಕ್ಷಸೋ ಅತ್ಯಕ್ತುರ್ನ ಸಿನ್ಧವೋಽಗ್ನೇ ರೇಜನ್ತೇ ಅಸಸನ್ತೋ ಅಜರಾಃ
ಅವನ ಭಯಾನಕವಾದ, ಕ್ಷಯಿಸದ ಕಿರಣಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ರೂಪದಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಅವನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಂತೆ, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಸದಾ ಹೊಸದಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಯಮೇರಿರೇ ಭೃಗವೋ ವಿಶ್ವವೇದಸಂ ನಾಭಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಭುವನಸ್ಯ ಮಜ್ಮನಾ । ಅಗ್ನಿಂ ತಂ ಗೀರ್ಭಿರ್ಹಿನುಹಿ ಸ್ವ ಆ ದಮೇ ಯ ಏಕೋ ವಸ್ವೋ ವರುಣೋ ನ ರಾಜತಿ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಭೃಗುಗಳು ಯಮನನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಧನಿಕನಾದ ವರಣನಂತೆ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನ ಯೋ ವರಾಯ ಮರುತಾಮಿವ ಸ್ವನಃ ಸೇನೇವ ಸೃಷ್ಟಾ ದಿವ್ಯಾ ಯಥಾಶನಿಃ । ಅಗ್ನಿರ್ಜಮ್ಭೈಸ್ತಿಗಿತೈರತ್ತಿ ಭರ್ವತಿ ಯೋಧೋ ನ ಶತ್ರೂನ್ಸ ವನಾ ನ್ಯೃಞ್ಜತೇ
ಅವನ ಧ್ವನಿ ಮಾರುತಗಳ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಆಕಾಶದ ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಸೇನೆಯಂತೆ, ಯಾರೂ ಮೀರುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿ ತನ್ನ ಬಾಯಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯೋಧನಂತೆ ಗೆದ್ದು, ಅವರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕುವಿನ್ನೋ ಅಗ್ನಿರುಚಥಸ್ಯ ವೀರಸದ್ವಸುಷ್ಕುವಿದ್ವಸುಭಿಃ ಕಾಮಮಾವರತ್ । ಚೋದಃ ಕುವಿತ್ತುತುಜ್ಯಾತ್ಸಾತಯೇ ಧಿಯಃ ಶುಚಿಪ್ರತೀಕಂ ತಮಯಾ ಧಿಯಾ ಗೃಣೇ
ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ ವೀರನಾದ ಅಗ್ನಿ ನಮಗೆ ಧನವನ್ನು ಕೊಡುವನೋ? ಅವನು ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪೂರೈಸುವನೋ? ಅವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಯಶಸ್ಸಿನತ್ತ ಸಾಗಲಿ; ಶುದ್ಧವಾದ ಮುಖವಿರುವ ಅವನನ್ನು ನಾನು ಈ ಪ್ರೇರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಘೃತಪ್ರತೀಕಂ ವ ಋತಸ್ಯ ಧೂರ್ಷದಮಗ್ನಿಂ ಮಿತ್ರಂ ನ ಸಮಿಧಾನ ಋಞ್ಜತೇ । ಇನ್ಧಾನೋ ಅಕ್ರೋ ವಿದಥೇಷು ದೀದ್ಯಚ್ಛುಕ್ರವರ್ಣಾಮುದು ನೋ ಯಂಸತೇ ಧಿಯಮ್
ತುಪ್ಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಿರುವ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಹೊತ್ತಿಡುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಹೊತ್ತಾಗ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೊಳೆಯುವ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾನೆ.
ಅಪ್ರಯುಚ್ಛನ್ನಪ್ರಯುಚ್ಛದ್ಭಿರಗ್ನೇ ಶಿವೇಭಿರ್ನಃ ಪಾಯುಭಿಃ ಪಾಹಿ ಶಗ್ಮೈಃ । ಅದಬ್ಧೇಭಿರದೃಪಿತೇಭಿರಿಷ್ಟೇಽನಿಮಿಷದ್ಭಿಃ ಪರಿ ಪಾಹಿ ನೋ ಜಾಃ
ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಜಾಗರೂಕರಾದ, ಸುಖಕರವಾದ, ನಿರಂತರವಾದ ರಕ್ಷಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು; ಹಾನಿಯಾಗದ, ಅಪರಾಜಿತ, ಆರಾಧಿತ, ನಿದ್ರಿಸದ ರಕ್ಷಕರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಯಿಸು.
ಏತಿ ಪ್ರ ಹೋತಾ ವ್ರತಮಸ್ಯ ಮಾಯಯೋರ್ಧ್ವಾಂ ದಧಾನಃ ಶುಚಿಪೇಶಸಂ ಧಿಯಮ್ । ಅಭಿ ಸ್ರುಚಃ ಕ್ರಮತೇ ದಕ್ಷಿಣಾವೃತೋ ಯಾ ಅಸ್ಯ ಧಾಮ ಪ್ರಥಮಂ ಹ ನಿಂಸತೇ
ಹೋತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಹೋಮಪಾತ್ರಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಅಭೀಮೃತಸ್ಯ ದೋಹನಾ ಅನೂಷತ ಯೋನೌ ದೇವಸ್ಯ ಸದನೇ ಪರೀವೃತಾಃ । ಅಪಾಮುಪಸ್ಥೇ ವಿಭೃತೋ ಯದಾವಸದಧ ಸ್ವಧಾ ಅಧಯದ್ಯಾಭಿರೀಯತೇ
ಅಮೃತದ ಹಾಲುಹರಿಯುವವರು ದೇವರ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ನೀರಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಹರಿವ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯುಯೂಷತಃ ಸವಯಸಾ ತದಿದ್ವಪುಃ ಸಮಾನಮರ್ಥಂ ವಿತರಿತ್ರತಾ ಮಿಥಃ । ಆದೀಂ ಭಗೋ ನ ಹವ್ಯಃ ಸಮಸ್ಮದಾ ವೋಳ್ಹುರ್ನ ರಶ್ಮೀನ್ಸಮಯಂಸ್ತ ಸಾರಥಿಃ
ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಬಯಸುವವರು ಒಂದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಆ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಹವ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ ಭಾಗನಂತೆ, ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು ಲಗಾಮುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸಾರಥಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಯಮೀಂ ದ್ವಾ ಸವಯಸಾ ಸಪರ್ಯತಃ ಸಮಾನೇ ಯೋನಾ ಮಿಥುನಾ ಸಮೋಕಸಾ । ದಿವಾ ನ ನಕ್ತಂ ಪಲಿತೋ ಯುವಾಜನಿ ಪುರೂ ಚರನ್ನಜರೋ ಮಾನುಷಾ ಯುಗಾ
ಒಂದೇ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಒಂದೇ ಮನೆಗೆ ಸೇರಿದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎಂಬಂತೆ, ಒಬ್ಬನು ಹಳೆಯವನು, ಒಬ್ಬನು ಹಸಿರಾದವನು, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವರು, ಮಾನವರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ತಮೀಂ ಹಿನ್ವನ್ತಿ ಧೀತಯೋ ದಶ ವ್ರಿಶೋ ದೇವಂ ಮರ್ತಾಸ ಊತಯೇ ಹವಾಮಹೇ । ಧನೋರಧಿ ಪ್ರವತ ಆ ಸ ಋಣ್ವತ್ಯಭಿವ್ರಜದ್ಭಿರ್ವಯುನಾ ನವಾಧಿತ
ಹತ್ತು ಪ್ರೇರಿತ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಅವನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ; ನಾವು ಮನುಷ್ಯರು ದೇವರನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ; ಬಿಲ್ಲಿನ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ವಂ ಹ್ಯಗ್ನೇ ದಿವ್ಯಸ್ಯ ರಾಜಸಿ ತ್ವಂ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಪಶುಪಾ ಇವ ತ್ಮನಾ । ಏನೀ ತ ಏತೇ ಬೃಹತೀ ಅಭಿಶ್ರಿಯಾ ಹಿರಣ್ಯಯೀ ವಕ್ವರೀ ಬರ್ಹಿರಾಶಾತೇ
ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದೈವಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುತ್ತೀಯೆ; ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ನೀನು ಹಿಂಡಿನ ಕಾಯುವವನಂತೆ ಕಾಯುತ್ತೀಯೆ; ಈ ವಿಶಾಲವಾದ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬಂಗಾರದ ಹೋಮಪಾತ್ರಗಳು ಬರ್ಹಿಯನ್ನು ಹಾಸಿವೆ.
ಅಗ್ನೇ ಜುಷಸ್ವ ಪ್ರತಿ ಹರ್ಯ ತದ್ವಚೋ ಮನ್ದ್ರ ಸ್ವಧಾವ ಋತಜಾತ ಸುಕ್ರತೋ । ಯೋ ವಿಶ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಙಸಿ ದರ್ಶತೋ ರಣ್ವಃ ಸಂದೃಷ್ಟೌ ಪಿತುಮಾಁ ಇವ ಕ್ಷಯಃ
ಅಗ್ನಿಯೇ, ಈ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆನಂದಿಸು; ಸುಖಕರ, ಸ್ವಯಂಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಜ್ಞಾನಿಯೇ; ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ವಿಸ್ಮಯಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಲುವಂತೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೀಯೆ.
ತಂ ಪೃಚ್ಛತಾ ಸ ಜಗಾಮಾ ಸ ವೇದ ಸ ಚಿಕಿತ್ವಾಁ ಈಯತೇ ಸಾ ನ್ವೀಯತೇ । ತಸ್ಮಿನ್ಸನ್ತಿ ಪ್ರಶಿಷಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನಿಷ್ಟಯಃ ಸ ವಾಜಸ್ಯ ಶವಸಃ ಶುಷ್ಮಿಣಸ್ಪತಿಃ
ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿ—ಅವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ತಿಳಿದವನು, ಜ್ಞಾನಿಯು, ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞೆಗಳು, ಅವನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳು; ಅವನು ಶಕ್ತಿಯ, ಬಲದ, ಉತ್ಸಾಹದ ಅಧಿಪತಿ.
ತಮಿತ್ಪೃಚ್ಛನ್ತಿ ನ ಸಿಮೋ ವಿ ಪೃಚ್ಛತಿ ಸ್ವೇನೇವ ಧೀರೋ ಮನಸಾ ಯದಗ್ರಭೀತ್ । ನ ಮೃಷ್ಯತೇ ಪ್ರಥಮಂ ನಾಪರಂ ವಚೋಽಸ್ಯ ಕ್ರತ್ವಾ ಸಚತೇ ಅಪ್ರದೃಪಿತಃ
ಅವನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು; ಜ್ಞಾನಿಯು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮೊದಲ ಮಾತು, ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ, ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
ತಮಿದ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಜುಹ್ವಸ್ತಮರ್ವತೀರ್ವಿಶ್ವಾನ್ಯೇಕಃ ಶೃಣವದ್ವಚಾಂಸಿ ಮೇ । ಪುರುಪ್ರೈಷಸ್ತತುರಿರ್ಯಜ್ಞಸಾಧನೋಽಚ್ಛಿದ್ರೋತಿಃ ಶಿಶುರಾದತ್ತ ಸಂ ರಭಃ
ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ವೇಗಿಗಳಾದವರು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ದೋಷರಹಿತ, ಬಾಲಕನಂತೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಉಪಸ್ಥಾಯಂ ಚರತಿ ಯತ್ಸಮಾರತ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಸ್ತತ್ಸಾರ ಯುಜ್ಯೇಭಿಃ । ಅಭಿ ಶ್ವಾನ್ತಂ ಮೃಶತೇ ನಾನ್ದ್ಯೇ ಮುದೇ ಯದೀಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯುಶತೀರಪಿಷ್ಠಿತಮ್
ಅವನು ಹೋಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾಗಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಜೋಡಿಸಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹೊಳೆಯುವವರು ಚೆಂದದಿಂದ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಆ ಉತ್ಸಾಹಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ ಈಂ ಮೃಗೋ ಅಪ್ಯೋ ವನರ್ಗುರುಪ ತ್ವಚ್ಯುಪಮಸ್ಯಾಂ ನಿ ಧಾಯಿ । ವ್ಯಬ್ರವೀದ್ವಯುನಾ ಮರ್ತ್ಯೇಭ್ಯೋಽಗ್ನಿರ್ವಿದ್ವಾಁ ಋತಚಿದ್ಧಿ ಸತ್ಯಃ
ಅವನು ಕಾಡಿನ ಮೃಗದಂತೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಚರ್ಮವನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ; ಅಗ್ನಿಯು ಜ್ಞಾನಿಯು, ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನಿಜವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರಿಮೂರ್ಧಾನಂ ಸಪ್ತರಶ್ಮಿಂ ಗೃಣೀಷೇಽನೂನಮಗ್ನಿಂ ಪಿತ್ರೋರುಪಸ್ಥೇ । ನಿಷತ್ತಮಸ್ಯ ಚರತೋ ಧ್ರುವಸ್ಯ ವಿಶ್ವಾ ದಿವೋ ರೋಚನಾಪಪ್ರಿವಾಂಸಮ್
ಮೂರು ತಲೆಗಳುಳ್ಳ, ಏಳು ಕಿರಣಗಳಿರುವ, ದೋಷರಹಿತನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ಅವನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಾಡುತ್ತೇನೆ; ಸ್ಥಿರವಾದ, ಚಲಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಅವನು ಆಕಾಶದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ.
ಉಕ್ಷಾ ಮಹಾಁ ಅಭಿ ವವಕ್ಷ ಏನೇ ಅಜರಸ್ತಸ್ಥಾವಿತಊತಿರೃಷ್ವಃ । ಉರ್ವ್ಯಾಃ ಪದೋ ನಿ ದಧಾತಿ ಸಾನೌ ರಿಹನ್ತ್ಯೂಧೋ ಅರುಷಾಸೋ ಅಸ್ಯ
ಬಲಿಷ್ಠ ಎತ್ತು, ಸದಾ ಯುವಕನಂತೆ, ಮಹತ್ವದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಗಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಕೆಂಪು ಹಾಲಿನ ಹರಿವು ಅವನ ಉಡರಿನಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಮಾನಂ ವತ್ಸಮಭಿ ಸಂಚರನ್ತೀ ವಿಷ್ವಗ್ಧೇನೂ ವಿ ಚರತಃ ಸುಮೇಕೇ । ಅನಪವೃಜ್ಯಾಁ ಅಧ್ವನೋ ಮಿಮಾನೇ ವಿಶ್ವಾನ್ಕೇತಾಁ ಅಧಿ ಮಹೋ ದಧಾನೇ
ಆ ಹಸುಗಳು, ಒಂದೇ ಕರುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರಿ ತಿರುಗುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉತ್ತಮ ಹಾಲು ಕೊಡುವವುಗಳು, ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಗುರುತುಗಳನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿವೆ.
ಧೀರಾಸಃ ಪದಂ ಕವಯೋ ನಯನ್ತಿ ನಾನಾ ಹೃದಾ ರಕ್ಷಮಾಣಾ ಅಜುರ್ಯಮ್ । ಸಿಷಾಸನ್ತಃ ಪರ್ಯಪಶ್ಯನ್ತ ಸಿನ್ಧುಮಾವಿರೇಭ್ಯೋ ಅಭವತ್ಸೂರ್ಯೋ ನೄನ್
ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಕವಿಗಳು, ಪ್ರತಿ ಹಂತವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿದವರು ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವರಿಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ಜನರ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ದಿದೃಕ್ಷೇಣ್ಯಃ ಪರಿ ಕಾಷ್ಠಾಸು ಜೇನ್ಯ ಈಳೇನ್ಯೋ ಮಹೋ ಅರ್ಭಾಯ ಜೀವಸೇ । ಪುರುತ್ರಾ ಯದಭವತ್ಸೂರಹೈಭ್ಯೋ ಗರ್ಭೇಭ್ಯೋ ಮಘವಾ ವಿಶ್ವದರ್ಶತಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡಬೇಕಾದವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವನು, ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕಾದವನು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸೂರ್ಯನು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಒಳ್ಳೆಯವನೇ.
ಕಥಾ ತೇ ಅಗ್ನೇ ಶುಚಯನ್ತ ಆಯೋರ್ದದಾಶುರ್ವಾಜೇಭಿರಾಶುಷಾಣಾಃ । ಉಭೇ ಯತ್ತೋಕೇ ತನಯೇ ದಧಾನಾ ಋತಸ್ಯ ಸಾಮನ್ರಣಯನ್ತ ದೇವಾಃ
ಅಗ್ನೇ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿನಗೆ ಹವಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬಹುಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾ ಸೇವಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೂ ಸಂತಾನದಲ್ಲೂ, ದೇವತೆಗಳು ಸತ್ಯದ ಹಾಡನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.